Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 10 сакавіка 2025 г. пры разглядзе кадравых пытанняў.

Фарміраванне цэнтральных органаў дзяржаўнай улады і кіравання — заўсёды важны крок у развіцці кожнай краіны. І цяперашняе абнаўленне складу ўрада Беларусі — не выключэнне. Кіраўнік дзяржавы, завяршаючы яго фарміраванне ў мінулы панядзелак, паставіў кропку ў гэтым пытанні, назначыўшы прэм’ер-міністрам краіны Аляксандра Турчына. Аб гэтым і іншых кадравых рашэннях кіраўніка дзяржавы — у каментарыях экспертаў.

«У нас сапраўды ёсць пераемнасць»

У эфіры ток-шоу «Будні» на «Альфа Радыё» дэкан факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта палітолаг Аляксей Бяляеў адзначыў:

— З усіх змяненняў ва ўрадзе самым сур’ёзным стала змена прэм’ер-міністра. Гэта, безумоўна, вельмі важная пасада ў палітычнай іерархіі, а ў Савеце Міністраў — фігура нумар адзін, якая адказвае за эканамічнае становішча краіны, сацыяльныя пытанні і гэтак далей.

На што звяртае ўвагу эксперт?

— Ідзе абнаўленне і амаладжэнне кіравальных кадраў. І пры гэтым Прэзідэнт недвухсэнсоўна даў зразумець, што ў тым ліку кіраўнікі, якія прыйшлі цяпер на вышэйшыя пасады ў дзяржаве, павінны рыхтаваць сабе змену. Калі казаць пра жыццё дзяржаўнага чыноўніка, 40–50 гадоў — гэта ўзрост чалавека, які ўжо валодае важнымі ведамі, вопытам і пры гэтым поўны сіл, энергіі, крэатыву. Цяпер сапраўды прыйшло новае пакаленне. Тыя, хто стаяў ва ўладзе на працягу папярэдніх дзесяцігоддзяў, па натуральных прычынах адыходзяць крыху ўбок. Але ўвогуле не сыходзяць. Мы бачым клопат Прэзідэнта аб кіраўніках. Ён адзначаў, што змена абстаноўкі павінна пайсці ім на карысць. Але пры гэтым адказнасць так ці інакш будзе вялікая.

Аляксей Бяляеў падкрэсліў, што ў Аляксандра Лукашэнкі ёсць прастора для манеўраў:

— У Беларусі ёсць сур’ёзны кадравы запас — у кіраўніка дзяржавы ёсць магчымасць выбіраць з кваліфікаваных кіраўнікоў. Прэзідэнт паслядоўна займаецца палітыкай амаладжэння кіравальных кадраў, прымушае іх рыхтаваць самім сабе змену, гэта значыць, думае аб будучыні. І гэта добра. У нас сапраўды існуе пераемнасць, «эвалюцыя без рэвалюцый», як сказаў новы прэм’ер-міністр Аляксандр Турчын. Кадравая палітыка ў дзяржаве знаходзіцца на належным узроўні.

Гаворачы аб задачах, якія ўрад будзе вырашаць у найбліжэйшыя гады, эксперт адзначыў:

— Гэта ў першую чаргу захаванне і падтрыманне высокага ўзроўню дабрабыту грамадзян, вырашэнне эканамічных пытанняў: урад менавіта пад гэта заточаны. І яшчэ хацеў бы дадаць, што Прэзідэнт, выкарыстоўваючы кадравы рэзерв, дае магчымасць некаторым дзяржаўным дзеячам павучыцца. Напрыклад, на пасадзе старшыні аблвыканкама чалавек фактычна адказвае за ўсё, толькі ў маштабах вобласці. І прызначэнне прэм’ер-міністрам былога губернатара Мінскай вобласці — гэта якраз вельмі цікава. Чаму? Таму што чалавек фактычна ўжо ведае ўсе сферы, кірункі, толькі ў меншым маштабе. І пры гэтым ён раней атрымаў досвед працы ва ўрадзе. Таму гэта для яго не новы ўчастак дзейнасці. Набраўшыся практычнага вопыту, убачыўшы, як працуюць усе сувязі, што называецца, на зямлі, на канкрэтных участках, Аляксандр Турчын можа прымяніць вопыт у маштабе ўсёй краіны.

Каманда прафесіяналаў

2025 год завяршае пяцігодку і з’яўляецца падмуркам новай. Задача нумар адзін для дзяржавы — захаваць высокія тэмпы росту, якія эканоміка набрала ў 2024 годзе, а таксама выканаць усе сацыяльныя праграмныя паказчыкі.

— А для гэтага, вядома ж, неабходна каманда прафесіяналаў, якая створыць аснову для працягу якаснага развіцця вытворчасцяў і росту эканомікі, — адзначыў у каментарыі «Звяздзе» член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы Сяргей Мялешкін. — Зразумелыя і змены, якія адбыліся ва ўрадзе. Узмацненне кадравага ядра накіравана на забеспячэнне эканамічнай стабільнасці, асабліва ва ўмовах знешняга ціску, які не спыняецца.

Фарміраванне ўрада — гэта не проста кадравыя рашэнні, а стратэгічны курс на ўмацаванне эканомікі, сацыяльнай стабільнасці і тэхналагічнага развіцця краіны, лічыць старшыня Пастаяннай камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры, сямейнай і маладзёжнай палітыцы Палаты прадстаўнікоў Валерый Малашка.

— Прэзідэнтам былі прызначаныя людзі з велізарным кіраўнічым досведам, глыбокім разуменнем сітуацыі і выразным бачаннем будучыні, — адзначае парламентарый. — Прэзідэнт дакладна абазначыў прыярытэты: эканоміка павінна развівацца дынамічна, бюджэтныя сродкі — працаваць на рэальны сектар, а кожны кіраўнік — адказваць за свой участак работы. 

Гэта азначае, што ад урада чакаюць не толькі стабільнасці, але і актыўнага руху наперад. Сёння перад намі каманда прафесіяналаў, накіраваная на канкрэтныя вынікі. Час пакажа, наколькі эфектыўнымі будуць прынятыя рашэнні, але ўжо цяпер можна сказаць: новы склад урада мае ўсе рэсурсы, каб апраўдаць давер кіраўніка дзяржавы і грамадзян.

Кіраўнік дзяржавы заўсёды вызначаўся мудрасцю і дальнабачнасцю ў кадравай палітыцы, заўважае член Пастаяннай камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры, сямейнай і маладзёжнай палітыцы Палаты прадстаўнікоў Анастасія Мірончык-Іванова.

— У нашай краіне дзейнічае Канцэпцыя дзяржаўнай кадравай палітыкі. За гады яе рэалізацыі сфарміравалася прававая база, якая сістэмна рэгламентуе работу з кадрамі, выпрацаваны працоўныя і сацыяльныя гарантыі, выбудаваны эфектыўны дзяржаўны апарат з аптымальнай колькасцю, — адзначае яна.

Несумненна, удасканаленне кадравай палітыкі — гэта складаная і шматузроўневая задача. З ёй, лічыць дэпутат, за гады станаўлення Рэспублікі Беларусь наш Прэзідэнт заўсёды спраўляўся на выдатна.

— Стратэгічны падыход да расстаноўкі кадраў дае магчымасць эфектыўна вырашаць актуальныя задачы і забяспечваць стабільнае развіццё краіны, — адзначае яна. — Узважаная кадравая палітыка сведчыць аб глыбокім разуменні Прэзідэнтам Беларусі палітычных і эканамічных працэсаў.

«Можна гаварыць аб развіцці нацыянальнай палітычнай культуры»

Новым для нашай краіны і ўнікальным у сваім родзе з пункту гледжання кадравай палітыкі з’яўляецца сам падыход, пры якім прапановы па кандыдатурах на пасады членаў урада абмяркоўваліся і ўносіліся кіраўніку дзяржавы спецыяльна створанай камісіяй, звяртае ўвагу аналітык Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў Кацярына Рэчыц.

— Фактычна можна казаць аб развіцці нацыянальнай палітычнай культуры калегіяльнага прыняцця ключавых кіраўнічых рашэнняў з улікам магчымых альтэрнатыў, — адзначае яна. — Пры гэтым частка складу працягвае работу, у тым ліку ў сілу нядаўняга — на працягу года — свайго прызначэння на займальныя пасады, што дазваляе забяспечыць некаторую пераемнасць. Усё гэта стварае ўмовы для выпрацоўкі кансалідаваных пазіцый і забеспячэння адзінства ўлады пры падзеле яе на самастойныя і незалежныя галіны. Гэта значыць, што размова ідзе аб далейшым удасканаленні беларускай формулы сістэмы стрымлівання і процівагі.

На думку эксперта, такі падыход абсалютна ўкладваецца ў логіку ўсенародна падтрыманага на рэспубліканскім рэферэндуме абнаўлення канстытуцыйна-прававой мадэлі Рэспублікі Беларусь, якая вянчаецца Усебеларускім народным сходам.

Аналітык БІСД таксама звяртае ўвагу на тое, што выкрышталізавалася дакладная сістэма патрабаванняў да членаў урада:

— І адпаведна, крытэрыяў ацэнкі эфектыўнасці дзейнасці выканаўчай улады. Гэта прафесіяналізм (што мае на ўвазе глыбокае веданне дзейнасці не толькі асобных сфер, але і як мінімум галіновага блока сацыяльна-эканамічнага развіцця); цвёрдая дзяржаўная пазіцыя (шчырая адданасць дзяржаве, гатоўнасць адстойваць нацыянальныя інтарэсы на справе, цалкам прысвячаць сябе служэнню краіне і народу); чалавекацэнтрычнасць (уменне і жаданне працаваць з людзьмі, улік сацыяльных запытаў і чаканняў у прымальных рашэннях).

І яшчэ адзін важны аспект, на які зважае эксперт:

— У сучасным свеце ўзрастае каштоўнасць моцнай дзяржавы, здольнай перасягнуць сябе і вырывацца з уласных «коканаў» вузкаведамаснасці, адарванасці ад людзей і ад зямлі, якая ўмее, пагружаючыся ў дэталі, бачыць маштабна і быць уцягнутай у глабальны парадак дня. Як ніколі важная роля прафесійных каманд — ініцыятыўных, хваткіх, амбіцыйных, якія ведаюць, куды мы ідзём і як дасягнуць жаданага.

Менавіта ў гэтым сутнасць пераразмеркавання часткі паўнамоцтваў кіраўніка дзяржавы Савета Міністраў і ўзмацнення статусу намеснікаў прэм’ер-міністра з фарміраваннем блокавага ўрада. І менавіта таму работа ў рэгіёне — гэта абавязковая прыступка ў кар’ернай лесвіцы, без якой немагчыма ўзыходжанне на кіруючыя пасады ў краіне. Несумненна, такі ўрад будзе здольны рэалізаваць прыярытэты Года добраўпарадкавання, пяцігодкі якасці, выпрацаваць новую праграму сацыяльна-эканамічнага развіцця. Іншымі словамі, здольны ў найбліжэйшыя гады адшліфаваць да ідэальнага стану краіну, як таго патрабуе наш Прэзідэнт, тым самым забяспечыць незваротнасць суверэнітэту Рэспублікі Беларусь і падрыхтаваць яе да якаснага рыўка.

Важным стратэгічным крокам падзел работы ўрада на блокі лічыць і член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці Таццяна Ігнацюк:

— Такі структураваны падыход дазволіць сфакусіравацца на прыярытэтных кірунках, няхай гэта будзе прамысловасць, сельская гаспадарка ці сацыяльная сфера. Асабліва значна, што гэтыя блокі не ізаляваныя, а ўзаемазвязаныя. Бо інвестыцыі ў чалавечы капітал — аснова любой паспяховай эканомікі. Без сучасных школ, падтрымкі навукі і культуры немагчыма выхаваць пакаленне, якое павядзе Беларусь наперад.

Упэўненасць у заўтрашнім дні

Тое, што сфарміраваны склад урада — гэта каманда вопытных, моцных эканамістаў з багатым кіраўнічым вопытам, дэталёвым, глыбінным разуменнем цяперашніх рэалій і дакладным бачаннем будучыні, дае ўпэўненасць, што стратэгічны курс краіны на далейшае паступальнае эканамічнае развіццё, сацыяльнае, тэхналагічнае развіццё не толькі будзе прадоўжаны, але і атрымае новыя імпульсы. 

Такую думку выказала член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы Ала Смаляк.

— Задачы і прыярытэты дакладна вызначаны Прэзідэнтам. І, безумоўна, у сфарміраванага ўрада адказная задача — захоўваючы ўстойлівую траекторыю эканамічнага росту, напоўніць яе новымі дасягненнямі, новымі праектамі, якія ўжо ў найбліжэйшым будучым дадуць адчувальны эфект, — адзначыла парламентарый, дадаўшы пры гэтым, што для нашага агульнага ўпэўненага шляху наперад важная і якасная, адказная работа кожнага.

Магчымасць быць упэўненым у заўтрашнім дні ў час пастаяннай канкурэнцыі заўсёды была і застаецца адным з найважнейшых крытэрыяў ацэнкі эфектыўнасці дзяржавы. Такую думку агучыў sb.by намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па эканамічнай палітыцы Палаты прадстаўнікоў Дзяніс Карась. Каласальны вопыт і прафесійныя якасці назначаных членаў урада прадоўжаць далейшае развіццё эканомікі і дапамогуць рухаць нашу краіну наперад, лічыць ён.

Паводле яго слоў, эканоміка заўсёды з’яўлялася драйверам развіцця кожнай дзяржавы:

— Дзякуючы эканамічнаму росту павялічваецца нацыянальная вытворчасць, такім чынам, выпускаецца больш тавараў, павышаецца іх якасць. А гэта магчымасць, па-першае, канкурыраваць на міжнароднай арэне; па-другое, забяспечваць эфектыўнае працаўладкаванне з прычыны павелічэння прадукцыйнасці; па-трэцяе, прыцягваць інвестыцыі, у тым ліку ў інавацыйную прадукцыю з высокай дабаўленай вартасцю.

Акрамя таго, на думку Дзяніса Карася, паляпшэнне эканамічнага асяроддзя дае магчымасць павышаць якасць прафесійнай падрыхтоўкі, а значыць, і паляпшаць матэрыяльны дабрабыт.

— Адсюль павышаецца якасць жыцця, што, у сваю чаргу, станоўча адаб’ецца на дэмаграфічным прыросце, — адзначае дэпутат. — Павелічэнне даходу, клопат аб здароўі грамадзян, а таксама стварэнне магчымасцяў для атрымання якаснай адукацыі і далейшай самарэалізацыі стаяць на чале развіцця эканомікі нашай дзяржавы. А такім чынам, усё гэта дае магчымасць і жаданне нашаму грамадству развівацца і рабіць усё для таго, каб у нашай краіне і надалей жылося бяспечна і камфортна.