Тройца (Дзень Святой Тройцы, Пяцідзясятніца, у народзе яшчэ Сёмуха) — адно з двунадзясятых найважнейшых святаў у царкоўным календары, прысвечанае сашэсцю Духа Святога на апосталаў. Яна заўсёды святкуецца на 50-ы дзень пасля Вялікадня. Сёлета Вялікдзень праваслаўныя адзначалі 12 красавіка, таму Дзень Святой Тройцы прыпадае на нядзелю, 31 мая.

У багаслоўскім сэнсе свята звязана з адкрыццём Трыадзінага Бога — Бога-Айца, Бога-Сына і Бога Духа Святога, і лічыцца днём нараджэння Царквы, калі апосталы атрымалі духоўныя сілы для пропаведзі па ўсім свеце. Апосталы здабылі дзівосны дар гаварыць на розных мовах і прыслоўях свету, каб несці хрысціянскае вучэнне ўсім народам.

Служба на Тройцу асабліва ўрачыстая. У гэты дзень вернікі ўдзельнічаюць у Боскай літургіі, адразу пасля якой здзяйсняецца Вялікая вячэрня. У сваіх малітвах хрысціяне звяртаюцца да Айца, Сына і Святога Духа, каб папрасіць абнаўлення, духоўнай сілы, мудрасці і любові. Святары ў гэты дзень апранаюцца ў зялёныя ўборы — колер, які сімвалізуе абнаўленне і жыццё.

Дарэчы, напярэдадні Тройцы, у суботу, адзначаюць Усяленскую бацькоўскую суботу — Траецкую. У гэты дзень вернікі наведваюць могілкі, успамінаюць не толькі памерлых сваякоў і блізкіх, але і ўсіх праваслаўных хрысціян свету.

Храмы ў гэта свята традыцыйна ўжо ўпрыгожваюць бярозавымі галінкамі і травой. Зеляніна сімвалізуе новае жыццё і абнаўленне. На службу людзі прыходзяць з кветкамі, і падчас богаслужэння прынята стаяць з імі.

На Дзень Святой Тройцы імкнуліся адмовіцца ад цяжкай фізічнай працы. У гэты час важна засяродзіцца найперш на малітве і наведванні богаслужэння, а таксама падзяліць радасць свята з блізкімі. Лічылася, што цяжкая праца перашкодзіць чалавеку зрабіць гэта.

Існавала таксама павер’е, што на Сёмуху нельга трывожыць зямлю: займацца пасадкамі, капаць градкі або высаджваць расаду. У народзе верылі, што пасаджаныя ў гэты дзень расліны не прыжывуцца.

У царкоўнай традыцыі падобных забарон няма. Аднак адмова ад цяжкай фізічнай працы адпавядае самому сэнсу свята — прысвяціць гэты дзень богаслужэнню, малітве і зносінам з блізкімі.

На Сёмуху бярозавыя галінкі можна прынесці і ў хату, бо лічыцца, што яны засцерагаюць ад нягод і хвароб. Лепш за ўсё паставіць пруткі побач з абразамі. (Дарэчы, сваю назву «Сёмуха» гэты дзень атрымаў, бо святочныя мерапрыемствы традыцыйна пачыналі адзначаць у чацвер сёмага тыдня пасля Вялікадня.)

Дзень Святой Тройцы — гэта нагода сабраць за вялікім сталом родных і блізкіх і прыгатаваць разнастайныя пачастункі. Традыцыйна на стол падаюцца яйкі, а ў стравы дадаюць шмат свежай зеляніны. Часта да свята гатуюць выпечку: каравай, бліны, булачкі.

Перад абедам на стол рэкамендуюць слаць новы абрус — сімвал абнаўлення і дастатку.

На абед запрашалі не толькі сваякоў, але і сяброў, бо лічылася, што шчодры пачастунак прыносіць у дом мір і дабрабыт.

У некаторых рэгіёнах захаваліся траецкія гулянні, карагоды, гульні на лугах і каля рэк.

Зялёным святам гэтыя дні нашы продкі ахрысцілі не дарма. Сёмуха святкавалася тады, калі ўсё навокал было зялёным. Адным з галоўных абрадаў гэтага свята было «завіванне» бярозкі. Маладыя дзяўчаты хадзілі ў лес і закручвалі на бярозе галінкі ў выглядзе вянка, упрыгожваючы іх стужкамі. У некаторых рэгіёнах бярозу заломвалі — гэта значыць прыгіналі галінкі да зямлі і спляталі з травой. Пасля свята бярозку трэба было развіць, каб прырода не затаіла крыўды на чалавека.

У царкве такую традыцыю падтрымліваюць, калі святочныя гулянні становяцца працягам агульнай радасці і сямейных зносін, а не замяняюць само свята.

Прыкметы

• На Сёмуху сватацца — добрая прымета.

• Калі памыцца расой на Тройцу, можна ўмацаваць здароўе і захаваць прыгажосць.

• Дождж у гэты дзень абяцае багаты ўраджай хлябоў і грыбоў, а таксама цёплае лета.

• Спякота і гарачыня — да засушлівага лета.

• Той, хто ў гэты дзень убачыць вясёлку, здабудзе здароўе і багацце ў наступным годзе.

• Калі на Сёмуху пахадзіць босымі нагамі па зямлі, то ногі балець не будуць.
  

• Травы, сабраныя на Сёмуху, маюць гаючую сілу. Іх можна адварыць і лячыцца імі ўвесь астатні год.