Днямі ў польскім Беластоку мясцовыя прадпрымальнікі, якія даведзены да адчаю, зноў хадзілі з трунамі. У акцыі ўдзельнічала каля ста чалавек, паведаміла радыёстанцыя Polskіe Radіo Bіalystok. Такім чынам прыватнікі выказалі сваю незадаволенасць закрытымі граніцамі з Беларуссю. Удзельнікі пратэсту адчулі катастрафічныя эканамічныя наступствы закрыцця пагранпераходаў і падкрэслілі сур’ёзныя страты, якія панесла мясцовая эканоміка. Акцыя была арганізавана аб’яднаннем «Саюз польскіх прадпрымальнікаў — Аб’яднаны Усход». Пратэстоўцы прайшлі па вуліцах горада з дзвюма сімвалічнымі трунамі. На адной з іх было напісана «Падляская эканоміка», а на другой — некралог: «Падляская эканоміка трагічна загінула 10 лютага 2023 года», які сімвалізаваў дзень закрыцця пагранпераходу «Баброўнікі» (з нашага боку «Бераставіца»). Як вядома, да гэтага польскія ўлады ў аднабаковым парадку закрылі адзін з найбуйнейшых пагранпераходаў на польска-беларускай граніцы «Кузня Беластоцкая» («Брузгі»).
Скрыня Пандоры
Жалобная тэматыка акцыі пратэсту ў Беластоку была абрана, каб прадэманстраваць, што бізнес насамрэч гіне з-за вар’яцкай палітыкі афіцыйнай Варшавы, якая сваімі дзеяннямі фактычна адчыніла «скрыню Пандоры» — нанесла скрушальны ўрон жыхарам польскага памежжа. Вядома, што з 2021 года выручка мясцовага бізнесу ўпала ў сярэднім на 40 працэнтаў, а многія прадпрымальнікі і зусім збанкрутавалі. Вялізную шкоду закрыццё граніц з Беларуссю прычыніла сферам гандлю і лагістыкі. Значныя праблемы таксама ў гасцінічным бізнесе, сферах грамадскага харчавання, турызму і лясной прамысловасці. Дарэчы, пацярпелі ад гэтага не толькі прадпрымальнікі, тысячы месцічаў пазбавіліся працоўных месцаў, а значыць, заробкаў і фактычна апынуліся на мяжы выжывання.
Прыватнікі адзначаюць, што закрыццё трансгранічнага руху ў рэгіёне прывяло да масавых звальненняў і банкруцтваў. Па звестках Галоўнага статыстычнага ўпраўлення Польшчы, толькі ў студзені рознічны гандаль у Падляскім ваяводстве скараціўся на 5,4 % у параўнанні з такім жа перыядам летась, што прывяло да значных фінансавых страт — у памеры 972 мільёнаў злотых (звыш 230 млн еўра). Прадстаўнік арганізацыі «Аб’яднаны Усход», Эвеліна Грыгатовіч-Шумоўская, падкрэсліла, што сітуацыя ў рэгіёне значна пагоршылася пасля закрыцця двух пагранічных пераходаў — у Кузніцы і Баброўніках. Дарэчы, у Люблінскім ваяводстве, на тэрыторыі якога застаецца адкрытым пункт пропуску «Цяраспаль» («Брэст») — адзіны такі на беларуска-польскай граніцы — становішча зусім іншае. Па звестках польскага ГСУ, рознічны гандаль у гэтым рэгіёне летась вырас на 15,7 % у параўнанні з 2023-м.
Пратэстоўцы патрабуюць ад урада Польшчы аднавіць трансгранічны рух, што, на іх думку, дапаможа рэанімаваць эканоміку Падляшша. «Мы не дазволім пахаваць сябе жыўцом, мы не здадзімся, мы працягнем змагацца за гэты рэгіён да канца», — заявіла Эвеліна Грыгатовіч-Шумоўская. Прадпрымальніца таксама заўважыла, што Падляскае ваяводства стала «палітычным музеем пад адкрытым небам, рэгіёнам, які выкарыстоўваецца для міжнародных гульняў, дзе самыя вялікія рахункі плацяць прадпрымальнікі і мясцовыя жыхары».
На мяжы безвыходнасці
Як заўважыў у эфіры «Альфа Радыё» аналітык Беларускага інстытута сацыяльных даследаванняў Аляксей Аўдонін, раней многія эксперты гаварылі аб тым, што закрыццё граніц, стварэнне платоў паміж Беларуссю і Польшчай, увядзенне санкцый прывядуць да таго, што ў суседніх краінах пачнуцца сацыяльныя пратэсты. «Цяпер пратэсты — гэта фактычна ўжо ад безвыходнасці, вымушаная мера, — падкрэсліў аналітык БІСД. — Таму што ў Польшчы вельмі моцна разгарнуліся карнае падраздзяленне, паліцыя, спецслужбы, якія душаць любыя пратэсты. Але цяпер страх ужо не дзейнічае. Народ разумее, што трэба выходзіць і патрабаваць кардынальных змяненняў».
Пры гэтым, адзначыў Аляксей Аўдонін, Беларусь прытрымліваецца палітыкі адкрытасці сваіх граніц: «У нас ёсць бязвіз. Мы запрашаем усіх, каб прыязджалі і глядзелі ў нас усё, займаліся ў нас бізнесам, але толькі сумленным. Каб гэта было ў інтарэсах беларускіх грамадзян і беларускай дзяржавы».
Як надалей будзе ў Польшчы развівацца сітуацыя ва ўмовах росту сацыяльна-эканамічнай напружанасці, задаецца пытаннем Аляксей Аўдонін, незразумела. «Але ёсць два вектары, — адзначыў ён. — Першы — узмацненне паліцэйскага рэжыму і прыгнечанне любых пратэстаў. Другі — пойдуць на нейкія саступкі і будуць арыентавацца на зніжэнне санкцыйнага рэжыму і зняцце любых бар’ераў».
Акрамя гэтага, падкрэсліў эксперт, ёсць буйны капітал Заходняй Еўропы — гэта Германія, Францыя, Італія, Вялікабрытанія. Яны арыентаваны на тое, каб максімальна душыць нацыянальны капітал і любыя пратэсты ў Польшчы і краінах Балтыі. «Яны не зацікаўлены ў тым, каб гэтыя краіны развіваліся і ўсталі на іх узровень. Таму, калі гавораць аб тым, ці будзе паслабленне, то, вядома ж, з боку краін Заходняй Еўропы паслаблення не будзе. Для іх форма выжывання — мілітарызацыя. Іншага выйсця з сітуацыі яны не бачаць. Але краіны Усходняй Еўропы — гэта не буйны капітал. Яны павінны арыентавацца на шчыльнае ўзаемадзеянне з Беларуссю, Расіяй, на развіццё сувязяў. Заходняя Еўропа няхай сама спраўляецца з праблемамі і задачамі. А я звяртаюся да польскага памежжа: што вам з намі дзяліць? Давайце разам развіваць супрацоўніцтва. Тады вашы сацыяльна-эканамічныя праблемы знізяцца», — прапанаваў Аляксей Аўдонін.
Дабрабыт знікае на вачах
Пратэсты падляскіх прадпрымальнікаў (дарэчы, яны не адзіныя, хто наладзіў масавыя акцыі ў Польшчы, — можна яшчэ згадаць фермераў, перавозчыкаў, шахцёраў, а раней пажарных і нават паліцэйскіх) — яскравае адлюстраванне вынікаў 100-дзённага тэрміну кіравання цяперашняга польскага ўрада на чале з Дональдам Тускам, які ўжо ахрысцілі «100 днямі хаосу». Рэйтынг польскага прэм’ера вагаецца ў межах 35 %.
Вар’яцкая мілітарызацыя ва ўрон развіццю сацыяльнай сферы прыносіць свае «вынікі». Праблемы ў медыцыне — як сведчаць статыстычныя даныя, за апошнія два гады чэргі да медыцынскіх спецыялістаў узраслі больш чым на 70 працэнтаў. Павялічылася і нагрузка на спецыялістаў. З-за недахвату ўрачоў закрываюцца нават радзільныя аддзяленні, паведаміла радыё RMF24. Сёлетняя эпідэмія грыпу выявіла сістэмныя праблемы ў сістэме ахове здароўя, што прывяло ў тым ліку да павышэння смяротнасці. Усё гэта ў выніку акажа негатыўны ўплыў на і так найцяжэйшую дэмаграфічную сітуацыю. Не лепшая сітуацыя і ў адукацыі, дзе таксама адзначаецца вялікі недахват кадраў.
Згодна з вынікамі сацапытання, большасць палякаў (57,5 %) заявілі аб тым, што іх узровень жыцця падае. У першую чаргу пагаршэнне становішча адзначаюць жыхары сельскай мясцовасці (67 %). «Дабрабыт, дзеля якога палякі працавалі гадамі, знікае на нашых вачах, — канстатавала экс-прэм’ер Польшчы Беата Шыдло. — Будзе яшчэ горш. Польская эканоміка і прамысловасць прыходзяць у заняпад». Зразумела, што адчуваюць простыя палякі, якія сталі заложнікамі рашэнняў афіцыйнай Варшавы, — насамрэч апынуліся ў «пашчы гіены».
Нездарма людзі, якія прыязджаюць у Беларусь, зайздросцяць таму, што ў нас ёсць. Гэта адзначыў журналіст і публіцыст Дэвід Карбанара на YouTube-канале БелТА. Ураджэнец Італіі пасля 20 гадоў жыцця ў Польшчы пераехаў у нашу краіну. «Беларусь стала нашым новым і бяспечным домам. І я яшчэ раз выказваю сваю падзяку Прэзідэнту Беларусі, — адзначыў Дэвід Карбанара. — Працуючы тут на месцы, я бачыў, як людзі аддавалі свой голас на выбарах, тым самым дзякавалі і выказвалі сваю павагу таму, што зрабіў Прэзідэнт за ўсе гэтыя гады. Трэба абараняць, шанаваць, паважаць і берагчы тое, што вы як грамадства змаглі пабудаваць і стварыць эканамічна, сацыяльна і палітычна».
