На першы погляд здаецца, што лес расце сам па сабе. Аднак насамрэч за кожным новым участкам стаіць вялікая праца: збор насення, клопат аб пасадачным матэрыяле ў гадавальніку, пасадка і гады догляду. Менавіта гэты ланцужок паказалі журналістам у Лагойскім лясгасе напярэдадні прафесійнага свята — Дня работнікаў лесу.
Лагойскі лясгас — гэта каля 115 тыс. га лясной гаспадаркі. На яго тэрыторыі дзейнічае пастаянны лясны гадавальнік агульнай плошчай 23,85 га. Штогод вырошчваюць больш за 8,8 млн сеянцаў і саджанцаў, а асартымент налічвае больш як 34 віды і формы драўняных і хмызняковых раслін.
«Мэта гадавальніка — забяспечыць нашы лесакультурныя плошчы пасадачным матэрыялам. З гэтым мы спраўляемся. Нават ёсць лішкі, таму што лесапасадачныя культуры вырошчваем з запасам, а затым рэалізуем іх іншым лясгасам», — адзначыў галоўны ляснічы Лагойскага лясгаса Пётр ШЫКШНЯН.
Ён дадаў, што ў прыярытэце вырошчванне раслін з закрытай каранёвай сістэмай. Гэта абгрунтавана тым, што дадатковую пасадку дрэў можна ажыццяўляць практычна ў любую пару года.
Але перш чым маладыя дрэвы апынуцца на лесакультурных пляцоўках, пачынаецца самы важны этап — нарыхтоўка насення. Менавіта з яго фактычна стартуе новы цыкл стварэння лесу. Так, зараз у Чырвона-Швабскім лясніцтве ідзе збор ліпы. План — 3 кг у дзень. Збіраць насенне дапамагае сельскагаспадарчая тэхніка, але так было не заўсёды. «Раней мы стараліся збіраць насенне ўручную. Недзе на лесасеках, калі адбывалася высечка, збіралі іх са спілаваных дрэў. Цяпер для гэтых мэт набылі трактар», — расказала ляснічая Таццяна КАЛЕСНІК.
Паводле яе слоў, сёлета насенне добрае — вялікае і здаровае. Але проста сабраць яго недастаткова. Важна выбраць правільны момант, бо ў кожнага дрэва свае тэрміны выспявання. Насенне бярозы збіраюць
крыху раней, ліпа ўжо паспела — яе нарыхтоўваюць у верасні—кастрычніку. Дубовыя жалуды будуць збіраць пасля першых замаразкаў. Не менш важна правільна выбраць дрэвы. Маладыя экзэмпляры не дадуць неабходнай колькасці насення, таму спецыялісты шукаюць расліны, якія дасягнулі спеласці, і ацэньваюць якасць матэрыялу.
Пасля нарыхтоўкі насенне накіроўваецца ў гадавальнік. Там яго падрыхтоўваюць, правяраюць і вырошчваюць пасадачны матэрыял, які потым адпраўляецца на лесакультурныя пляцоўкі. Аднак і пасля высадкі праца не заканчваецца. Маладыя культуры патрабуюць аградогляду і абкошвання. Асабліва важна гэта ў першы год, каб травяністая расліннасць не заглушыла парасткі будучых дрэў. Штогод засаджваецца прыкладна 80–100 га. Участкі назапашваюцца, таму выкарыстоўваць толькі чалавечую працу і кустарэзы становіцца складана. Частка аперацый ужо механізавана: тэхніка дапамагае апрацоўваць міжраддзі, даглядаць пасадкі і працаваць на вялікіх плошчах. Для лясгасаў гэта асабліва важна ва ўмовах дэфіцыту кадраў. Апроч абкошвання, па перыметры высадкі маладых культур усталёўваецца агароджванне. Гэта абараняе расліны ад дзікіх жывёл.
Атрымліваецца цэлая сістэма, у якой кожны этап мае значэнне: спачатку трэба сабраць якаснае насенне, затым выгадаваць з яго пасадачны матэрыял, арганізаваць працу гадавальніка, своечасова высадзіць расліны, забяспечыць ім догляд і абараніць ад знешніх пагроз. Толькі тады праз дзесяцігоддзі на месцы невялікіх парасткаў з’явіцца паўнацэнны лес.
Вераніка ШЫДЛОЎСКАЯ, фота аўтара
