Раптоўны прарыў каля 60 тыс. мігрантаў з Марока ў іспанскі анклаў Сеута паралізаваў мясцовую інфраструктуру. У адказ Еўрасаюз экстранна сабраў міністраў унутраных спраў. Мадрыд аператыўна даў справаздачу аб выдварэнні і добраахвотным вяртанні амаль 50 тыс. прыбылых, але палітычнае рэха інцыдэнту запусціла ланцуговую рэакцыю, пад ударам апынуліся асновы свабоды перамяшчэння ў Еўропе.

Прэм’ер-міністр Італіі Джорджа Мелоні кваліфікавала здарэнне ў Сеуце як прамую пагрозу нацыянальнай бяспецы і ў аднабаковым парадку прыпыніла дзеянне Шэнгенскага пагаднення ў дачыненні да Іспаніі, увёўшы з 1 жніўня 2026 года выбарачны пагранічны і пашпартны кантроль на паветраных і марскіх маршрутах з Іспаніі на 30 дзён.

Мадрыд назваў дзеянні Рыма ўнутрыпалітычнай спекуляцыяй, аднак падтрымкі ў ЕС не атрымаў. 22 лідары краін Еўрасаюза, уключаючы Фінляндыю, Данію і Аўстрыю, запатрабавалі карэннага перагляду правілаў Шэнгенскай зоны. Польскі прэм’ер Дональд Туск прама заявіў, што выжыванне бязвізавай прасторы залежыць ад рэзкага ўзмацнення жорсткасці міграцыйнага заканадаўства.

Кіраўнікі дзяржаў звярнуліся да старшыні Еўрапейскай камісіі Урсулы фон дэр Ляен з лістом, заклікаючы пры гэтым Мадрыд узмацніць кантроль на знешніх граніцах ЕС. Лідары выступілі за стварэнне агульнаеўрапейскага механізму, які будзе супрацьстаяць схемам масавай легалізацыі мігрантаў.

Спроба спыніць міграцыйны крызіс вяртаннем унутранага пашпартнага кантролю рызыкуе абярнуцца лагістычным калапсам. Па рэестрах Еўракамісіі, восем дзяржаў Шэнгена (сярод іх Германія, Францыя і Швецыя) ужо часткова задзейнічалі ўнутраныя кардоны. Еўрапейскія лагістычныя асацыяцыі папярэджваюць: паўнавартасны запуск выбарачных праверак прывядзе да сур’ёзных наступстваў для ланцужкоў паставак. Прамыя страты транспартнага сектара ЕС ад прастою могуць скласці да 3,5 млрд еўра ў гадавым вылічэнні. Для Францыі патэнцыйную шкоду з-за праблем з маятнікавай міграцыяй ацэньваецца ў 150-300 млн еўра штогод, трансгранічныя супрацоўнікі рызыкуюць страціць працоўныя месцы.

Урсуле фон дэр Ляен прыйшлося зніжаць градус напружанасці, заклікаўшы «падвоіць намаганні» па абароне знешніх граніц садружнасці. Але прыклад Італіі, якая ўзмацніла кантроль, дэманструе, што нацыянальныя ўрады больш не давяраюць калектыўнай бяспецы.