«Бацькам, чыё дзіця трапіла пад уплыў ашуканцаў, не варта на яго крычаць, інакш яно замкнецца. Неабходна зразумець, што ўжо адбылося і што яшчэ можна спыніць — высветліць, хто напісаў, што абяцаў і чым запалохаў. А таксама даведацца, што дзіця ўжо паспела адправіць — напрыклад, грошы, фатаграфіі, коды, дакументы», — расказала кандыдат псіхалагічных навук, клінічны псіхолаг Святлана Колабава, перадае РІА «Новости».

Затым, растлумачыла псіхолаг, бацькам неабходна заблакіраваць карты, памяняць паролі і захаваць перапіску, а таксама спыніць любы кантакт дзіцяці з ашуканцамі.

Як распазнаць, што дзіця трапіла пад уплыў дыстанцыйных ашуканцаў?

Насцярожваць павінны раптоўныя змены ў паводзінах, замкнёнасць пры зносінах па тэлефоне ці ў Сетцы, нежаданне гаварыць аб новых кантактах і змесце перапісак, а таксама выкананне дзіўных даручэнняў ад незнаёмцаў, сэнс якіх дзіця само не разумее.

Асаблівая ўвага — калі падлетак захапіўся лёгкім заробкам, просіць аформіць карту на сваё імя, перадае рэквізіты трэцім асобам, пераводзіць або атрымлівае грошы па ўказанні старонніх, згаджаецца забраць або даставіць наяўныя, дакументы або карты.

Трывожны сімптом — калі дзіця хавае экран, нервуецца пасля званкоў і адмаўляецца іх абмяркоўваць.

Зламыснікі нярэдка пераконваюць сваіх ахвяр не казаць пра тое, што адбываецца бацькам, педагогам і супрацоўнікам праваахоўных органаў.

Як прадухіліць

Па словах псіхолага, дзіця можна загадзя падрыхтаваць да сустрэчы з ашуканцамі. Але агульных фармулёвак — «не размаўляй з незнаёмцамі», «нікому не называй коды з СМС» — ужо недастаткова.

«З падлеткамі лепш абмяркоўваць не абстрактную пагрозу, а канкрэтныя сітуацыі.

Напрыклад, папярэдзіць, што можа напісаць ці патэлефанаваць чалавек, які прадставіўся супрацоўнікам школы ці каледжа, і папрасіць назваць код са СМС нібыта для рэгістрацыі ў электронным дзённіку або пацвярджэння даных. Затым — другое тэлефанаванне, ужо ад «супрацоўніка банка», «міліцыі» ці «службы бяспекі». Палохаюць наступствамі, патрабуюць дзейнічаць хутка і выконваць інструкцыі», — зазначае псіхолаг і прыводзіць фармулёўкі, якія дзіця павінна навучыцца ўспрымаць як сігнал аб неадкладным спыненні дыялогу:

• «Трэба зрабіць гэта прама цяпер»;
• «Нікому не кажы»;
• «Калі раскажаш бацькам, будуць праблемы»;
• «Зрабі гэта, пакуль мама ці тата не бачаць»;
• «У цябе ўсяго некалькі хвілін».

«Карысна ўвесці ў сям’і простае правіла: калі незнаёмы чалавек патрабуе тэрмінова выканаць фінансавае, лічбавае ці іншае незвычайнае дзеянне і адначасова просіць нічога нікому не расказваць, дзіця адразу звяртаецца да дарослых», — рэкамендуе спецыяліст.

Што рабіць пасля

Калі дзіця ўсё ж трапілася ў сеткі ашуканцаў, важна не вінаваціць яго, а падтрымаць, падкрэсліваюць псіхолагі.

«Калі сітуацыя ўжо пад кантролем, варта абавязкова разабраць разам з дзіцем, на што менавіта яно трапілася: страх, абяцанне грошай, цікавасць, жаданне спадабацца або аўтарытэт дарослага. Неабходна высветліць, чаму менавіта гэта схема спрацавала», — адзначыла псіхолаг.

Нават побач з бацькамі дзеці часам усё яшчэ вераць у сілу злачынцаў. Трэба аднавіць дзіцяці здольнасць кіраваць сваімі дзеяннямі.

«Для гэтага неабходна дапамагчы яму аслабіць напружанне: спакойна гутарыць, падзяліць сітуацыю на невялікія крокі. Замест фраз «як ты мог», «што цяпер будзе», «ты нас падвёў» — «Я ведаю, ты аказаўся пад моцным ціскам. Галоўнае, разарваць кантакт і вярнуцца да нармальнай сітуацыі. Мы разам усё ўладзім», — гаворыць клінічны псіхолаг.

У далейшым у дзіцяці можа ўзнікнуць страх перад званкамі, пачуццё віны, чаканне пакарання.

«Не абмяркоўвайце яго памылку пры старонніх, і паступова звычайны рытм жыцця адновіцца. Калі трывога парушае сон ці зносіны, варта звярнуцца да спецыяліста», — дадае эксперт.

Задача дарослага — не толькі ліквідаваць наступствы падману, але і захаваць давер, каб дзіця і надалей звярталася да дарослых па дапамогу.

Па словах псіхолага, гэта адзін з найбольш важных прынцыпаў прафілактыкі. Чалавек, які маніпулюе падлеткам, зацікаўлены ў тым, каб пераканаць яго: пасля першай памылкі дарогі назад няма. Бацькам жа трэба загадзя прывіць дзіцяці прама супрацьлеглую думку: дарога дадому ёсць заўсёды.