Іван Насовіч, стваральнік унікальнага слоўніка беларускай мовы, з’яўляецца зоркай першай велічыні беларускай філалогіі. Кім быў па адукацыі і на якой рабоце ён заслужыў «генеральскую» пенсію ў праекце БелТА «Сапраўдная гісторыя. Лекцыі Ігара Марзалюка» расказаў старшыня Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы Палаты прадстаўнікоў, гісторык Ігар Марзалюк.
«Іван Насовіч — гэта наш беларускі Даль. Чалавек, які стварыў унікальны слоўнік беларускай мовы, або беларускай гаворкі, як тады гаварылі. Чалавек, які беларускае слова добра ведаў, вывучыў і сістэматызаваў. Ён нарадзіўся, гэты вялікі сын нашай зямлі, у 1788 годзе, пайшоў з жыцця ў 1877», — адзначыў Ігар Марзалюк.
Паводле слоў гісторыка, Іван Насовіч безумоўна з’яўляецца зоркай першай велічыні беларускай філалогіі. «Ён паходзіў, як тады гаварылі, з духоўнага звання. Нарадзіўся ў вёсцы Гразівец Быхаўскага павета, гэта сучасны Чавускі раён Магілёўскай вобласці, у сям’і дзяка. Навучаўся ў Магілёўскай гімназіі, у Магілёўскай духоўнай семінарыі. Потым быў настаўнікам і інспектарам Аршанскага духоўнага вучылішча, затым — Мсціслаўскага духоўнага вучылішча, затым стаў рэктарам Мсціслаўскага духоўнага вучылішча. А потым — загадчык, наглядчык, выкладчык Дынабургскай гімназіі. Потым быў наглядчыкам Маладзечанскага і Свянцянскага вучылішча», — расказаў Ігар Марзалюк, падкрэсліўшы, што першы этап жыцця Івана Насовіча да выхаду ў адстаўку ў 1844 годзе быў звязаны з выкладаннем.
«Заслугі ў сферы адукацыі і выхавання моладзі былі ацэнены ордэнам Святога Станіслава 3-й ступені. Пасля выхаду ў адстаўку ён атрымліваў вельмі і вельмі дастойную пенсію. І гэта пенсія, па сутнасці, як у генерала, давала яму магчымасць сканцэнтравацца на любімай справе, што ён і робіць, — на складанні беларускага слоўніка. І пачынаецца кіпучая работа нястомнага пенсіянера», — сказаў гісторык, звярнуўшы ўвагу, што пенсія Івана Насовіча была вельмі вялікай — 600 царскіх рублёў — жыць можна было нябедна.
Паводле слоў Ігара Марзалюка, Іван Насовіч пасля выхаду на заслужаны адпачынак купляе дом і пасяляецца ў Мсціславе, у сваім любімым горадзе. «І менавіта тут у яго былі самыя плённыя часы па падрыхтоўцы і напісанні слоўніка беларускай мовы, — канстатаваў гісторык. — Ён прадаўжае актыўна яшчэ займацца грамадскай работай. Стаў у Мсціславе мясцовым дэпутатам. Яшчэ адзін ордэн за гэта атрымаў, за гэту сваю работу».