У мінулую нядзелю ў Польшчы прайшоў першы тур прэзідэнцкіх выбараў з цалкам чаканым вынікам — ні адзін з кандыдатаў не набраў больш за 50 % галасоў выбаршчыкаў. Таму непазбежны другі тур галасавання, які прызначаны на 1 чэрвеня. Трэба сказаць, што цяперашнія прэзідэнцкія выбары суправаджаюцца інтрыгамі, выкрыццямі і скандаламі: незаконнае фінансаванне перадвыбарнай кампаніі, цэлая хейт-машына, створаная ў інтэрнэце супраць непажаданых кандыдатаў у прэзідэнты, спансіраваная фондамі Сораса, і гэта толькі пералік нядаўніх гучных заяў. Карацей, суседзям застаецца толькі паспачуваць.

Інтрыга вырашыцца праз два тыдні

Нацыянальная выбарчая камісія Польшчы падлічыла 99 % галасоў. У другі тур прэзідэнцкіх выбараў выйшлі кандыдат ад кіруючай «Грамадзянскай кааліцыі» Рафал Тшаскоўскі і кандыдат ад найбуйнейшай апазіцыйнай партыі «Права і справядлівасць» (PіS) Караль Наўроцкі, паведамляе Радыё RMF24.

Пасля апрацоўкі амаль усіх бюлетэняў Тшаскоўскі атрымаў 31,2 % галасоў выбаршчыкаў, Наўроцкі — 29,7 %. Трэцяе месца заняў прадстаўнік «Канфедэрацыі» Славамір Ментцэн (14,9 %).

Кандыдаты, якія лідзіруюць, — мэр Варшавы Рафал Тшаскоўскі, ліберал, прыхільнік адыходзячага кіраўніка дзяржавы Дональда Туска, і кансерватар Караль Наўроцкі, якога падтрымлівае партыя «Права і справядлівасць».

Апытанні паказваюць, што Тшаскоўскі толькі крыху апярэдзіў саперніка, але ні адзін з іх не набірае неабходнай большасці, а таму ім прыйдзецца зноў сустрэцца ў другім туры.

Вынікі нядзельнага галасавання павінны абвясціць да серады, а другі тур адбудзецца 1-га чэрвеня.

Дзеянні глабальнай ініцыятывы

Як высветлілі напярэдадні першага тура галасавання польскія журналісты, ёсць увязка фінансавання дзейнасці Фонду «Акцыя дэмакратыі» з амерыканскай Дэмакратычнай партыяй, Сорасам і некаторымі еўрапейскімі палітыкамі.

Прычым фінансаванне Фонду «Акцыя дэмакратыі» рэзка павялічылася ў 2023 годзе (больш чым на 100 %): з 2,5 мільёна злотых да звыш 4,3 мільёна.

Журналісты даведаліся, што фонд мае сувязі з дэмакратычнай партыяй ЗША і фінансаваў праз ланцужок пасрэднікаў перадвыбарчую кампанію Рафала Тшаскоўскага.

Як сцвярджае выданне, «Акцыя дэмакратыі» ўсяго за адзін тыдзень выдаткавала на інтэрнэт-кампанію па прасоўванні Тшаскоўскага больш, чым выбарчыя камітэты ўсіх астатніх кандыдатаў разам узятых.

«Дзейнасць многіх арганізацый, як на мінулых парламенцкіх выбарах, так і на цяперашніх прэзідэнцкіх, стварае ўражанне занадта добра скаардынаванай і кіраванай, каб быць чыстай самадзейнасцю. Больш за тое, гэта не падобна на дзеянні, якія выходзяць з Польшчы, а хутчэй на глабальную ініцыятыву», робіць выснову выданне «Wszystko co najwaznіejsze».

Сотні тысяч злотых на хейт

На прэс-канферэнцыі каля будынка мэрыі Варшавы дэпутат ад партыі «Права і справядлівасць» Радаслаў Фогель заявіў, што дзяржаўныя органы дэманструюць бяздзейнасць у справе, якая можа стаць «найбуйнейшым скандалам пасля 1989-га, звязаным са спробамі ўмяшання ў выбары».

Паводле высноў выдання «Wіrtualna Polska» Фонд «Акцыя дэмакратыі», кіраўніком якога з’яўляецца былы памочнік дэпутата ад «Грамадзянскай кааліцыі» Якуб Коцян, стаяў за шырокай інтэрнэт-кампаніяй. Яе мэтай было ачарніць канкурэнтаў Рафала Тшаскоўскага — Караля Наўроцкага і Славаміра Ментцэна — і адначасова прасунуць кандыдата ад «Грамадзянскай кааліцыі» Рафала Тшаскоўскага. З дапамогай 400 тысяч злотых, атрыманых з-за мяжы, фонд стварыў хейт-машыну, якая кругласутачна атакавала Наўроцкага і Ментцэна.

«Сотні тысяч злотых былі бескантрольна выдаткаваны на рэкламу ў сацыяльных сетках, і ўсё гэта па-за рамкамі Выбарчага кодэкса», — падкрэсліў дэпутат. Выданне нагадвае, што ў законе аб выбарах дакладна сказана, што агітацыя можа праводзіцца толькі выбарчымі камісіямі, што ставіць дзеянні «Акцыі дэмакратыі» ў шэраг патэнцыяльных парушэнняў.

На думку Фогеля, цяпер вядзецца «велізарная дэзынфармацыйная кампанія», падчас якой робяцца спробы паднесці справу як расійскую правакацыю.

Замоўчванне скандалу ў Варшаве

Але гэта далёка не ўсё. У нядзелю, у дзень першага тура выбараў, была звольнена намесніца старшыні адной з акруговых выбарчых камісій Варшавы.

Жанчына паведаміла, што яе звальненне — у адплату за выяўленыя парушэнні: падробленая пячатка, вынас бюлетэняў, позні пачатак работы (6:30 замест 6:00) і непраштампаваныя бюлетэні, паведамляе выданне «Nіezalezna.pl».

Кульмінацыяй стаў інцыдэнт з новым членам камісіі, які не выкарыстоўваў адмысловую накладку для абароны звестак выбаршчыкаў. Жанчына паведаміла пра гэта старшыні, пасля чаго яе выключылі, абвінаваціўшы ў недавядзенні нормаў інструктажу члену камісіі і занадта гучным тоне.

Яна мае намер вярнуцца на ўчастак як назіральнік, працягвае выданне. Нацыянальная выбарчая камісія, куды звярнуліся журналісты, не растлумачыла прычыны звальнення, паабяцаўшы адлюстраваць сітуацыю ў пратаколе. Пакуль ніводнае буйное польскае СМІ або выданне пра гэты інцыдэнт нават не заікнулася.

Старшыня «Саюза палякаў на Беларусі» пра выбары ў Польшчы: «Чакаць кардынальных змен не варта»

У фаварытаў прэзідэнцкай гонкі ў Польшчы не бачу імкнення на змяненне курсу, таму чакаць кардынальных змен не варта. Такім меркаваннем з карэспандэнтам БелТА падзяліўся намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы Палаты прадстаўнікоў, старшыня грамадскага аб’яднання «Саюз палякаў на Беларусі» Аляксандр Сонгін.

«Для нашай краіны выбары ў Польшчы ўяўляюць сваю цікавасць. Бо гэта нашы суседзі. І тое, што адбываецца ў Рэспубліцы Польшча, у нейкай меры, тым ці іншым чынам уплывае і на нас. Адносіны нашых краін складваліся дзесяцігоддзямі, за імі не толькі эканоміка, але і сяброўскія, сваяцкія сувязі паміж народамі. Але палітычныя колы Польшчы даўно ўжо перасталі сябраваць з намі як з суседзямі, эканамічнымі партнёрамі», — адзначыў Аляксандр Сонгін.

Старшыня грамадскага аб’яднання «Саюз палякаў на Беларусі» дапоўніў: «На жаль, у цяперашніх фаварытаў гонкі не бачу імкнення на змяненне курсу, таму не думаю, што варта чакаць нейкіх кардынальных наступстваў і змен. На гэтым этапе нам, беларусам, важна не пакінуць без увагі ўсіх тых, хто хоча з намі супрацоўнічаць і мець зносіны. А такіх нямала. Гэта могуць быць як простыя людзі, так і бізнесмены, польскія палітыкі. Якраз праз іх можна стукаць у дзверы польскай палітычнай эліты. І наша краіна гэта робіць».

«Што датычыцца кандыдатаў у прэзідэнты Польшчы, то ад лідараў гонкі не чуў, каб іх цікавілі палякі, якія жывуць у Беларусі. Там чырвонай ніткай праходзіць, што пад добрым жыццём маецца на ўвазе Польшча для палякаў, — сказаў Аляксандр Сонгін. — Сёння ў „Саюза палякаў на Беларусі“ няма кантактаў з чыноўнікамі ад улады з Рэспублікі Польшча. Мы спрабавалі, нават пасылалі зварот, але выніку няма. Нягледзячы на гэта, як і наша дзяржава, мы, беларускія палякі, будзем заўсёды дэманстраваць сваю адкрытасць і падтрымліваць усе добрыя пачынанні».