Наша памяць

22 чэрвеня — Дзень усенароднай памяці ахвяр Вялікай Айчыннай вайны і генацыду беларускага народа... Кожны трэці жыхар Беларусі згарэў у бязлітасным полымі вайны. Не было сям’і, куды б не прыйшло гора страшнай страты. Сімвалы нацысцкага тэрору адклікаюцца горкім болем у сэрцах мільёнаў мірных людзей. Разлічваючы тады, у 1941 годзе, на лёгкую перамогу, вораг пралічыўся. З першых хвілін вайны на ўсіх франтах завязалася жорсткая барацьба. Гераічныя 32 дні, змагаючыся ў поўным акружэнні, да апошняга біўся бессмяротны гарнізон Брэсцкай крэпасці. Менавіта таму людзі лічаць сваім абавязкам прыйсці ноччу 22 чэрвеня сюды, каб ушанаваць памяць герояў і ахвяр Вялікай Айчыннай вайны, кожнага, хто зрабіў уклад у Перамогу. І карэспандэнты «Звязды» — не выключэнне.

«Яны аддалі жыцці, каб мы жылі»

Сёлета ў мемарыяльным комплексе сабраліся тысячы людзей. Старшыня Палаты прадстаўнікоў, першы намеснік Старшыні Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі Ігар Сергяенка зачытаў зварот Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі.

Удзельнікі мерапрыемства ўсклалі кветкі і вянкі да Вечнага агню, хвілінай маўчання ўшанавалі памяць загінуўшых герояў і зноў успомнілі пра трагічныя і гераічныя падзеі самай страшнай вайны ў гісторыі чалавецтва.

Старшыня Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі, Старшыня Дзяржаўнай Думы Расіі Вячаслаў Валодзін падчас мітынгу-рэквіема адзначыў, што 22 чэрвеня для нас усіх — унукаў і праўнукаў шматнацыянальнага савецкага народа — Дзень памяці і смутку: «Менавіта ў гэты дзень, 85 гадоў таму, фашысцкая Германія вераломна напала на Савецкі Саюз. Тут, у Брэсце, яго абаронцы першымі сустрэлі ворага».

Старшыня Дзярждумы звярнуў увагу, што, знаходзячыся ў асяроддзі, Брэсцкая крэпасць стаяла, салдаты і афіцэры гінулі, але не здаваліся. Яны рабілі ўсё для таго, каб абараніць Радзіму, абараніць свае сем’і ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. «Наш абавязак — унукаў, праўнукаў, будучых пакаленняў, — зрабіць усё, каб абараніць гісторыю, праўду пра вайну, на якой загінула 27 мільёнаў грамадзян, розных па нацыянальнасці, розных веравызнанняў. Яны аддалі жыцці, каб мы сёння з вамі маглі планаваць будучыню, каб мы жылі», — дадаў Вячаслаў Валодзін, падкрэсліўшы, што нельга дапусціць перапісвання гісторыі. Паводле яго слоў, мы павінны рабіць усё, каб Подзвіг савецкага народа не быў забыты.

«Вельмі хацелася сюды прыехаць»

У сям’і з Кобрына прыязджаць у Брэсцкую крэпасць у ноч 22 чэрвеня — традыцыя. «Як у такую ноч можна дома заставацца? Мы заўсёды прыязджаем. Тым больш што ў нашай сям’і дзед ваяваў. І прыехаць сюды — гэта магчымасць аддаць даніну памяці нашым продкам, якія прайшлі тыя страшныя падзеі», — падзялілася маці Яўгенія, дадаўшы, што яе дзеці цікавяцца тэмай Вялікай Айчыннай вайны і важна падтрымліваць цікавасць, даваць магчымасць даведацца нешта новае.

Шлях у 2 тысячы кіламетраў пераадолелі расіяне Ірына і Сяргей. «Мы наўмысна ехалі сюды, у Брэсцкую крэпасць, з Кубані. Вельмі хацелася паглядзець, як тут сустракаюць гэтую сумную дату. Упершыню тут і вельмі ўражаныя», адзначыла Ірына.

Яна дадала, што ў іх сям’і стрыечны дзядуля ваяваў: «Ён прайшоў усю вайну. Ён рускі, але пасля вайны застаўся тут і ўсё жыццё пражыў у Беларусі, яго дзеці жывуць тут. На жаль, сувязь згубілася. Але прыехалі сюды з вельмі трапяткім пачуццём». Муж Сяргей дапоўніў, што асабіста для яго прыемна апынуцца на беларускай зямлі, бо тэрміновую ваенную службу ён праходзіў у Баранавічах.

Сваякі абаронцаў прыязджаюць у легендарную цытадэль над Бугам, каб ушанаваць памяць герояў. Уладзімір і Галіна з Баранавічаў спецыяльна падабралі час для наведвання мемарыяльнага комплексу. «Тут спачывае мой стрыечны дзядуля па мамінай лініі — Багацееў Мікалай Сямёнавіч. Ён ураджэнец Смаленскай вобласці, быў батальённым камісарам у Брэсцкай крэпасці. Пра яго ведаю вельмі мала — што загінуў літаральна ў першыя гадзіны вайны», — паведаміў Уладзімір.

Імя Мікалая Багацеева ўвекавечана на плітах мемарыяльнага комплексу. Ён быў батальённым камісарам, намеснікам начальніка Брэсцкага ваеннага шпіталя па палітчастцы. Паранены ў галаву асколкам снарада, здолеў спаліць дакументы і арганізаваць дзяжурных урачоў, медсясцёр, санітарак да эвакуацыі хворых са шпітальных будынкаў у казематы землянога вала. Абаронца Брэсцкай крэпасці гераічна загінуў у няроўнай сутычцы з нямецкімі захопнікамі 22 чэрвеня 1941 года.

«Адчуваю гонар, што мой стрыечны дзед быў сярод абаронцаў крэпасці. Заўсёды ўспамінаем яго», — дадаў Уладзімір.

Яго жонка Галіна заўважыла, што ў Брэсцкай крэпасці адольваюць супярэчлівыя пачуцці. «І гонар, што Перамога здабытая, і смутак, таму што ў нашым родзе вельмі шмат людзей загінула, былі расстраляныя цэлымі сем’ямі. Але вельмі хацелася сюды прыехаць. Дай бог, каб такога ніколі не паўтарылася, каб усе памяталі, што вайна — вялікае гора і страта. Трэба любіць сваю краіну і памятаць, дзякуючы каму мы жывём, працуем, вучымся. Да гэтага імкнуліся нашы абаронцы», — рэзюмавала жыхарка Баранавічаў.

Алег і Таццяна да Брэста пераадолелі больш за тысячу кіламетраў з Санкт-Пецярбурга. Яны шмат чулі пра начныя мерапрыемствы ў крэпасці 22 чэрвеня. «Нам хацелася паглядзець усё, пабываць на рэканструкцыі. Памятныя мерапрыемствы праводзяцца ў многіх гарадах, але самыя маштабныя — у Брэсце, — падзяліліся госці з Расіі. — Нам з дзяцінства расказвалі пра герояў Брэсцкай крэпасці, мы на гэтым выраслі. Стаім тут і абмяркоўваем, што ў гэтым месцы трэба кожнаму пабываць. Праграма вельмі цікавая. Наколькі сіл хопіць, столькі і прабудзем у крэпасці сёння. Думаем, гэта запомніцца надоўга. Будзем распавядаць дзецям і сябрам».

Данііл ХМЯЛЬНІЦКІ, Яна ВАЛАСАЧ

Фота БелТА

г. Брэст