Навукоўцы Паўднёвага федэральнага ўніверсітэта (ПФУ, Расія) разам з замежнымі калегамі распрацавалі прыладу для выяўлення ракавых клетак у крыві, вынікае з публікацыі ў Microchemical Journal, перадае ТАСС.

Як растлумачылі ў ВНУ, другасныя пухліны — метастазы — утвараюцца з-за адрыву адзінкавых клетак першаснага новаўтварэння і траплення іх у іншыя тканкі з патокамі крыві або лімфы. Такія цыркулюючыя пухлінныя клеткі (ЦПК) вельмі рэдкія: іх адзінкі на мільярды клетак крыві.

«Таму „сетка“ для лоўлі ЦПК павінна быць вельмі селектыўнай менавіта да злаякасных клетак і пры гэтым не пашкоджваць іх падчас вылоўлівання. Цяпер у клінічнай практыцы прымяняецца дастаткова рэдкі і дарагі метад, які патрабуе складанай апаратуры і кваліфікаванага персаналу, — праточная цытаметрыя або ж МРТ і КТ», — расказаў адзін з аўтараў даследавання Аляксандр Гуда.

Створаная прылада здольная знайсці ЦПК у некалькіх мілілітрах крыві. Прынцып работы новага чыпа памерам з манету — вылоўліванне ракавых клетак за рэцэптары фоліевай кіслаты, якіх у здаровых клетак значна менш.

«Сценкі канала высланы плёнкай на аснове прыроднага палімера з панцыраў ракападобных (хітазану), на якую пасаджаныя малекулы-пасткі. Гэта фоліевая кіслата і сінтэтычныя фрагменты ДНК (аптамеры), якія намёртва чапляюцца менавіта за ракавыя клеткі. Кроў праходзіць праз лабірынт, ракавыя клеткі прыліпаюць да сценак, а ўсё астатняе ідзе далей. У выніку за 20 хвілін з некалькіх мілілітраў крыві ўдаецца злавіць тыя самыя рэдкія веснікі будучых метастазаў, і злавіць іх жывымі. Урач атрымлівае магчымасць сачыць за хваробай па звычайным аналізе крыві», — растлумачыў даследчык.

Прыладу адаптавалі для пошуку клетак пухлін малочнай залозы. Эксперыменты паказалі, што яна дазваляе вылічыць 80–91% ЦПК і не дае псеўдастаноўчых вынікаў. Пры гэтым больш за 95% злоўленых клетак заставаліся жывымі і непашкоджанымі — гэта важна для далейшых даследаванняў на малекулярным узроўні.

«Для вырашэння той жа дыягнастычнай задачы прымяняюць цэлы шэраг імунамагнітных і мікравадкасных рашэнняў, аднак у многіх сістэмах злоўленыя клеткі прыходзіцца ўручную пераносіць у асобны модуль для аналізу, і яны губляюцца і пашкоджваюцца. Наша рашэнне — больш даступнае і з эканамічнага, і з тэхналагічнага пунктаў гледжання. Адзін чып можна надрукаваць на 3D-прынтары прыкладна за 45 хвілін, а начынне падабраць пад канкрэтны від раку», — дадаў навуковец.

 
Пакуль гэта толькі першы крок перад клінічнымі выпрабаваннямі. Навуковая работа працягваецца.