Адна з галоўных праблем звязана з тым, што значная частка моладзі, работнікаў і пенсіянераў не вядзе рэгулярна пісьмовы (лічбавы) ўлік сямейнага бюджэту. Доля тых, хто не кантралюе свае даходы і выдаткі, прыкладна аднолькавая ва ўсіх групах і вагаецца ў межах 63–67 %.

Назапашваюць толькі тое, што засталося

Як паказала даследаванне, ва ўсіх групах пераважае такая стратэгія кіравання фінансамі, як рэшткавае зберажэнне. Гэты метад адкладвання тых грошай, якія засталіся пасля ўсіх неабходных пакупак або фінансавання паслуг за месяц. Такой стратэгіі прытрымліваецца 41–46 % прадстаўнікоў моладзі, якія работнікаў і пенсіянераў.

У той жа час, так званай эфектыўнай стратэгіі марнаванняў (калі ў прыярытэце ў чалавека — рабіць зберажэнні, а тыя, што засталіся грошы расходаваць) прытрымліваецца траціна моладзі і чвэрць апытаных у двух іншых групах. Наогул не робяць зберажэнняў 15 % з апытанай моладзі і 17 % працуючых грамадзян з-за недахопу сродкаў. Сярод пенсіянераў гэтая доля складае 23 %.

Без працы грошай хопіць на тры месяцы

Аб узроўні зберажэнняў кажа часавы інтэрвал, на які чалавеку хопіць назапашаных грошай, калі ён раптам страціць асноўную крыніцу даходу. Паводле звестак Белстата, у агульным аб’ёме грашовых даходаў заробак займае 66 %. Тады як пенсіі, дапамогі, стыпендыі і іншыя выплаты насельніцтву — 22 %, даходы ад прадпрымальніцкай і іншай дзейнасці — 8 %, даходы ад уласнасці і іншыя — 5 %.

Як высветлілася па выніках апытання, беражлівыя стратэгіі ў большасці беларусаў кароткатэрміновыя, паколькі гарызонты фінансавага планавання ва ўсіх групах складаюць ад аднаго да трох месяцаў. Акрамя таго, падушка бяспекі неэфектыўная пры ўзнікненні працяглых фінансавых цяжкасцяў.

На пытанне аб тэрміне, на які ім хопіць асабістых зберажэнняў, не змаглі адказаць альбо не далі адказ 27 % моладзі і па 30 % — у групах работнікаў і пенсіянераў. Узровень валодання навыкамі базавых фінансавых вылічэнняў «досыць нізкі» ва ўсіх групах, канстатавалі эксперты.

Таксама высветлілася, што беларусы дрэнна валодаюць асноўнымі фінансавымі і эканамічнымі паняццямі і тэрмінамі. Значная частка апытаных не змагла даць адказы на большасць пытанняў. 

Слабей за ўсіх апынуліся пенсіянеры

Да прыкладу, на пытанне аб інфляцыі, які патрабаваў аналізу і выбару з прапанаваных варыянтаў, правільна адказаць змагла толькі траціна апытаных з ліку моладзі і працуючых, а сярод пенсіянераў — толькі кожны пяты. Дасведчанасць у пытанні дыверсіфікацыі рызык паказала прыкладна трэць у кожнай з груп.

Асабліва нізкімі апынуліся веды ў пытаннях аб надзейнасці фінансавых арганізацый. Толькі 9 % моладзі, 14 % працуючых і 11 % пенсіянераў змаглі назваць усе прыкметы, па якіх фінансавая арганізацыя не заслугоўвае даверу.

Іншыя вынікі даследавання выклікаюць пэўны аптымізм. Так, больш за палову моладзі і работнікаў ставяць перад сабой фінансавыя мэты, а звыш 90 % робяць канкрэтныя крокі для іх дасягнення. Важна, што многія беларусы ўскладаюць адказнасць за свой фінансавы дабрабыт галоўным чынам на сябе — гэта 40 % моладзі і 42 % працуючых.

Даследаванне таксама паказала, што ўзровень дасведчанасці грамадзян з розных груп аб відах фінансавых паслуг досыць высокі. Пазітыўна і тое, што многія апытаныя ўсведамляюць, што ім не хапае фінансавых ведаў, і зацікаўлены ў павышэнні свайго ўзроўню эканамічнай пісьменнасці. У групе моладзі і працуючых такіх 80 і 74 % адпаведна, тады як у пенсіянераў — кожны другі.

Фінансавая адукаванасць у прыярытэце

Асобна Нацыянальны банк краіны падкрэслівае, што дзяржава шчыльна займаецца фінансавай адукацыяй грамадства. Так, пачынаючы з 2013 года ў краіне рэгулярна зацвярджаецца план сумесных дзеянняў Саўміна і Нацбанка па павышэнні фінансавай граматнасці насельніцтва. Такі дакумент прымаецца адзін раз у пяць гадоў.

Апроч іншага, фінансавыя асновы актыўна ўкараняюцца ў сістэму адукацыі — для Міністэрства адукацыі гэта адна з галоўных задач. Асаблівае значэнне тут адведзена распрацоўцы, тэсціраванню і выданню навучальных праграм і навучальных дапаможнікаў па фінансавай тэматыцы.