У Мінпрацы адзначылі, што ўдзельнікам ліквідацыі наступстваў аварыі прадастаўляецца сацыяльная падтрымка ў залежнасці ад перыяду іх удзелу ў работах і ўзроўню радыеактыўнага забруджвання тэрыторыі, на якой праводзіліся такія работы. «Найбольш значныя льготы прадугледжваюцца для ўдзельнікаў ліквідацыі наступстваў аварыі, якія захварэлі і перанеслі прамянёвую хваробу, сталі інвалідамі ў выніку аварыі, а таксама для грамадзян, якія прымалі ўдзел у работах па ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС у зоне эвакуацыі», — адзначылі ў міністэрстве.

Прадугледжаны гарантыі ў працоўных адносінах

У працоўных адносінах для ўдзельнікаў ліквідацыі наступстваў аварыі на ЧАЭС, якія захварэлі і перанеслі прамянёвую хваробу, выкліканую наступствамі аварыі або іншымі радыяцыйнымі аварыямі, прадугледжана пераважнае права на пакіданне на рабоце пры скарачэнні колькасці або штату работнікаў. Таксама прадастаўляецца сацыяльны водпуск без захавання заработнай платы працягласцю 14 каляндарных дзён у годзе. Акрамя таго, работніку прадастаўляецца водпуск у летні або іншы зручны час па яго жаданні. У Мінпрацы адзначылі, што апошняя гарантыя прадастаўляецца таксама работнікам, якія эвакуіраваны, адселены або самастойна выехалі з тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання з зоны эвакуацыі (адчужэння), зоны першачарговага адсялення і зоны далейшага адсялення, за выключэннем тых, хто прыбыў у названыя зоны пасля 1 студзеня 1990 года.

Прадугледжаны таксама асаблівасці рэгулявання працы работнікаў, якія пражываюць (працуюць) на тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання. Для іх устаноўлены 35-гадзінны працоўны тыдзень і павышаныя сутачныя для часова накіраваных або камандзіраваных. Таксама прадугледжана павышаная працягласць працоўнага водпуску (без уліку дадатковага водпуску за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы): 44 каляндарныя дні — для асоб, якія працуюць у зонах эвакуацыі (адчужэння), першачарговага адсялення і далейшага адсялення, і 37 каляндарных дзён — для асоб, якія працуюць у зонах з правам на адсяленне.

Медыцынскім, фармацэўтычным работнікам, работнікам культуры, педагагічным работнікам і іншым спецыялістам устаноў адукацыі, галоўным спецыялістам і спецыялістам сельскай гаспадаркі, жыллёва-камунальнай гаспадаркі, спецыялістам, якія ажыццяўляюць ветэрынарную дзейнасць, работнікам і кіраўнікам спецыялізаваных вучэбна-спартыўных устаноў, якія заключылі кантракт пасля 31 снежня 2012 года тэрмінам на 5 гадоў на работу ў арганізацыях, размешчаных у зонах з правам на адсяленне і далейшага адсялення, выплачваецца аднаразовая выплата: пры заключэнні першага кантракта тэрмінам на 5 гадоў — 200 базавых велічынь, пры заключэнні другога кантракта тэрмінам на 5 гадоў пасля работы на ўмовах першага пяцігадовага кантракта — 300 базавых велічынь.

Падтрымка сем’яў з дзецьмі

Грамадзяне, якія пастаянна (пераважна) пражываюць на тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання ў зоне далейшага адсялення або ў зоне з правам на адсяленне, маюць права на павышаны памер дапамогі па доглядзе дзіцяці да дасягнення ім узросту трох гадоў — 150 працэнтаў дапамогі, прадугледжанай заканадаўствам. Акрамя таго, водпуск па цяжарнасці і родах для жанчын з 27 тыдняў цяжарнасці складае 146 каляндарных дзён (у выпадку ўскладненых родаў або нараджэння двух і больш дзяцей — 160 каляндарных дзён) незалежна ад колькасці дзён, фактычна выкарыстаных да родаў. А таксама на выплату дапамогі па часовай непрацаздольнасці ў памеры 100 працэнтаў сярэднядзённага заработку за каляндарныя дні, засведчаныя лістком непрацаздольнасці.

Пенсійныя гарантыі

Значны аб’ём ільгот прадастаўляецца ў частцы пенсійнага забеспячэння. Гэта права на датэрміновую пенсію па ўзросце. На 10 гадоў раней за дасягненне агульнаўстаноўленага пенсійнага ўзросту для ўдзельнікаў ліквідацыі наступстваў аварыі на ЧАЭС, якія прымалі ўдзел у работах па ліквідацыі наступстваў аварыі ў межах 10-кіламетровай зоны ў 1986 годзе або не менш як 10 сутак у 1987 годзе, а таксама для грамадзян, якія захварэлі і перанеслі прамянёвую хваробу, і інвалідаў у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС. На 5 гадоў раней за дасягненне агульнаўстаноўленага пенсійнага ўзросту — для ўдзельнікаў ліквідацыі наступстваў аварыі на ЧАЭС, занятых на работах па ліквідацыі наступстваў катастрофы ў 1986-1987 гадах у межах зоны эвакуацыі (акрамя занятых у 10-кіламетровай зоне), пры наяўнасці інваліднасці (незалежна ад прычыны).

Таксама прадугледжаны асобы парадак вылічэння пенсій па інваліднасці і з нагоды страты карміцеля. Для асоб, якія сталі інвалідамі ў выніку калецтва або захворвання, выкліканага аварыяй на ЧАЭС, і сем’яў, якія страцілі карміцеля з-за названых прычын, устаноўлены асобы парадак вылічэння пенсій: ім кампенсуецца страчаны ў сувязі з інваліднасцю або стратай карміцеля заработак (даход).

Ільготнае вылічэнне часу работы па эксплуатацыі ЧАЭС, а таксама ў зонах эвакуацыі, першачарговага адсялення і далейшага адсялення — у стаж для назначэння пенсій гэты час залічваецца ў трайным або паўтарачным памеры ў залежнасці ад зоны, у якой праходзіла гэта работа, і часу яе выканання.

А таксама ўстанаўленне даплат да пенсіі — удзельнікам ліквідацыі наступстваў аварыі на ЧАЭС у залежнасці ад часу ўдзелу і зоны, у якой праходзіла работа, у памерах 50 працэнтаў або 25 працэнтаў мінімальнай пенсіі па ўзросце (у лютым — красавіку 2026 года — 62 рублі і 31 рубель адпаведна,) асобам, якія адселены з зон эвакуацыі, першачарговага адсялення і далейшага адсялення і самастойна пакінулі гэтыя зоны пасля аварыі — у памеры 25 працэнтаў мінімальнай пенсіі па ўзросце (у лютым — красавіку 2026 года — 31 рубель), інвалідам у выніку калецтва або захворвання, выкліканых аварыяй на ЧАЭС, у залежнасці ад групы інваліднасці — у памеры 100 працэнтаў, 75 працэнтаў, 50 працэнтаў мінімальнай пенсіі па ўзросце (124 рублі, 93 рублі і 62 рублі адпаведна).

Прадастаўленне льготных крэдытаў на тавары беларускай вытворчасці

У адпаведнасці з указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 27 лістапада 2000 года нумар 631 «Аб прадастаўленні льготных крэдытаў асобным катэгорыям грамадзян» у мэтах аказання матэрыяльнай падтрымкі маладым спецыялістам з ліку выпускнікоў дзяржаўных устаноў адукацыі пры ўладкаванні на новым месцы жыхарства, у тым ліку ў раёнах, якія пацярпелі ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС, прадастаўляюцца льготныя крэдыты на набыццё нехарчовых спажывецкіх тавараў беларускай вытворчасці.

Максімальны памер такога крэдыту можа дасягаць 30-кратнага бюджэту пражытачнага мінімуму для працаздольнага насельніцтва. Працэнтная стаўка за карыстанне льготным крэдытам устанаўліваецца 25 працэнтаў стаўкі рэфінансавання, на сённяшні дзень гэта каля 2,4 працэнта гадавых. Максімальны тэрмін прадастаўлення льготных крэдытаў — пяць гадоў. Пагашэнне асноўнага доўгу і выплата працэнтаў за карыстанне крэдытам пачынаецца праз 6 месяцаў пасля заключэння крэдытнага дагавора.