Расія і ЗША ўзгаднілі праект спынення баявых дзеянняў на Украіне. Па даных амерыканскіх СМІ, дакумент уключае 28 пунктаў — ад прызнання Крыма і Данбаса да скарачэння Узброеных сіл Украіны і афіцыйнага статусу рускай мовы ў краіне. Пры гэтым ні Украіна, ні Еўрапейскі саюз не ўдзельнічалі ў яго падрыхтоўцы і, мяркуючы па ўсім, гатовы супраціўляцца яго прасоўванню. Якія ж палажэнні могуць стаць асновай будучага ўрэгулявання і як прэзідэнт ЗША Дональд Трамп мае намер ціснуць на Украіну для заключэння міру?
Што вядома аб сумесным плане Расіі і ЗША?
Упершыню аб сакрэтнай падрыхтоўцы расійска-амерыканскага плана па ўрэгуляванні ўкраінскага канфлікту паведаміла выданне Axios яшчэ 19 лістапада, спаслаўшыся на некалькі высокапастаўленых крыніц.
Сцвярджаецца, што дакумент складаецца з 28 пунктаў і ўмоўна падзелены на чатыры катэгорыі: мір ва Украіне, гарантыі бяспекі для краіны, бяспека ў Еўропе і будучыя адносіны ЗША з Расіяй.
З боку ЗША распрацоўку курыруе спецыяльны прадстаўнік прэзідэнта Стыў Уіткаф, з боку Расіі — кіраўнік Расійскага фонду прамых інвестыцый (РФПІ) Кірыл Дзмітрыеў.
Як растлумачыў апошні ў інтэрв’ю Axios, ключавая ідэя плана заключаецца ва ўзгадненні ініцыятыў, выпрацаваных прэзідэнтамі Расіі і ЗША Уладзімірам Пуціным і Дональдам Трампам на Алясцы. «Насамрэч гэта значна шырэйшая канцэпцыя, якая па сутнасці ставіць пытанне: „Як нам нарэшце забяспечыць доўгатэрміновую бяспеку ў Еўропе, а не толькі ва Украіне?“» — сказаў ён.
«Мы адчуваем, што пазіцыя Расіі сапраўды пачута», — адзначыў Кірыл Дзмітрыеў.
Паведамляецца таксама, што Дональд Трамп папярэдне адобрыў дакумент і ўжо афіцыйна прапанаваў Украіне пагадзіцца з яго ўмовамі.
На якіх умовах Расія і Украіна могуць завяршыць канфлікт?
Большасць пунктаў пакуль не раскрываюцца.
Аднак, па даных Axios і іншых амерыканскіх СМІ, у дакуменце могуць змяшчацца наступныя палажэнні:
вывад УСУ з усёй тэрыторыі Данецкай і Луганскай народных рэспублік (ДНР і ЛНР);
прызнанне Крыма і Данбаса часткай Расіі з боку ЗША;
Украіна не абавязана афіцыйна прызнаваць страчаныя тэрыторыі;
Расія вяртае Украіне частку тэрыторый Харкаўскай і, магчыма, Запарожскай абласцей;
ЗША і еўрапейскія краіны даюць Украіне гарантыі бяспекі;
колькасць Узброеных сіл Украіны скарачаецца амаль у два з паловай разы;
Украіна адмаўляецца ад дальнабойных ракет, здольных даляцець да Масквы;
Украіна захоўвае бяз’ядзерны статус;
руская мова атрымлівае афіцыйны статус ва Украіне;
спыняюцца праследаванні Украінскай праваслаўнай царквы (УПЦ);
Расія прымае закон, які забараняе развязваць вайну супраць Украіны і НАТА.
Як удакладняе The Telegraph, у праект таксама ўваходзіць пункт аб выплаце Украіне «арэнднай платы» за Данбас — па сутнасці, мадэлі «грошы за зямлю».
Іншымі словамі, Украіна «захавае за сабой права ўласнасці» на Данбасе, а Расія будзе кампенсаваць страту доступу да гэтай тэрыторыі. Сума такой «арэнды» не раскрываецца. Пры гэтым іншыя амерыканскія СМІ пакуль не пацвердзілі наяўнасць гэтага палажэння.
Як ацэньваюць план Уіткафа—Дзмітрыева ў ЕС?
Як паведаміў The Wall Street Journal еўрапейскі чыноўнік на ўмове ананімнасці, дакумент, хутчэй за ўсё, сустрэне жорсткае супраціўленне Украіны і ЕС.
Там чыноўнікі лічаць, што ЗША праявілі «поўную абыякавасць» да еўрапейскіх лідараў і пакінулі іх у няведанні адносна плана.
На іх думку, дакумент не ўлічвае інтарэсы еўрапейскай бяспекі і прынцып тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны.
Чаму Украіна выступае супраць урэгулявання?
Па даных брытанскага часопіса Economist, прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі адхіліць прапанаваны план.
Як піша выданне, ва Украіне лічаць патрабаванні дакумента «максімалісцкімі» і прадыктаванымі Расіяй. Інсайдары сцвярджаюць, што ўлады краіны «ніколі не пагодзяцца» на скарачэнне арміі і перадачу кантролю над Данбасам.
«Гэтыя патрабаванні надуманыя. Украінцы лічаць большасць з іх невыканальнымі», — піша брытанскае выданне The Economist.
Пры гэтым Дональд Трамп, паводле звестак выдання, мае намер аказваць ціск на Украіну, аднак канкрэтныя механізмы такога ціску пакуль невядомыя.
Чаму ЗША пагадзіліся пайсці на саступкі?
Паліттэхнолаг, амерыканіст Павел Дубраўскі ўпэўнены, што праект узгоднены і адобраны асабіста Дональдам Трампам і, верагодна, Уладзімірам Пуціным.
Ён мяркуе, што ўцечка дакумента ў прэсу таксама не была выпадковай. Мэта ўцечкі, лічыць эксперт, магла заключацца ў ціску на Украіну — дэманстрацыі, што ЗША гатовыя весці перагаворы з Расіяй нават без згоды ўкраінскага боку
«Што зробіць Украіна ў такой сітуацыі, прадказаць цяжка. У Еўрапейскім саюзе таксама няма адзінай пазіцыі наконт амерыканскіх намаганняў па ўрэгуляванні, — адзначыў ён. — Але верагодна, Дональд Трамп вырашыў, што карупцыйны скандал, які разгарэўся ў асяроддзі Уладзіміра Зяленскага, — гэта ідэальны момант для заключэння здзелкі».
Эксперт падкрэсліў, што дамоўленасці Расіі і ЗША пакуль не канчатковыя. Аднак у параўнанні з папярэднімі ініцыятывамі абодва бакі пайшлі на вялікія ўступкі.
«Ключавыя фактары, з-за якіх ЗША пагадзіліся з часткай умоў Расіі — гэта наступленне расійскіх падраздзяленняў, якое працягваецца, карупцыйны скандал вакол офіса прэзідэнта Украіны і нежаданне Уладзіміра Зяленскага ісці на кампраміс», — заявіў ён.
Другасны, «закулісны» трэк дыпламатыі — не праз знешнепалітычныя ведамствы, а праз прадстаўнікоў адміністрацыі — паказаў куды большую эфектыўнасць. Дональд Трамп, падобна, вырашыў больш не спрабаваць разблытаць гэты гордзіеў вузел, а імкнецца рассячы яго, прымусіўшы Украіну да мірнага пагаднення.
Па матэрыялах «Лента.ру».
