Сістэма TRAPPIST-1, размешчаная ўсяго прыкладна за 40 светлавых гадоў ад нас, атрымала ад вучоных мянушку «гарохавы струк»: у ёй назіраюцца сем вельмі падобных па памерах і масе землепадобны светаў і побач ніводнага газавага гіганта.

Тры з гэтых «гарошын» размясціліся ў так званай зоне патэнцыйнай заселенасці — на такой аптымальнай адлегласці ад сваёй зоркі, каб пры наяўнасці на планеце вады яна магла існаваць на паверхні ў вадкім стане. Іх бацькоўская зорка — цьмяны чырвоны карлік, так што ў яе сістэме такая «залатая сярэдзіна» знаходзіцца вельмі блізка да яе — у шмат разоў бліжэй, чым Меркурый да Сонца.

У дадзеным выпадку вучоныя асобна даследавалі чацвёртую ад зоркі планету TRAPPIST-1e. Яна знаходзіцца ўсяго ў чатырох з невялікім мільёнах кіламетраў ад свяціла і паспявае здзейсніць гадавы абарот вакол яго за шэсць дзён. Для параўнання, паміж нашым Сонцам і Меркурыем — 57 мільёнаў кіламетраў.

Гэта экзапланета толькі трохі саступае Зямлі па памерах і масе, а па шчыльнасці — практычна такая ж. Гравітацыя на яе паверхні — 82% ад зямной, і планета атрымлівае каля 66% той энергіі, якую Зямля атрымлівае ад Сонца. Тэарэтычна пры наяўнасці на ёй дастаткова шчыльнай атмасферы з прыдатным складам яна магла б аказацца жыццяпрыдатнай.

Праблема ў тым, што разгледзець на ёй якую-небудзь атмасферу неверагодна цяжка: з-за яе блізкасці да зоркі святло вельмі перашкадже назіранням. Але нядаўна астраномы знайшлі спосаб абыйсці гэтую праблему: з дапамогай спецыяльнага алгарытму яны ўбралі «светлавы шум» і атрымалі больш выразную карціну. Па апублікаваных дадзеных, зараз некаторыя рэчы пра атмасферу TRAPPIST-1e можна гаварыць больш-менш дакладна.

Па-першае, яна не можа складацца ў асноўным з малекулярнага вадароду, як, напрыклад, атмасфера Юпітэра. А гэта ўжо аб нечым гаворыць: на камяністых планетах вадародная атмасфера ўзнікае адразу пасля іх узнікнення, гэта значыць гэта — першасная атмасфера, а потым вадарод знікае, і паветра запаўняецца іншымі рэчывамі ў выніку вулканічнай актыўнасці і іншых працэсаў. Значыць, калі ў TRAPPIST-1e атмасфера наогул ёсць як такая, то яна — другасная, як у Зямлі, Марса і Венеры.

А па-другое, «экза-Марсам» ці «экза-Венерай» гэтая планета таксама быць не можа, таму што атмасферы абедзвюх суседак Зямлі па большай частцы складаюцца з вуглякіслага газу, а яго на TRAPPIST-1e таксама не праглядваецца.

І ўсё гэта прыводзіць да здагадкі, якая інтрыгуе: насамрэч можа аказацца, што атмасфера далёкай планеты падобная на нашу, гэта значыць, яна ў асноўным азотная. Нагадаем, атмасфера Зямлі складаецца з азоту на 78 працэнтаў. Планетолагі падкрэсліваюць, што азот у космасе вельмі цяжка вызначыць. Затое магчымыя прыкметы метану на TRAPPIST-1e назіраюцца, і гэта робіць сітуацыю яшчэ цікавейшай.