Мітынг-рэквіем на мемарыяле «Памяці спаленых вёсак Магілёўскай вобласці» сабраў жыхароў з усяго рэгіёна. Сярод тых, хто сёння прыехаў ушанаваць памяць бязвінна загінулых, — дырэктар Баравіцкай сярэдняй школы Кіраўскага раёна Сяргей Акуліч разам з навучэнцамі. Малодшым класам да пачатку мерапрыемства ён расказаў пра гісторыю гэтага месца. Дырэктар адзначыў, што нагадаць прадстаўнікам падрастаючага пакалення аб такіх трагічных старонках гісторыі беларускага народа заўсёды важна, бо тут іх дом, іх краіна і іх будучыня.

«У гэтым месцы заўсёды адчуваеш пачуццё глыбокай трагедыі, якая адбылася тут у гады Вялікай Айчыннай вайны. Тут заўсёды адчуваеш на душы вялікі камень. Так склалася, што з боку бацькі ў мяне сваякі таксама жылі ў вёсцы, дзе фашысты спальвалі дамы, а мясцовых жыхароў зганялі ў канцлагер у Азарычах. Там быў мой бацька, яму было тады 3 гады. Там жа была бабуля, яго цётка. Таму гэта найвялікшая трагедыя беларускага народа, — кажа ён. — Нельга гэта забываць па той прычыне, што гістарычна так склалася, што па беларускай зямлі гэты страшны смерч пракатваўся кожную вайну. І забывацца гэта нельга, каб такіх трагедый ніколі не паўтаралася. Каб вось гэтыя дзеткі, нашы дзеці, яны ніколі не адчулі страхаў і жахаў вайны, ніколі не бачылі такога на свае вочы. Дзеля гэтага варта памятаць сваю гісторыю і шанаваць гэты мірны час, які ў нас зараз ёсць».

Кветкі да помніка прынесла сёння Вольга Гаршкова, якая ўзначальвае Кіраўскае аддзяленне Беларускага фонду міру, працуе начальнікам санаторыя імя К. П. Арлоўскага. «Моладзі, якая прыязджае сюды, я заўсёды кажу: памятайце і ніколі не забывайце пра гэтыя падзеі, бо нельга, каб такое паўтаралася, калі расстрэльваюць, спальваюць, кідаюць у калодзеж жывых людзей — гэта страшна. Чым больш маладыя будуць бачыць страшныя старонкі вайны, ведаць іх і памятаць, яны ўсімі сіламі будуць падтрымліваць мір, каб наша Беларусь заставалася суверэннай і незалежнай, — гаворыць яна. — Сёння наша краіна светлая і прыгожая. Мы добраўпарадкоўваем сваю краіну, азеляняем — для сябе, для будучых пакаленняў, якія прыйдуць потым. Мы саджаем зялёную алею для тых, для каго яна стане садам, паркам, лесам, дыханнем. Усё, што мы робім, робім для будучыні, мы адказныя за іх».

Тады, у далёкім 1942-м годзе, пасля карнай аперацыі выжылі ўсяго 38 чалавек. Фашысты знішчылі Боркі і шэсць найбліжэйшых вёсак. Выжыць у тых страшных падзеях стала сапраўдным цудам. І сем’і гэтых людзей працягваюць прыязджаць сюды кожны год. Сярод іх — старшыня Магілёўскага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі Аляксандр Казека. Яго маме ўдалося застацца ў жывых.

«Для мяне Боркі — гэта не проста назва вёскі, у ім жыве вось ужо шмат гадоў боль нашай сям’і. Бо тут загінула апошняя мамчына радня. У яе былі брат, сястра, яшчэ адзін брат Шурка. Брат Коля — танкіст — загінуў у першыя дні вайны пад Магілёвам. Шурка, Вольга і двое яе дзяцей былі спалены 15 чэрвеня 1942-га тут, у гэтай вёсцы. Мама мая цудам выжыла. Яна падыходзіла да Боркаў, яе немец не пусціў, яна вярнулася назад, таму ацалела, — успамінае ён сямейную гісторыю. — Пра гэта мама рэдка-рэдка казала, ужо ў глыбокай старасці змагла расказаць. Да гэтага тэма была табу. Але гэты боль падспудна жыў у нас, яе дзецях, перайшоў да маіх дзяцей, зараз — унукаў. І будзе жыць далей, і служыць тым трыгерам, які дае сілы зноў і зноў вяртацца да тэмы вайны і міру, змагацца за мір у межах нашай роднай Беларусі. І ўсім расказваць, што такое вайна і як яе пазбегнуць».

Ушанаваў памяць мірных грамадзян разам з жыхарамі рэгіёна старшыня Магілёўскага аблвыканкама Анатоль Ісачанка. 

«Старыя, жанчыны, дзеці сталі ахвярамі бесчалавечнай жорсткасці. Гэта былі ні ў чым не вінаватыя грамадзяне, якія хацелі проста жыць, будаваць сваю будучыню. Маштабы і трагізм злачынстваў, учыненых на беларускай зямлі, не маюць аналагаў у сусветнай гісторыі. Гэта быў мэтанакіраваны генацыд, які нацысцкая Германія вяла ўсімі варварскімі метадамі. Вынікам палітыкі генацыду — выпаленай зямлі стала больш за 2 мільёны чалавек, знішчаных за 3 гады акупацыі. Кожная нявінна загубленая душа — гэта незаменная страта і рана, якая ніколі не зацягваецца», — сказаў ён.

Ён падкрэсліў, што мы працягваем захоўваць у памяці суровыя ўрокі вайны. «Трагедыя ў Борках — гэта сведчанне таго, праз якое пекла прайшла наша зямля. Фашысты хацелі сцерці нас з зямлі, але яны жорстка памыліліся, беларускі народ не схіліўся. З попелу спаленых вёсак паднімаліся партызанскія атрады, на фронт ішлі тыя, хто пакляўся адпомсціць за сваіх блізкіх. І мы выстаялі, мы перамаглі, — сказаў Анатоль Ісачанка. — Звяртаюся сёння да моладзі з асаблівым пачуццём. На вашых плячах ляжыць адказнасць: каб праўда пра Боркі, пра тую страшную вайну ніколі не памерла. У беларусаў у крыві глыбокую павагу да гераізму, мы заўсёды паклонімся ў пояс нашым героям-пераможцам. Але перад ворагам, які хоча паставіць нас на калені, мы ніколі не апусцім галаву».

Старшыня Магілёўскага аблвыканкама зазначыў, што той, хто ведае боль сваёй зямлі, можа яе па-сапраўднаму любіць. «Няхай гэта месца стане для ўсіх агульным напамінам аб неацэннасці міру і дабра. Няхай над нашай краінай заўсёды будзе яснае і спакойнае неба», — падсумаваў ён.