Юнакі і дзяўчаты ўпершыню пабывалі на падобным мерапрыемстве. Навучэнец Максім Захарэнь перад пачаткам лекцыі расказаў, што хацеў бы пачуць нешта новае з гісторыі, а галоўнае, для яго было важна пагутарыць з маладымі лектарамі. «Думаю, усё пройдзе лёгка, мы знойдзем агульную мову. Мне б хацелася даведацца нешта новае з гісторыі, чаго я раней не чуў, пашырыць гарызонты ведаў», — адзначыў ён.

Малады чалавек навучаецца на трэцім курсе і атрымлівае спецыяльнасць аўтатэхніка. Пакуль ён яшчэ думае, ці пайсці потым у ВНУ, але адназначна марыць папрацаваць і зрабіць нейкае карыснае адкрыццё ў сваёй сферы.

Для дзяцей падрыхтавалі прэзентацыю, у якой яны даведаліся пра маштаб трагедыі беларускага народа, страты ў першай палове XX стагоддзя. Лектар Беларускага таварыства «Веды» Павел Гардзяюк расказаў маладым людзям пра перадгісторыю Дня народнага адзінства. Наша краіна, якая знаходзіцца на скрыжаванні галоўных шляхоў, нязменна аказвалася ўцягнутай у кровапралітныя войны. Пасля Першай сусветнай вайны па Рыжскім дагаворы Заходняя Беларусь адышла Польшчы. У якасці сімвала дзецям перад лекцыяй раздалі яблыкі, некаторым з іх дасталіся палавінкі фрукта — як знак таго, што да ўз’яднання 17 верасня 1939 года Беларусь была падзелена.

Павел Гардзяюк прывёў прыклад з жыцця роднай бабулі, якая жыла яшчэ ў Заходняй Беларусі, затым у вайну вынесла шмат выпрабаванняў. Яна памятала, што да ўз’яднання ў яе школе была забароненая беларуская мова, а калі пачалася актыўная паланізацыя насельніцтва, у вёску прывезлі польскіх настаўнікаў. За слова на беларускай мове настаўніца меднай лінейкай біла вучняў па руках, ставіла ў кут на грэчку. Лектар нагадаў некаторыя факты з гісторыі, напрыклад, што ў той час пакутавалі і дарослыя: неапалячаным беларусам не давалі працу, прыгняталі, праваслаўныя храмы перараблялі ў касцёлы, а польскія ўлады адкрывалі канцлагеры, адкуль людзі калі і выходзілі, то калекамі. Пасля ўз’яднання Заходняй і Усходняй Беларусі ў кароткі тэрмін стаў прыкметны станоўчы эфект ад уз’яднання: адбыўся культурны бум, адраджаліся школы, беларуская мова зноў стала дзяржаўнай.

Акрамя гістарычнай лекцыі, для пастаўчан правялі інтэрактыўную гульню, дзе трэба было адказваць на пытанні пра Беларусь. Яна аказалася пазнавальнай, і хлопцы і дзяўчаты даведаліся, што ў Кнізе рэкордаў Гінеса ёсць двухметровы дранік, свята чарніц праходзіць у Полацку, які беларускі волат-рэкардсмен змог зрушыць з месца аб’ект-рэкардсмен (спойлер: ссунуў самазвал БЕЛАЗ) і многае іншае.

Пасля нясумнай лекцыі хлопцы і дзяўчаты падзяліліся ўражаннямі. Ганна Рабушка адзначыла, што для яе адкрыццём стаў факт пра канцлагеры, якія дзейнічалі ў Заходняй Беларусі і дзе гінулі людзі яшчэ да пачатку Вялікай Айчыннай вайны. «Буду расказваць пра гэта сваім сябрам і знаёмым. Вельмі цікавая лекцыя, нясумная, насычаная, цікава паслухаць, паглядзець. З гульні запомніла, што ў Полацку праводзяць свята чарніц», — падзялілася дзяўчына.

Дар’я Януковіч расказала, што яе таксама ўразіў расказ пра канцлагеры. «Гэта вельмі блізка нашаму народу, многіх беларусаў зганялі ў вайну ў такія лагеры, і там шмат людзей загінула. Гэта трагічная старонка нашай гісторыі, я лічу, што ўсе павінны пра гэта ведаць. Я сваім родным пра гэта дакладна раскажу. Мне лекцыя спадабалася, яна вельмі карысная для нашага каледжа», — падзялілася навучэнка.

А яшчэ яна расказала, што для яе з’яўляецца самым яркім і паказальным сімвалам адзінства беларускай нацыі. «Гэта Дзень Перамогі, калі мы ўсе 9 мая ідзём на свята і адзначаем яго, успамінаем тых, хто загінуў за вызваленне нашай краіны, каб мы жылі ў мірнай краіне», — сказала Дар’я.

З моладдзю пагутарыла і другая віцэ-міс конкурсу «Міс Беларусь — 2025» Таццяна Марчук, якая ў канцы верасня прадставіць нашу краіну на міжнародным конкурсе прыгажосці. «У гэтай акцыі мы хацелі даведацца, чаго не хапае хлопцам і дзяўчатам у родным горадзе, сабраць іх ідэі, каб затым агучыць на высокім узроўні, бо гэтым маладым людзям жыць тут, і хочацца, каб у іх было камфортнае асяроддзе. Мы павінны памятаць, што нас, моладзь, аб’ядноўвае не толькі агульная гісторыя, але і таленты, якімі славяцца нашы хлопцы і дзяўчаты. Яны крэатыўныя, смелыя, а галоўнае, гатовыя працаваць на будучыню нашай любімай Беларусі», — адзначыла яна.