У разрэзе развіцця блізкаўсходняга канфлікту вельмі цікава паглядзець апошняе апытанне міжнароднага даследчага інстытута Gallup, штаб-кватэра якога знаходзіцца ў ЗША. А ён паказвае, што амерыканскія грамадзяне досыць абыякавыя да безумоўнага лідарства Штатаў у свеце. Толькі 21 % лічаць, што іх краіна павінна быць вядучай у глабальнай палітыцы, а 43 % згодныя, каб іх дзяржава адыгрывала важную ролю ў міжнароднай палітыцы. А 26 % не бянтэжыць нават другарадная пазіцыя Вашынгтона. Прычым 61 % амерыканцаў не задаволеныя становішчам ЗША ў свеце. Гэты паказчык вельмі адчувальны да ўдзелу Амерыкі ў знешніх канфліктах. Асабліва ў тых, у якіх звычайныя грамадзяне не бачаць для сябе канкрэтных інтарэсаў. У 2001-2002 гадах індыкатар задаволенасці быў 67 і 71 %. Тады адбывалася ўварванне ў Афганістан. Але яно (прынамсі, афіцыйна) было абумоўлена і апраўдана тэрарыстычнымі актамі ў Нью-Ёрку 11 верасня. А вось вайна ў Іраку ў 2008 годзе знізіла задаволенасць амерыканцаў пазіцыямі сваёй краіны на знешняй арэне да мінімуму — 30 %. Ён заставаўся на нізкім узроўні (менш за 40 %) пры Бараку Абаме, а потым пайшоў у рост пры Дональдзе Трампе. Пры ўсёй неадназначнасці яго палітыкі падчас першага тэрміну, але ён здолеў дамовіцца з талібамі і прыняць прынцыповае рашэнне аб вывадзе войск з Афганістана. І індыкатар задаволенасці да 2020 года вырас да 53 %. Пры Джо Байдэне ён зноў пайшоў уніз. Занадта актыўны (хоць і эканамічны, а не ваенны) удзел краіны ва ўкраінскім канфлікце аказаўся не зусім зразумелым абывацелям. Дональд Трамп прыйшоў у Белы дом на хвалі абяцанняў міралюбнай палітыкі. Абяцаў і вывесці ўсе амерыканскія кантынгенты там, дзе яны не служаць наўпрост амерыканскай бяспецы. І пагражаў спыніць ледзь не ўсе войны. І ўзровень нацыянальнага гонару вырас з 33 да 39 %. Але ў другі год кіравання рэспубліканскай адміністрацыі ён зноў стаў зніжацца. Падкрэслю: апытанне праводзілася напярэдадні вайны ў Іране. Гэта значыць, роля ЗША ў абвастрэнні на знешнім контуры ўжо не падабалася выбаршчыкам.
Так, паводле апытанняў Gallup, каля дзвюх трэцяў амерыканцаў лічаць, што іх краіна павінна займаць дамінуючае ваеннае становішча. І гэты паказчык стабільны на працягу апошніх дваццаці гадоў. Але адначасова столькі ж грамадзян упэўненыя: Штаты, калі і павінны ўмешвацца ў міжнародныя крызісы, то толькі ў кампаніі саюзнікаў. За дзеянні ў адзіночку выступае толькі 27 %, што складае пераважную меншасць. У іранскім канфлікце ў Вашынгтона паплечнікаў няма. Таму персанальная актыўнасць Дональда Трампа на Блізкім Усходзе не вельмі зразумелая большасці насельніцтва.
Але самае цікавае, відаць, яшчэ наперадзе. Канфрантацыйная палітыка Белага дома становіцца занадта дарагой для бюджэту, ён наносіць казне ўдар, ужо ўтапіўшы больш за 55 мільярдаў у раёне Персідскага заліва. Гэта не лічачы выдаткаў на канцэнтрацыю групоўкі і іншыя падрыхтоўчыя мерапрыемствы. І гэта на фоне павелічэння Дональдам Трампам абароннага бюджэту на 2026 год на 150 мільярдаў долараў. Агульная сума пераваліла за трыльён. Але ў 2027 годзе рэкорд хочуць пабіць. Літаральна днямі Кангрэс быў вельмі здзіўлены, калі Пентагон прадставіў на разгляд бюджэт на наступны год з ростам больш чым на 40 %, або каля 1,5 трыльёна ў эквіваленце. Прычым у гэтым дакуменце не былі адлюстраваныя выдаткі на аднаўленне запасаў боепрыпасаў і тэхнікі, выдаткаваных падчас канфлікту з Іранам. На гэта Пентагон можа папрасіць яшчэ 200 мільярдаў дадатковых асігнаванняў. Такім чынам усяго за год свайго кіравання рэспубліканцы спрабуюць практычна падвоіць ваенны бюджэт.
Па сваёй прыродзе амерыканцы — бізнесмены. І любяць здзелкі не менш за свайго прэзідэнта. І па сваім менталітэце яны не схільныя да выдаткаў, калі не бачаць прамой пагрозы сваёй бяспецы або выгады. Ні таго, ні іншага ў вайне ў Персідскім заліве не праглядаецца. Пазіцыя Белага дома становіцца досыць хісткай. А да электаральнага перыяду часу ўсё менш. Складана прадказаць ва ўсіх дэталях развіццё падзей — занадта шмат невядомых, але ўжо відавочна — канфлікт па лініі Тэгеран — Вашынгтон будзе мець дамінуючае значэнне ва ўнутранай амерыканскай палітыцы.
Уладзімір ВАЛЧКОЎ
