Пакуль «вялікія» еўрапейскія эксперты, якія нават ніколі не былі ў Беларусі, даюць ацэнку нашым прэзідэнцкім выбарам, міжнародныя назіральнікі і незалежная экспертная супольнасць з 52 краін свету, якія гэтымі днямі сачылі за найважнейшай электаральнай падзеяй у нашай краіне, расказваюць, як гэта было на самай справе. Усе з іх адзначаюць высокую яўку грамадзян, адкрытасць і даступнасць усіх суб’ектаў выбарчага працэсу, празрыстасць, галоснасць і дэмакратычнасць нашых выбараў. Галоўнае, што сваё слова выказаў народ, зрабіўшы выбар за дзеючага кіраўніка дзяржавы, а значыць — за стабільнасць, мірную і светлую будучыню.
На розных пляцоўках эксперты — як міжнародныя, так і айчынныя — даюць ацэнку найважнейшай падзеі пяцігодкі.
«Курс нашага Прэзідэнта падтрыманы і будзе далей рэалізоўвацца»
Як адзначыў у эфіры ток-шоу «Будні» на «Альфа Радыё» аналітык Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў Аляксей АЎДОНІН, вельмі высокі працэнт галасоў, якія выбаршчыкі аддалі за Аляксандра Лукашэнку, сведчыць аб вялікай падтрымцы таго курсу, які праводзіць наш палітычны лідар. «Курсу на стабільнасць, павышэнне дабрабыту нашага беларускага народа, — удакладніў эксперт. — Вядома ж, нашы грамадзяне разумеюць сітуацыю, якая складваецца ў нас у рэгіёне (канфлікт ва Украіне, мілітарызацыя на заходніх межах), і тое, што, нягледзячы на ??ўсё гэта ліхалецце, унутры нашай краіны спакойна, — гэта заслуга Аляксандра Рыгоравіча Лукашэнкі. Таму я думаю, што высокі паказчык і па яўцы на выбарах, і па выніках галасавання сведчыць аб тым, што курс нашага Прэзідэнта падтрыманы і будзе далей рэалізоўвацца».
Аналітык звярнуў увагу, што задача грамадзян — па максімуме падтрымліваць кіраўніка дзяржавы, урад, каб тыя задачы, арыенціры, якія былі вызначаны ў праграме Аляксандра Лукашэнкі як кандыдата ў Прэзідэнты, на працягу найбліжэйшай пяцігодкі былі рэалізаваны.
«Каштоўнасць будучыні перавешвае тыя хістанні, якія могуць быць у грамадстве ў электаральны перыяд»
Як падкрэсліў падчас міжнароднага круглага стала «Забеспячэнне электаральнай бяспекі і супрацьдзеянне ўмяшанню ў выбары: вопыт Беларусі» дырэктар Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў Алег МАКАРАЎ, мы ўсе — сведкі спакойных выбараў, якія напярэдадні завяршыліся ў Беларусі. «І калі мы выкажам здагадку, што „грамадская дамова“ заключаецца ў перыяд выбараў, калі грамадзяне ўсталёўваюць свае адносіны з грамадствам і дзяржавай на найбліжэйшыя пяць гадоў, то з гэтага пункту гледжання „грамадская дамова“ ў нашай краіне была заключана раней, пачала рэалізоўвацца раней, а цяпер рухаецца і развіваецца, — лічыць ён. — Грамадзяне галасуюць за тое, што маюць, таму і выбары адбываюцца спакойна».
Па словах Алега Макарава, аналітыкі чакалі большай рэакцыі і актыўнасці ад Захаду на выбары Прэзідэнта Беларусі. «Але яе не было, бо ўстойлівая сістэма нікому не цікавая, — патлумачыў дырэктар БІСД. — Мы ўсе ведаем, што драпежнікі кідаюцца на крывавы след, але калі яго няма, то яны ідуць шукаць іншую ахвяру. У сувязі з гэтым яшчэ адна гіпотэза. Каштоўнасць будучыні, якая прапаноўваецца падчас выбараў, перавешвае тыя хістанні, якія могуць быць у грамадстве ў электаральны перыяд. Пры правільным і дакладным фармуляванні будучыні, якая супадае з запытамі грамадства, гэта стабілізуе выбары».
Алег Макараў звярнуў увагу на тое, што сёння выбары з’яўляюцца не толькі легітымізацыяй курсу канкрэтнага лідара, пераможцы на выбарах, але паралельна вырашаюць шмат задач, у тым ліку задачу ўцягнутасці грамадства ў дзяржаўныя справы. «Наш беларускі вопыт заключаецца ў тым, што мы аддаём перавагу жыць у бесканфліктным асяроддзі, — канкрэтызаваў дырэктар БІСД. — Мы — славянская дзяржава, для якой характэрна таварыства кансэнсусу. У сувязі з гэтым нашы выбары — гэта не бітва канцэптаў. Нашы выбары — гэта спроба гарманізаваць грамадства, сумясціць усе падыходы і ўсе пазіцыі».
«Выбары — крок да ўмацавання беларускага суверэнітэту, незалежнасці і самадастатковасці»
Па словах намесніка старшыні Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці Дзмітрыя БАСКАВА, выбары паказалі безумоўную падтрымку нашага лідара з боку беларускага народа. «Усе мы на ўласныя вочы бачылі намаганні, якія рабіліся кіраўніком дзяржавы ў папярэднія гады, каб павысіць дабрабыт нашай краіны: ад умацавання суверэнітэту і развіцця сацыяльнай сферы да заваёвы космасу і стварэння магчымасцяў для развіцця любых інавацый, — канстатаваў сенатар. — Разам мы зрабілі свядомы выбар на карысць мірнай і паспяховай будучыні. І гэта агульная для ўсіх беларусаў перамога».
Як падкрэсліў старшыня Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы Палаты прадстаўнікоў Ігар МАРЗАЛЮК, выбары, якія адбыліся, — гэта яшчэ адзін крок да ўмацавання беларускага суверэнітэту, незалежнасці і самадастатковасці нашай дзяржавы. «Беларусь з’яўляецца суб’ектам міжнароднага права, — канстатаваў парламентарый. — Беларуская суб’ектнасць і нацыянальная дзяржаўнасць — геапалітычныя рэаліі. Мы маем свой адметны нацыянальны твар, адметную пазіцыю, і мы ў найлепшых беларускіх нацыянальных традыцыях мэтанакіравана, асэнсавана і ўпарта цярэбім сваю дарогу. Гэта тое, пра што калісьці сказаў Жылка: беларус, калі ўжо ўскараскаўся на гэтую палітычную карту свету, то ён з яе не знікне да другога прышэсця Хрыстовага».
Па словах дэпутата, вырасла некалькі пакаленняў нашых грамадзян, для якіх беларускі суверэнітэт і беларуская незалежнасць як кісларод, як самадастатковае, зразумелае паняцце. «Я абсалютна згодзен з нашым Прэзідэнтам, які сказаў, што гэтая пяцігодка будзе пяцігодкай умацавання нашай суверэннай дзяржаўнасці, — заўважыў парламентарый. — Гэтыя пяць гадоў мы павінны патраціць такім чынам, каб ніхто не мог і сумнявацца ў тым, што мы, як дзяржаўная рэальнасць, не знікнем з карты свету».
«Маладыя людзі адчулі сваю значнасць»
Цяперашняя электаральная кампанія прадэманстравала, што выбаршчыкі разумеюць каштоўнасць кожнага голасу. Такой думкай з БелТА падзяліўся беларускі палітолаг, кіраўнік аналітычнага цэнтра ЕсооМ Сяргей Мусіенка. «Мы сваёй інфармацыйнай кампаніяй падштурхнулі людзей да разумення таго, што іх выбар мае значэнне, — перакананы ён. — Асабліва гэта датычыцца маладых людзей, якія сапраўды сталі больш актыўныя. Яны ўсвядомілі, што ў 1994 годзе наш Прэзідэнт быў выбраны дзякуючы пазіцыі і адказнасці іх бацькоў за свой выбар. Аляксандр Лукашэнка атрымаў уладу не ад элітнай групоўкі, а ад народа і менавіта праз выбары».
Па словах эксперта, падчас падрыхтоўкі да электаральнай кампаніі 2025 года была праведзена сур’ёзная тлумачальная работа. Адбыўся шэраг мерапрыемстваў, прымеркаваных да 30-годдзя інстытута прэзідэнцтва, выдаваліся кнігі, публікаваліся артыкулы. У прыватнасці, выдавецтвам «Беларусь» пры падтрымцы Міністэрства інфармацыі выпушчана кніга «Сімвалы суверэннай Беларусі» (менавіта яе ўручалі выбаршчыкам, якія галасавалі ўпершыню). Дарэчы, аўтарам і складальнікам кнігі з’яўляецца Сяргей Мусіенка.
Па яго словах, усё гэта ў сукупнасці дало людзям разуменне, што ад іх голасу залежыць многае. «Маладыя людзі адчулі сваю значнасць, — лічыць Сяргей Мусіенка. — Падчас сёлетняй электаральнай кампаніі, з аднаго боку, яны прадэманстравалі жаданне спакойна жыць і развівацца пад мірным небам, а з другога — гатоўнасць браць адказнасць за сваё рашэнне. Таму актыўнасць маладых людзей, якія ўпершыню галасуюць, была вельмі высокая».
Па меркаванні кіраўніка аналітычнага цэнтра, праводзіць такую шырокамаштабную тлумачальную работу трэба было раней. «Цяперашняя электаральная кампанія адрозніваецца ад папярэдніх, — сказаў Сяргей Мусіенка. — Я ўдзельнічаў у той ці іншай меры ў выбарчых кампаніях з 1989 года. Але гэтыя выбары былі асабліва цікавымі, у тым ліку мерапрыемствамі „Марафону адзінства“. У выбаршчыкаў з’явілася цікавасць. Тым самым удалося прыцягнуць тых выбаршчыкаў, якія не адгукаліся ні на тэлебачанне, ні на прэсу».
«Народ сам робіць свой выбар. І няважна, якія ёсць рэзалюцыі»
Высокую арганізацыю прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі, іх адкрытасць і дэмакратычнасць адзначаюць і еўрапейскія эксперты, якія назіралі за працэсам унутры нашай краіны. Як падкрэсліў эксперт з Германіі Фарыд ЗАКІРАЎ, ён не бачыць ніякіх асаблівасцяў у выбарчай кампаніі ў Беларусі. «Грамадзяне, якія валодаюць выбарчым правам, маглі азнаёміцца з праграмамі ўсіх кандыдатаў, яны былі даступныя, — удакладніў міжнародны эксперт. — Я нават сам будучы ў Германіі паглядзеў іх. Таксама людзям была дадзена магчымасць пагутарыць з кандыдатамі ў Прэзідэнты, а таксама іх даверанымі асобамі».
Фарыд Закіраў звярнуў увагу на спакойную абстаноўку на беларускіх вуліцах. «Народ сам рабіў свой выбар, — падкрэсліў ён. — І няважна, якія ёсць рэзалюцыі. Гэта як у футболе, калі перад трэніроўкай трэнер кажа: «Нам няважна, як будуць гуляць іншыя, мы павінны гуляць сваю гульню».
Кажучы аб непрызнанні некаторымі краінамі легітымнасці папярэдніх выбараў у Беларусі, эксперт з Германіі падкрэсліў, што легітымнасць — гэта пытанне, якое вырашаецца выключна ўнутры краіны. «Я працаваў у вашай краіне, знаёмы з ментальнасцю беларусаў, прыкладна разумею, як жыве соцыум, а таму магу рабіць высновы, — заўважыў ён. — Але калі нехта пачынае казаць дрэннае пра краіну, у якой ні разу не быў, гэта па меншай меры нават няветліва. Расказваць казкі можна заўсёды. А я вам раскажу іншае: у сталовай футбольнага клуба „Дынама-Брэст“ абед каштаваў у раёне трох-чатырох рублёў, а гэта адзін еўра. Пакажыце мне ў Германіі, акрамя студэнцкай сталовай у Брэмене, дзе 20 гадоў абед каштаваў два еўра, цяпер будзе каштаваць столькі ж?»
