Даныя турыстычнай анлайн-платформы Qunar пацвярджаюць імклівы рост цікавасці кітайцаў да падобнага баўлення часу: пошукавыя запыты на прамысловыя экскурсіі сёлета выраслі ў 3,3 раза, а попыт на прадукты прамысловых азнаямленчых тураў падскочыў больш чым на 50 працэнтаў.

Галіновыя даследчыя ўстановы даюць аптымістычныя прагнозы: у перыяд з 2024-га па 2029-ты гады ў краіне сектар індустрыяльнага турызму захавае сярэднегадавыя тэмпы росту на ўзроўні 18 працэнтаў, а аб’ём рынку да 2029 года, як чакаецца, перавысіць 300 млрд юаняў. Гэта сведчыць аб тым, што прамысловы турызм перастае быць толькі модным трэндам і становіцца стабільным, перспектыўным напрамкам на рынку ўнутранага турызму.

Замест пасіўнага адпачынку

Рост цікавасці да прамысловага турызму напрамую звязаны са змяненнем турыстычных патрэбнасцяў кітайскіх спажыўцоў: усё больш падарожнікаў адмаўляюцца ад пасіўнага адпачынку, аддаючы перавагу паездкам, якія спалучаюць адпачынак з атрыманнем новых ведаў. Асноўнай перадумовай развіцця гэтага сектара з’яўляецца магутная вытворчая база Кітая, які 16 гадоў запар лідзіруе ў свеце па дабаўленай вартасці ў апрацоўчай прамысловасці і дэманструе перавагі поўнай структуры гэтага сектара, што забяспечвае багаты выбар аб’ектаў для экскурсій.

Гэты пазітыўны трэнд атрымаў афіцыйную падтрымку і на дзяржаўным узроўні. Канцылярыі сямі міністэрстваў і ведамстваў, у тым ліку Міністэрства культуры і турызму і Міністэрства прамысловасці і інфарматызацыі КНР, сумесна ўзгаднілі цыркуляр аб прасоўванні прамысловай культуры, захаванні прамысловай спадчыны і развіцці індустрыяльнага турызму. У дакуменце выкладзены восем прыярытэтных мер — ад павышэння ўзроўню абароны прамысловай спадчыны да пашырэння асартыменту турыстычных прадуктаў.

У Кітаі атэставаны 142 нацыянальныя дэманстрацыйныя базы індустрыяльнага турызму, якія сталі яркімі прадстаўнікамі гэтага напрамку. У 15-й пяцігадовай праграме сацыяльна-эканамічнага развіцця (2026-2030 гг.) прадугледжваецца скаардынаванае развіццё індустрыяльнага турызму нараўне з «чырвоным турызмам», сельскім турызмам і аздараўленчым турызмам.

Адным з самых папулярных турыстычных аб’ектаў з’яўляецца аўтамабільны завод Xiaomi ў Пекіне. Гэты комплекс плошчай 718 тысяч кв. м быў адкрыты для наведвання публікай у сакавіку 2024 года і прыняў больш за 250 тысяч наведвальнікаў. Заснавальнік Xiaomi Лэй Цзюнь выступае за далейшыя намаганні па паляпшэнні асяроддзя для развіцця індустрыяльнага турызму, у тым ліку распрацоўку новых экскурсійных сцэнарыяў і паляпшэнне наведвальніцкага досведу.
«Гэтыя мерапрыемствы не толькі дазваляюць публіцы паглыбіцца ў свет прамысловай цывілізацыі дзякуючы імерсіўнаму знаёмству, але і адыгрываюць важную ролю ў папулярызацыі навукі, перадачы культурнай спадчыны, стымуляванні занятасці і абнаўленні аблічча гарадоў», — адзначыў ён.

Аб’ядноўвае вытворцаў і спажыўцоў

Член праўлення Пекінскага турыстычнага таварыства Чжу Ваньфэн адзначыў, што прамысловы турызм аб’ядноўвае вытворцаў і спажыўцоў, задавальняючы ўзрастаючую цікавасць людзей да айчынных брэндаў, прамысловых тэхналогій і майстэрства.

Але за імклівым ростам папулярнасці гэтага віду турызму спецыялісты адзначаюць шэраг структурных праблем у галіне. Згодна са статыстыкай, доля даходаў ад прамысловага турызму ў агульным аб’ёме ўнутранага турыстычнага рынку не перавышае 5 працэнтаў, што значна ніжэй за адпаведны паказчык развітых краін у 10-15 працэнтаў.

Большасць турыстычных аб’ектаў прамысловай тэматыкі фарміруюць асноўную частку даходу за кошт продажу ўваходных білетаў. Высокапрыбытковыя напрамкі, такія як адукацыйныя праграмы для школьнікаў, карпаратыўныя групавыя экскурсіі і аўтарская сувенірная прадукцыя, развіваюцца пакуль недастаткова актыўна. І хаця многія пляцоўкі прыцягваюць вялікі паток наведвальнікаў, з-за гэтага іх фінансавы прыбытак застаецца нестабільным.

Акрамя таго, у сектары назіраецца прыкметная ўніфікацыя турыстычных прадуктаў: інтэрактыўных фарматаў прадстаўлена мала, экскурсіі ў асноўным зводзяцца да пасіўнага агляду вытворчых ліній і статычных выставак. Рэканструкцыя старых прамысловых аб’ектаў часта вядзецца па стандартных шаблонах, без глыбокага раскрыцця мясцовай прамысловай гісторыі, таму паўторныя візіты турыстаў застаюцца рэдкай з’явай.

Галіна таксама адчувае востры недахоп універсальных спецыялістаў змешанага профілю: інжынеры, якія валодаюць глыбокімі ведамі аб вытворчасці, часта дрэнна разбіраюцца ў маркетынгу і аказанні турыстычных паслуг, а спецыялісты сферы турызму, у сваю чаргу, не валодаюць спецыяльнымі ведамі аб працэсах прамысловай вытворчасці. Гэта стварае цяжкасці з арганізацыяй якасных экскурсій.

Развіццё прамысловага турызму таксама нераўнамерна ў розных рэгіёнах Кітая. У прыморскіх правінцыях на ўсходзе краіны спадарожная турыстычная інфраструктура сфарміравана больш поўна. У той жа час старыя прамысловыя цэнтры ў паўночна-ўсходніх і заходніх раёнах маюць сур’ёзныя цяжкасці з транспартнай даступнасцю і развіццём гасцінічнага бізнесу. Рэканструкцыя аб’ектаў пад турыстычныя патрэбы патрабуе буйных інвестыцый з працяглым тэрмінам акупнасці, ствараючы фінансавую нагрузку для мясцовых улад і прадпрыемстваў.

Яшчэ адной значнай перашкодай з’яўляецца недастатковая каардынацыя дзеянняў паміж уцягнутымі бакамі. Многія вытворчыя прадпрыемствы не імкнуцца адкрываць вытворчыя цэхі для экскурсій з-за боязі ўцечкі тэхналагічных сакрэтаў, а існуючыя дзяржаўныя субсідыі не дазваляюць поўнасцю пакрыць расходы на арганізацыю бяспечных турыстычных маршрутаў. Акрамя таго, большасць кампаній разглядаюць прамысловы турызм толькі як кароткатэрміновы інструмент для брэнд-прасоўвання і не распрацоўваюць доўгатэрміновыя планы яго развіцця.

Намеснік дырэктара Цэнтра развіцця прамысловай культуры пры Міністэрстве прамысловасці і інфарматызацыі Сунь Сін падкрэсліў, што новы нарматыўны акт мэтанакіравана вырашае разнастайныя вострыя праблемы, якія існуюць у развіцці галіны. Гэты дакумент накіраваны на ўстараненне розных адміністрацыйных бар’ераў, уніфікацыю стандартаў будаўніцтва спадарожнай інфраструктуры, а таксама прадугледжвае шэраг мер фінансавай падтрымкі.

Сістэмны праект

Індустрыяльны турызм не новы для Кітая. Яшчэ ў 1994 годзе вытворчыя лініі кітайскага аўтагіганта FAW Group у горадзе Чанчунь адкрыліся для турыстаў. Пазней добра захаваныя прамысловыя аб’екты, уключаючы пекінскую арт-зону «798», шанхайскую суднаверф «Цзяннань» і бровар Tsingtao («Цындаа») у горадзе Цындаа правінцыі Шаньдун на ўсходзе Кітая, ператварыліся ў знакавыя турыстычныя славутасці.

Паводле слоў Сунь Сіна, новая палітыка азначае пераход прамысловага турызму са стадыі «агульнай прапаганды і заахвочвання» ў новы этап «сістэматычнага прасоўвання». «Прамысловы турызм перастаў быць проста адным з фарматаў культурна-турыстычнай дзейнасці, а ўяўляе сабой сістэмны праект, які нясе функцыі распаўсюджвання прамысловай культуры, абнаўлення гарадоў і павышэння ўзроўню спажывання», — адзначыў чыноўнік.

З 2017 года Міністэрства прамысловасці і інфарматызацыі КНР вызначыла агулам 264 аб’екты нацыянальнай прамысловай спадчыны. Новы палітычны дакумент робіць акцэнт на прыярытэце захавання спадчыны і адначасова заахвочвае адаптыўнае пераабсталяванне прамысловых аб’ектаў з дапамогай крэатыўнага дызайну і новых бізнес-мадэляў. Яркімі прыкладамі паспяховай рэалізацыі гэтага напрамку з’яўляюцца парк «Хуасін 1907» на месцы старога цэментнага завода ў правінцыі Хубэй (Цэнтральны Кітай) і комплекс «Успаміны ўсходняга прыгарада» ў Чэнду, які ў 2025 годзе наведалі больш за 18 мільёнаў чалавек.

Каб вырашыць праблемы ўніфікацыі прадуктаў і недахопу інтэрактыўнасці, у будучыні галіна зменіць фармат экскурсій — адмовіцца ад пасіўнага агляду на карысць імерсіўных праграм. Паралельна трансфармуецца бізнес-мадэль: замест фокусу на продаж білетаў будзе зроблены ўпор на комплексныя паслугі, у тым ліку адукацыйныя туры, карпаратыўныя праграмы, мерапрыемствы начной эканомікі і інш.

Гэтыя змены дапамогуць прамысловаму турызму пашырыць аўдыторыю і ўмацаваць пазіцыю на ўнутраным рынку. З дзяржаўнай падтрымкай і актыўнымі дзеяннямі прадпрыемстваў сектар зможа рэалізаваць свой патэнцыял, стаць важным элементам нацыянальнай эканомікі і культуры Кітая, аб’ядноўваючы прамысловую спадчыну, сучасныя тэхналогіі і ўнікальны турыстычны вопыт.

Мікалай ЛІТВІНАЎ