На ім парламентарыі абмеркавалі важныя аспекты далейшага саюзнага супрацоўніцтва і прынялі шэраг законапраектаў, звязаных з генацыдам савецкага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

«Дзякуючы лідарам дзвюх краін Мінску і Маскве ўдалося шмат чаго дамагчыся ў сферы інтэграцыі»

Даючы старт юбілейнай сесіі, Старшыня Палаты прадстаўнікоў, першы намеснік Старшыні Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі Ігар Сергяенка падкрэсліў, што прынятыя Парламенцкім сходам год таму рашэнні знаходзяць увасабленне ў канкрэтных справах: «Адным з іх з’яўляецца Міжнародны форум „Вялікая спадчына — агульная будучыня“. Перакананы, што форум будзе прырастаць новымі ўдзельнікамі і стане эфектыўнай пляцоўкай для выпрацоўкі кансалідаваных пазіцый і эфектыўных рашэнняў па абароне гістарычнай памяці аб падзеях Вялікай Айчыннай вайны».

«Сёння ва ўмовах бесперапыннага знешняга ціску, вядзення, па сутнасці, проксі-вайны супраць нашых дзяржаў, дзейнасць Парламенцкага сходу мае асаблівае значэнне», — звярнуў увагу Ігар Сергяенка.

Старшыня Палаты прадстаўнікоў нагадаў, што сёлета Беларусь і Расія адзначылі 30-годдзе з моманту падпісання Пагаднення аб Парламенцкім сходзе. І дадаў, што краінам Саюзнай дзяржавы ёсць чым ганарыцца. «Дзякуючы лідарам дзвюх краін Мінску і Маскве ўдалося шмат чаго дамагчыся ў сферы інтэграцыі, — падкрэсліў Ігар Сергяенка. — У нас няма праблемных пытанняў. Ёсць агульная задача — гэта эфектыўнае ўзаемадзеянне для гарманізацыі і мадыфікацыі нацыянальных заканадаўстваў Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі. Паслядоўная работа ў гэтым кірунку будзе ўмацоўваць прававую аснову саюзнага супрацоўніцтва, павышаць прадказальнасць рэгулявання і ўстараняць бар’еры для дзелавога ўзаемадзеяння». 

Асаблівую ўвагу, на думку спікера, неабходна засяродзіць на актывізацыі работы парламентарыяў па забеспячэнні роўных правоў суб’ектаў гаспадарання на беларуска-расійскіх рынках, прасоўванні сумесных стратэгічных праектаў, рэалізацыі саюзных галіновых праграм. Паводле яго слоў, важна не дапускаць прыняцця прававых актаў, якія могуць прывесці да няроўных умоў узаемнага гандлю, дзейнасці прадпрыемстваў, а таксама ствараць розначытанне ва ўжыванні норм. 

«У мэтах забеспячэння эфектыўнага выканання асноўных напрамкаў рэалізацыі палажэнняў Дагавора аб стварэнні Саюзнай дзяржавы прапануем праводзіць прадметны маніторынг нарматыўных прававых актаў. Такі падыход мэтазгодна ажыццяўляць садзейнічаннем механізму парламенцкага кантролю, што практычна ўжо робіцца, — выказаў упэўненасць Ігар Сергяенка. — Перакананы, што сумесная ўзгодненая работа дазволіць своечасова ўстараняць прававыя неадпаведнасці, забяспечваць сістэмны характар змяненняў у дагаворна-прававой сферы Саюзнай дзяржавы». 

Парламенты Беларусі і Расіі валодаюць неабходнымі інструментамі для садзейнічання пошуку аптымальных рашэнняў актуальных пытанняў міждзяржаўных адносін

З улікам стратэгічнага партнёрства паміж нашымі краінамі самай пільнай увагі па-ранейшаму заслугоўвае гандлёва-эканамічнае супрацоўніцтва, дадаў спікер. «Мы бачым паспяховы рост узаемнага тавараабароту Беларусі і Расіі. За апошнія 5 гадоў гэты паказчык вырас амаль у паўтара раза, — канкрэтызаваў ён. — І ў першыя 4 месяцы 2026 года працягвае дэманстраваць станоўчую дынаміку двухбаковага гандлю — практычна плюс 18,5%. Спыняцца на дасягнутым нельга». 

Разам з вырашэннем эканамічных пытанняў кіраўнік дэпутацкага корпуса лічыць неабходным працягваць актыўную рэалізацыю ініцыятыў патрыятычнай накіраванасці. «Сёлета завяршаецца работа па праекце Саюзнай дзяржавы «Капітальны рамонт, рэстаўрацыя, рэканструкцыя, музеефікацыя збудаванняў Брэсцкай крэпасці ў мемарыяльным комплексе „Брэсцкая крэпасць-герой“. Улічваючы значнасць і маштабы гэтага гістарычнага аб’екта, прапаную падтрымаць распрацоўку новага праекта Саюзнай дзяржавы на 2028-2030 гады па працягванні работ на мемарыяльным комплексе, — прапанаваў Ігар Сергяенка. — Гэта будзе спрыяць захаванню культурна-гістарычнай памяці, патрыятычнаму выхаванню моладзі, павелічэнню турыстычнага патэнцыялу Саюзнай дзяржавы». 

Асобна Старшыня Палаты прадстаўнікоў адзначыў запланаваныя восенню 2026 года парламенцкія выбары ў Расійскай Федэрацыі. «Беларускія дэпутаты ў складзе місій СНД і ШАС прымуць удзел у назіранні за іх правядзеннем. Нам мэтазгодна таксама своечасова сфарміраваць маніторынгавую групу Парламенцкага сходу. Хацеў бы запэўніць вас, дарагія сябры, у нашай падтрымцы і аб’ектыўнай ацэнцы выбараў», — адзначыў спікер.

Паводле яго слоў, парламенты Беларусі і Расіі валодаюць неабходнымі інструментамі для садзейнічання пошуку аптымальных рашэнняў актуальных пытанняў міждзяржаўных адносін. «Многае робіцца, многае зроблена і, вядома, кожны этап развіцця патрабуе новых падыходаў, новага бачання. І ў гэтым, безумоўна, патрэбна наша сумесная канструктыўная і зладжаная работа», — канкрэтызаваў Ігар Сергяенка. Ён выказаў надзею на паспяховае правядзенне юбілейнай 70-й сесіі Парламенцкага сходу і другога Міжнароднага форуму Саюзнай дзяржавы.

«У злачынстваў нацыстаў няма тэрміну даўнасці»

85 гадоў таму абаронцы Брэсцкай крэпасці аднымі з першых прынялі на сябе ўдар фашыстаў, адзначыў Старшыня Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі, Старшыня Дзяржаўнай Думы Расіі Вячаслаў Валодзін. Ён нагадаў, што перад пасяджэннем беларускі і расійскі бакі ўшанавалі памяць усіх загінулых у гады Вялікай Айчыннай вайны, усклаўшы кветкі да мемарыяла «Смутак» на тэрыторыі Брэсцкай крэпасці. Вячаслаў Валодзін падкрэсліў, што ва ўдзельнікаў форуму аднолькавае разуменне агульнай гісторыі і неабходнасці беражлівых адносін да яе.

«Летась маштабнае мерапрыемства прымала Расійская Федэрацыя ў горадзе-героі Валгаградзе — тады форум быў прысвечаны 80-годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне, нагадаў ён. — Сёлета да ўдзелу ў форуме запрошаны прадстаўнікі дружалюбных краін Еўропы, Азіі і Лацінскай Амерыкі. Чакаецца візіт нашых калег з Казахстана, Узбекістана, В’етнама, Сербіі, Венесуэлы, М’янмы. Запланаваны ўдзел прадстаўнікоў Кітая, Кубы, Манголіі і іншых краін. Каля 100 дэпутатаў будуць удзельнічаць у ім».

У ходзе сесіі дэпутаты аднагалосна прынялі Заяву Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі «Аб генацыдзе савецкага народа ў ходзе Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гадоў». Старшыня Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі ў сувязі з гэтым заявіў: «У злачынстваў нацыстаў няма тэрміну даўнасці. Мы на міжпарламенцкім узроўні павінны даць прававую ацэнку злачынствам, учыненым фашыстамі супраць мірнага насельніцтва. Мы спадзяёмся, што нашы калегі ў замежных парламентах, прачытаўшы заяву, задумаюцца».

Парламенцкаму сходу, паводле слоў Вячаслава Валодзіна, трэба больш актыўна і жорстка выступаць па ўсіх падставах фальсіфікацыі гісторыі: «Бачым, як з ушанаваннямі перапахоўваюць лідараў нацысцкіх рухаў часоў Другой сусветнай вайны ва Украіне. Пры гэтым усе еўрапейскія краіны, пацярпелыя ад нацызму, гітлераўскага рэжыму, адмоўчваюцца».

Вячаслаў Валодзін дадаў, што ў гэтым пытанні спрабуе знайсці сваё месца Польшча, вельмі акуратна кажучы, што падобнае недапушчальна. «Але ад рук нацыстаў загінула вялікая колькасць палякаў. Таму той жа Польшчы трэба вызначыцца, з кім яна: са сваім народам ці са злачынным неанацысцкім рэжымам», — адзначыў Вячаслаў Валодзін. 

Як падкрэсліў Старшыня Парламенцкага сходу, у Беларусі і Расіі злачынствы фашыстаў прызнаны генацыдам на заканадаўчым узроўні, адпаведная прававая база сфарміравана. «Важна, каб такія законы былі прынятыя ва ўсіх краінах. У вайне ўдзельнічаў шматнацыянальны народ. Адбяруць памяць, а заўтра адбяруць суверэнітэт. Трэба змагацца за захаванне памяці, увекавечваць герояў, дзякуючы каму жывём. Толькі ў гэтым выпадку ёсць у краіны будучыня. Інакш можна краіну страціць. Таму мы невыпадкова прымаем заяву, звяртаемся да іншых парламентаў. Нам гэта важна яшчэ і таму, што неанацызм падымае галаву», — дадаў Вячаслаў Валодзін.

Ігар Брылевіч выбраны намеснікам Старшыні Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі

У ходзе 70-й сесіі намеснік Старшыні Савета Рэспублікі Ігар Брылевіч быў выбраны намеснікам Старшыні Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі. Адпаведнае пытанне было разгледжана на сесіі Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі. Неабходнасць выбару новага намесніка старшыні ўзнікла ў сувязі з прызначэннем Уладзіслава Татарыновіча, які раней займаў гэту пасаду, міністрам фінансаў Беларусі.

Дэпутаты Парламенцкага сходу прынялі Заяву «Аб генацыдзе савецкага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гадоў»

«Восемдзесят пяць гадоў таму Германія вераломна ўварвалася на тэрыторыю Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік — пачалася Вялікая Айчынная вайна. Дзеянні нямецкіх нацыстаў і іх памагатых былі накіраваны на знішчэнне савецкага народа. Акупантамі на захопленых тэрыторыях здзяйсняліся дзеянні, накіраваныя на поўнае або частковае знішчэнне нацыянальных, этнічных і расавых груп, якія засялялі тэрыторыю СССР, шляхам забойства членаў гэтых груп, прычынення цяжкай шкоды іх здароўю, гвалтоўнай перашкоды дзетараджэнню, прымусовай перадачы дзяцей, гвалтоўнага перасялення альбо іншага стварэння жыццёвых умоў, разлічаных на фізічнае знішчэнне членаў гэтых груп. Вайна забрала жыцці амаль 27 мільёнаў савецкіх людзей. Страты грамадзянскага насельніцтва склалі больш за 13,6 мільёна чалавек», — адзначаецца ў дакуменце. 

Парламенцкі сход Саюза Беларусі і Расіі лічыць недапушчальным забываць аб злачынствах, учыненых нацыстамі. «Абарона гістарычнай памяці аб падзеях Вялікай Айчыннай вайны з’яўляецца найважнейшай умовай прадухілення злачынстваў супраць міру, ваенных злачынстваў, злачынстваў супраць чалавечнасці, прадухілення праяў нацызму і ўмовай падтрымання ўсеагульнага міру і згоды. У мэтах захавання памяці аб мільёнах савецкіх грамадзян, якія сталі ахвярамі нацысцкіх злачынцаў і іх памагатых у гады Вялікай Айчыннай вайны, у Рэспубліцы Беларусь і ў Расійскай Федэрацыі былі прынятыя Закон Рэспублікі Беларусь ад 5 студзеня 2022 года № 146-З «Аб генацыдзе беларускага народа» і Федэральны закон ад 21 красавіка 2025 года № 74-ФЗ «Аб увекавечанні памяці ахвяр генацыду савецкага народа ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гадоў», — гаворыцца ў дакуменце. 

У ходзе пасяджэння было адзначана, што заканадаўчае замацаванне факту генацыду савецкага народа ў ходзе Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гадоў з’яўляецца лагічным працягам прысуду Міжнароднага ваеннага трыбунала ў Нюрнбергу (Нюрнбергскага трыбунала) і наступных судовых рашэнняў у дачыненні да нацысцкіх злачынцаў і іх памагатых.

«Улічваючы палажэнні Статута Арганізацыі Аб’яднаных Нацый ад 26 чэрвеня 1945 года, Статута і прысуду Нюрнбергскага трыбунала, прынятых у рамках Арганізацыі Аб’яднаных Нацый Канвенцыі „Аб папярэджанні злачынства генацыду і пакаранні за яго“ ад 9 снежня 1948 года і Канвенцыі „Аб непрымяненні тэрміну даўнасці да ваенных злачынстваў і злачынстваў супраць чалавецтва“ ад 26 лістапада 1968 года, кіруючыся заканадаўчымі нормамі, прынятымі ў Рэспубліцы Беларусь і ў Расійскай Федэрацыі, Парламенцкі сход прызнае злачынствы нямецка-фашысцкіх захопнікаў і іх памагатых у дачыненні да насельніцтва СССР, учыненыя ў гады Вялікай Айчыннай вайны, генацыдам савецкага народа. Дэпутаты Парламенцкага сходу заклікаюць Арганізацыю Аб’яднаных Нацый, міжнародныя міжпарламенцкія арганізацыі і органы, калег-парламентарыяў далучыцца да гэтай Заявы і прыняць адпаведныя заявы», — сказана ў дакуменце.

Данііл ХМЯЛЬНІЦКІ

Фота БелТА