Пытанні прафілактыкі правапарушэнняў непаўналетніх не губляюць сваёй актуальнасці, нягледзячы на тое што за шэсць месяцаў гэтага года амаль на 10 % знізілася колькасць учыненых падлеткамі злачынстваў і больш чым на 13 % — непаўналетніх, якія ўчынілі злачынствы. Тым не менш існуюць і тэндэнцыі, якія не могуць не хваляваць, — сярод моладзі пачасціліся выпадкі здзяйснення вымаганняў і крадзяжоў шляхам мадыфікацыі камп’ютарнай інфармацыі, а таксама выпадкі загадзя лжывых паведамленняў аб небяспецы. Больш за 45 % падлеткавых правапарушэнняў складаюць злачынствы супраць уласнасці. Чаму такія сітуацыі ўсё яшчэ існуюць і што з гэтым рабіць? Даведалася карэспандэнт «Звязды».

Хутка, але небяспечна

Што датычыцца вымаганняў, асноўнае, чым кіруюцца непаўналетнія, — жаданне зарабіць хуткія і лёгкія грошы. Працуюць яны па вядомай схеме: пагражаюць распаўсюджваннем інфармацыі, якую патэнцыяльныя ахвяры хацелі б пакінуць у тайне.

Імкненне да супрацьпраўных дзеянняў асабліва ўзрастае ў летні перыяд, калі з’яўляецца шмат вольнага часу і таксама адсутнічае належны кантроль збоку бацькоў. Таму максімальныя намаганні супрацоўнікаў органаў унутраных спраў ва ўзаемадзеянні з прадстаўнікамі ўстаноў адукацыі накіраваны на арганізацыю занятасці дзяцей і павышэнне ўзроўню іх прававой адукаванасці. Дзеля гэтага, як расказаў старшы пракурор па асаблівых даручэннях упраўлення Генеральнай пракуратуры Раман СІДАРЭНКА, па ўсёй краіне праводзяцца розныя прафілактычныя мерапрыемствы ў аздараўленчых лагерах, на прадпрыемствах, у арганізацыях і сродках масавай інфармацыі. Тлумачаць, здавалася б, простыя, але насамрэч вельмі важныя рэчы. Самае відавочнае — менавіта бацькі павінны быць асабістым і выключна станоўчым прыкладам для сваіх дзяцей. Іх галоўны абавязак — з ранніх гадоў фарміраваць у непаўналетняга разуменне аб неабходнасці законапаслухмяных паводзін, а таксама ўмацоўваць гэта разуменне на працягу ўсяго сталення. Пагадзіцеся, прасцей своечасова заўважыць праблему і дапамагчы дзіцяці яе вырашыць, чым потым разбірацца з наступствамі. У Беларусі на заканадаўчым узроўні выбудавана адладжаная сістэма прафілактыкі безнагляднасці і правапарушэнняў. Сёлета назіраюцца пазітыўныя змены, якія сталі магчымыя дзякуючы скаардынаванай рабоце ўсіх структур.

Незаконны абарот наркотыкаў змяншаецца

І гэта можна лічыць станоўчым прыкладам пазітыўных тэндэнцый, для дасягнення якіх работа ажыццяўляецца па двух кірунках. Першы — інфармацыйны. Супрацоўнікі міліцыі заўсёды даступным спосабам расказваюць дзецям аб праблемах наркаманіі, аб адказнасці, магчымых наступствах. Формы для давядзення такой інфармацыі таксама розныя: выступленні ў вучэбных установах, на бацькоўскіх сходах, у сродках масавай інфармацыі, дэманстрацыя відэафільмаў з рэальнымі гісторыямі затрыманых дзяцей і іх бацькамі, арганізацыя стрым-семінараў з асобамі, якія знаходзяцца ў месцах пазбаўлення волі, круглых сталоў з былымі наркаманамі, якія знаходзяцца ў стойкай рэмісіі, экскурсій у турмы, удзел у адкрытых судовых пасяджэннях, дзе праходзіць абвяшчэнне прыгавораў за збыт наркотыкаў, давядзенне прафілактычнай інфармацыі з дапамогай тэлеграм-каналаў.

Яшчэ адзін кірунак — гэта аказанне садзейнічання ў арганізацыі занятасці непаўналетніх, каб у дзяцей не было нават думак паспрабаваць наркотыкі або займацца іх збытам. Гэта могуць быць як элементарныя заняткі па інтарэсах, розныя секцыі, заняткі ў клубах, так і працаўладкаванне падчас летніх канікул або праца ў вольны ад вучобы час.

Тым не менш...

Захоўваецца і шэраг трывожных тэндэнцый. Сур’ёзнай праблемай застаецца ўцягванне непаўналетніх у экстрэмісцкую дзейнасць. Напрыклад, у Віцебскай вобласці падлетак вырабіў выбуховае прыстасаванне для атакі ў грамадскім месцы, а ў Гомельскай — разглядаецца справа аб экстрэмісцкім фарміраванні з удзелам непаўналетніх.

Для процідзеяння гэтым выклікам у Беларусі рэалізуецца комплексны падыход. «Увага ўдзяляецца пытанням прававой асветы моладзі і ўзмацненню бацькоўскага кантролю за паводзінамі дзяцей у лічбавай прасторы. Важным крокам стала з’яўленне новага заканадаўства, накіраванага на абарону непаўналетніх ад шкоднага кантэнту ў інтэрнэце. Праводзіцца таксама арганізацыя карыснай занятасці падлеткаў у пазавучэбны час. У гэтым кантэксце пашыраюцца магчымасці часовага працаўладкавання моладзі праз розныя формы занятасці».

• У Міністэрства адукацыі штомесяц накіроўваюцца аналітычныя звесткі аб стане злачыннасці ў сферы незаконнага абароту наркотыкаў сярод непаўналетніх са спісамі вучняў, якія іх учынілі. Дадзеная інфармацыя выкарыстоўваецца педагогамі пры выпрацоўцы мер прафілактыкі падлеткавай злачыннасці. Сёлета ў Рэспубліканскім адукацыйным цэнтры бяспекі МНС супрацоўнікамі ІСН больш як для 5 тысяч вучняў сталіцы праведзены заняткі на базе Маладзёжнай антынаркатычнай пляцоўкі. Аналагічныя мерапрыемствы праводзяцца ва ўсіх рэгіёнах краіны.

Для дзяцей, якія сістэматычна парушаюць грамадскі парадак, звычайнага ўздзеяння збоку органаў унутраных спраў, устаноў адукацыі і аховы здароўя не заўсёды дастаткова. Неабходна ліквідаваць усе негатыўныя фактары і засцерагчы іх ад звыклага акружэння. Для гэтага, згодна з рашэннем суда, ужо 95 падлеткаў 

у гэтым годзе накіраваны ў спецыяльныя выхаваўчыя ўстановы. Гэта мера прафілактыкі ўжываецца для прадухілення здзяйснення імі злачынстваў у далейшым.

Такім чынам, каб зберагчы дзяцей ад супрацьпраўных учынкаў, важна працаваць комплексна: спалучаць выхаванне, давер, кантроль і прафілактыку. Трэба падаваць прыклад законапаслухмяных паводзін, фарміраваць маральныя каштоўнасці і ведаць, з кім дзіця камуніцыруе ў рэальнай і віртуальнай прасторы. Неабходна развіваць у падлеткаў разуменне, як уплываюць іх учынкі на іншых, а таксама з малых гадоў расказваць пра нормы закона і наступствы іх парушэнняў.