У першы дзень XIII Форуму рэгіёнаў Беларусі і Расіі, 25 чэрвеня, у Вярхоўным Судзе Рэспублікі Беларусь адбылася секцыя «Прававое забеспячэнне харчовай бяспекі Саюзнай дзяржавы». Мерапрыемства сабрала каля 60 удзельнікаў — прадстаўнікоў вышэйшых судовых органаў, дзяржаўнай улады, рэальнага сектара эканомікі і навуковых арганізацый.

Галоўнай тэмай абмеркавання стала гарманізацыя заканадаўстваў дзвюх краін, тэхнічнае рэгуляванне, стандартызацыя і судовая абарона сельгаспрадпрыемстваў. Мадэратарамі секцыі выступілі старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве Міхаіл Русы і старшыня Камітэта Савета Федэрацыі па аграрна-харчовай палітыцы Аляксандр Двойных.

Міхаіл Русы адзначыў, што секцыя стала рэкорднай па колькасці і ўзроўні выступаючых. Ён падкрэсліў, што кожны новы форум дэманструе дынаміку развіцця і дапамагае аператыўна вырашаць актуальныя пытанні, а галоўны драйвер росту — не толькі вытворчасць, але і ліквідацыя бар’ераў, якія яе стрымліваюць. Сярод іх — розныя падыходы да стандартаў у нацыянальных заканадаўствах і ў рамках ЕАЭС. Адны і тыя ж дзеянні названы па-рознаму, адрозніваюцца патрабаванні да ўпакоўкі і этыкеткі. «Калі мы працуем у Саюзнай дзяржаве, павінна быць адзінае. Упакоўка, этыкетка, назва — усё павінна быць адзіным», — заявіў Русы. Ён таксама вылучыў неабходнасць стварэння адзінай селекцыйнай службы і засяроджання на генетычных напрамках, каб не саступаць заходнім аналагам.

Са свайго боку, Аляксандр Двойных падкрэсліў, што галоўны драйвер супрацоўніцтва — кааперацыя, а не канкурэнцыя ўнутры Саюзнай дзяржавы. «Нашы галоўныя канкурэнты знаходзяцца на міжнародных рынках. Разам мы нашмат больш канкурэнтаздольныя на сусветных харчовых рынках», — адзначыў ён, падзякаваўшы беларускім калегам за адказнае стаўленне да дасягнутых дамоўленасцяў. Двойных таксама выказаўся за падрыхтоўку стратэгічнага дакумента ў сферы харчовай бяспекі.

З дакладам выступіла першы намеснік міністра юстыцыі Беларусі Наталля Філіпава. Яна паведаміла, што ўжо распрацаваны праект пагаднення аб адзінай аграрнай палітыцы, заключэнне якога плануецца на 17 ліпеня. Намеснік міністра падкрэсліла, што асноўнай гарантыяй харчовай бяспекі стане дасягненне харчовай незалежнасці — узроўню самазабеспячэння.

Асаблівую ўвагу ўдзельнікаў прыцягнула выступленне першага намесніка старшыні Дзяржстандарта Аляксандра Бурака. Ён адзначыў, што якасць прадукцыі пачынаецца з тэхнічных патрабаванняў, якія ўстанаўліваюцца ў дзяржаўных стандартах. Яны прадухіляюць падмену паняццяў, калі, напрыклад, нектар выдаюць за сок, а маргарын — за масла. У 2026 годзе ўжо ўведзена 8 дзяржаўных і 54 міждзяржаўныя стандарты ў галіне харчовай прадукцыі. Бурак заклікаў актыўней супрацоўнічаць з Расіяй у сферы стандартызацыі.

Статс-сакратар — намеснік міністра сельскай гаспадаркі Расіі Максім Увайдаў працягнуў тэму эканамічнага супрацоўніцтва. Ён паведаміў, што экспарт беларускай прадукцыі ў Расію вырас на 24,4% (да 4 млрд долараў), а імпарт расійскіх тавараў у Беларусь склаў 7,5 млрд долараў. Увайдаў прапанаваў выкарыстоўваць расійскі вопыт стварэння адзінай лічбавай платформы АПК.

Намеснік Прэзідэнта Расійскай акадэміі навук Пётр Чэкмароў падкрэсліў, што Расія і Беларусь разам здольныя забяспечваць харчаваннем да 1 млрд чалавек. Ён адзначыў, што Беларусь з’яўляецца сусветным лідарам па вытворчасці малака на душу насельніцтва.

Намеснік міністра сельскай гаспадаркі Беларусі Аляксандр Якаўчыц прадставіў дзяржпраграму «АПК будучыні» — 2030, якая накіравана на развіццё раслінаводства і жывёлагадоўлі, імпартазамяшчэнне і ўкараненне лічбавых тэхналогій. Да 2030 года плануецца выйсці на вытворчасць 10,5 млн тон малака, больш за 2 млн тон мяса і павялічыць экспарт да 12 млрд долараў.

Практычным прыкладам рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі падзялілася член Савета Рэспублікі, дырэктар ААТ «Салігорская птушкафабрыка» Іна Талкачова. Яна расказала пра інвестыцыйны праект перапёлкавай фермы ў рамках ініцыятывы «Адзін раён — адзін праект» з дзяржаўнай падтрымкай. Дзякуючы селекцыі ўдалося павялічыць яйканоскасць на 13%: за пяць месяцаў 2026 года атрымана 107 млн яек, да канца года плануецца атрымаць 230 млн.

Намеснік старшыні Вярхоўнага Суда Беларусі Наталля Сарнаўская падкрэсліла, што эканамічныя суды ўлічваюць спецыфіку сельгаспрадпрыемстваў, прымяняючы збалансаваны падыход. Толькі за пяць месяцаў гэтага года суды знізілі суму штрафаў для аграрных арганізацый амаль на 27 млн рублёў, не дапусціўшы вымання жывёлы і тэхнікі, якія выкарыстоўваюцца ў вытворчасці. Яна дадала, што каля паловы спраў завяршаюцца прымірэннем бакоў, а суды даюць адтэрміноўкі, каб прадпрыемствы маглі аднавіць плацежаздольнасць.

Вынікам работы секцыі стала прыняцце рэкамендацый па ўдасканаленні і гарманізацыі прававога рэгулявання ў сферы забеспячэння харчовай бяспекі. Гэтыя прапановы ўвойдуць у выніковы дакумент форуму. Акрамя таго, на палях секцыі было падпісана шэраг пагадненняў аб супрацоўніцтве, у тым ліку паміж Гомельскай абласной арганізацыяй «Беларускі саюз жанчын» і Пензенскім рэгіянальным аддзяленнем «Саюза жанчын Расіі».

Адразу пасля завяршэння мерапрыемства ўдзельнікі секцыі наведалі мемарыял-пахаванне ахвяр канцлагера «Шталаг-352» і ўсклалі кветкі. Гэты сімвалічны акт стаў напамінам, што мір і харчовая бяспека немагчымыя без памяці пра мінулае.

Надзея ЗУЕВА