Мергель, думпкары і клінкер...

Вытворчасць цэменту пачынаецца з кар’ера. Асноўнай сыравінай на прадпрыемстве з’яўляюцца мергелі (каменепадобныя горныя пароды) мясцовага паходжання.

— Наш кар’ер прадстаўлены двума тыпамі мергелю: высокакарбанатным і нізкакарбанатным. Адрозніваюцца яны па складзе асноўнага рэчыва.
 Высокакарбанатны мергель утрымлівае больш асноўнага карбанатнага рэчыва, а ў нізкакарбанатным пераважаюць гліністыя рэчывы. Пры іх змешванні атрымліваецца цэмент высокай якасці з добрымі характарыстыкамі, — падзялілася галоўны тэхнолаг Алеся КАЛЯДКА.



Сыравіна з кар’ера паступае ў прыёмнае аддзяленне завода з дапамогай аўтамабільнага або чыгуначнага транспарту. Для яе дастаўкі на радовішчы ўзводзяць часовыя чыгуначныя шляхі, па якіх курсіруюць цеплавозы і думпкары (грузавыя вагоны-самазвалы). Пасля транспартавання сыравіна дазіруецца і паступае ў малатковую млын-драбілку. Там яна здрабняецца, высушваецца і ператвараецца ў муку. За ўсім гэтым уважліва сочаць аператары на пульце кіравання.

Далей надыходзіць чарга выпальвання клінкеру — паўфабрыкату для вытворчасці цэменту. Тут сапраўднае «сэрца тэхналогіі», самы гарачы і вельмі відовішчны працэс, падчас якога тэмпература ў печы, што верціцца, дасягае 1500 °C. Але што адбываецца ўнутры печы падчас гэтага працэсу?



  — Сыравінная мука трапляе ў печ і павольна рухаецца насустрач распаленым газам. У працэсе награвання з яе выдзяляецца вуглякіслы газ і з’яўляюцца новыя цвёрдыя рэчывы, — тлумачыць Алеся Калядка. — Далей, пры максімальнай тэмпературы, утвараецца крыху расплаву, які спякаецца з цвёрдымі часціцамі. Так і атрымліваецца клінкер. З печы ён выходзіць распаленым, з тэмпературай 1000–1100 °C, і паступае на ахаладжэнне. Ужо ў ахалоджаным выглядзе (тэмпература каля 100 °C) клінкер транспартуецца на шатровы склад.

За гэтым ідзе памол цэменту. Да ахалоджанага клінкеру дадаецца прыродны гіпсавы камень, а ў залежнасці ад маркі цэменту — яшчэ і грануляваны шлак. Усе кампаненты здрабняюцца ў шаравым млыне, ператвараючыся ў гатовы цэмент. Далей ён паступае на захоўванне ў сіласы і на наступную адгрузку спажыўцам.

Стандарты якасці

Прадпрыемства працуе з 1996 года. У той час упершыню ў сусветнай практыцы быў укаранёны сухі спосаб вытворчасці з высокавільготных мергеляў. Гэта асаблівасць на заводзе засталася і цяпер.

На дадзены момант вытворчая магутнасць прадпрыемства складае 2 мільёны 100 тысяч тон цэменту штогод. Асартымент прадукцыі вельмі шырокі: тут выпускаюць 21 марку цэменту.



— Мы пастаянна вядзём даследаванні па паляпшэнні якасці, па прымяненні новых дабавак і сыравінных кампанентаў, праводзім мадэрнізацыю і ўдасканаленне тэхналогій, — адзначыла Алеся Калядка. — Таксама мы аналізуем склад сыравіны непасрэдна падчас вытворчасці. У нас ёсць анлайн-аналізатары, якія счытваюць хімічны склад. Аператар на пульце кіравання бачыць яго ў рэжыме рэальнага часу і карэктуе пры неабходнасці, каб не дапусціць браку.

Прадпрыемства не стаіць на месцы, і ўжо на фінальнай стадыі знаходзіцца рэалізацыя інвестыцыйнага праекта «Узвядзенне лініі па спальванні RDF-паліва для вытворчасці цэменту». Яго плануюць увесці ў эксплуатацыю ўжо ў наступным годзе.

 Сыравінная база

Асноўным аб’ектам на прадпрыемстве на дадзены момант з’яўляецца Камунарскае радовішча, а менавіта кар’ер мелу-мергелю «Высокае», які забяспечвае завод ключавой карбанатнай сыравінай. Яго пачалі распрацоўваць у 1987 годзе, а ў актыўную эксплуатацыю ўвялі ў 1996 годзе.

Начальнік горнага цэха Мікалай КАЗАК падзяліўся, што разведаныя запасы радовішча складаюць 87 млн тон.

— Агульная плошча горнага адводу для здабычы карысных выкапняў складае 490 га, з якіх ужо 150 га адпрацаваныя. Прадукцыйнасць па сыравіне ў дадзеным кар’еры складае 1 млн 800 тысяч тон за год. Балансавыя запасы радовішча складаюць каля 70 млн тон, што забяспечыць працу гэтага кар’ера і пастаўку сыравіны на працягу 40 гадоў. Пасля гэтага тэрміну кар’ер і адвалы будуць рэкультываваныя і перададзены пад пасадку лесу, — адзначыў Мікалай Казак.

Зараз распрацоўка кар’ера ажыццяўляецца чатырма экскаватарамі, максімальная глыбіня капання якіх складае 22 метры. Сілкуецца гэтая тэхніка з дапамогай часовых ліній электраперадач напружаннем 6000 вольт.



  — Таксама варта адзначыць, што дадзенае радовішча моцна абводненае. Сутачны прыток падземных грунтавых вод складае каля 20 тысяч кубічных метраў. З дапамогай дзвюх помпаў ажыццяўляецца адпампоўка вады з гэтага кар’ера, — удакладніў начальнік горнага цэха.

Цэмент часта называюць «хлебам» будаўнічай індустрыі. Без яго немагчыма ўявіць ні будоўлю жылых вышынных дамоў, ні ўкладку сучасных аўтамагістраляў. Але ці задумваліся вы, які шлях трэба прайсці для атрымання запатрабаванага будаўнічага матэрыялу? Мы накіраваліся на ААТ «Беларускі цэментны завод» у Касцюковічах, каб пабачыць на свае вочы гэты вытворчы працэс і расказаць вам усё самае цікавае.