А таксама  выпрацоўкі калектыўных рашэнняў у сучасных вельмі турбулентных міжнародных умовах. Такі пункт гледжання выказаў БелТА першы намеснік міністра замежных спраў Сяргей ЛУКАШЭВІЧ напярэдадні запланаванага ў кітайскім Цяньцзіні з 31 жніўня па 1 верасня саміту ШАС, на які Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнку запрасіў Старшыня КНР Сі Цзіньпін. Першы намеснік міністра расказаў аб узаемадзеянні Беларусі ў рамках ШАС, а таксама аб усеабдымным супрацоўніцтве з Кітаем, якое з’яўляецца ўзаемавыгадным і набывае ўсё большыя маштабы.

— Сяргей Уладзіміравіч, саміт з’яўляецца галоўным прыярытэтам кітайскага старшынства ў ШАС, на ім чакаецца прысутнасць лідараў больш як 20 краін, кіраўнікоў каля дзясятка міжнародных арганізацый, плануецца прыняцце Цяньцзіньскай дэкларацыі Савета кіраўнікоў дзяржаў-членаў і Стратэгіі развіцця ШАС на наступнае дзесяцігоддзе. У чым важнасць удзелу Беларусі ў гэтай маштабнай сустрэчы на найвышэйшым узроўні?

— Пачну з таго, што праца Беларусі ў Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва мае гістарычны характар: практычна ўсё, што мы робім у яе рамках, робіцца ўпершыню ў гісторыі. І ў сувязі з гэтым хачу прывесці словы міністра замежных спраў Максіма Рыжанкова, які ў Цяньцзіні ў ліпені 2025 года ўпершыню ў якасці прадстаўніка Беларусі як паўнапраўнай дзяржавы-ўдзельніцы адзначыў, што першы год беларускага членства ў ШАС пацвердзіў правільнасць стратэгічнага курсу краіны на ўступленне ў арганізацыю.

• Наогул саміты Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва — гэта не проста фармальныя пасяджэнні. Гэта ўнікальная пляцоўка для адкрытага дыялогу, узгаднення пазіцый і выпрацоўкі калектыўных рашэнняў у атмасферы ўзаемнай павагі і раўнапраўя. Для Беларусі ўдзел у такім фармаце — гэта магчымасць сустрэцца з сусветнымі лідарамі ў сяброўскім коле, дзе сапраўды шануюцца давер і партнёрства. Такія перагаворы ствараюць умовы для больш скаардынаванага ўзаемадзеяння ў рамках шматбаковых механізмаў ШАС.

За мінулы год Беларусь змагла максімальна нарасціць сваю прысутнасць на ўсіх кірунках дзейнасці ШАС і без разварушвання, актыўна ўключыцца ў работу. Так, забяспечаны ўдзел у правядзенні 25 нарад кіраўнікоў міністэрстваў і ведамстваў ШАС і 

26 мерапрыемстваў на ўзроўні рабочых груп. Мы пераканаліся, што ў рамках ШАС Беларусь можа рэалізоўваць свае стратэгічныя прыярытэты, садзейнічаць развіццю шматпланавага супрацоўніцтва і рабіць унёсак у агульныя праекты. Беларускі бок упэўнены, што па выніках саміту будуць прыняты рашэнні, якія ўмацуюць інстытуцыянальны патэнцыял ШАС. У першую чаргу — у сферы сумеснай барацьбы з трансгранічнымі выклікамі: тэрарызмам, кіберпагрозамі, наркатрафікам. У эканамічнай плоскасці мы разлічваем на прасоўванне ініцыятыў па спрашчэнні мытных працэдур, стымуляванні ўзаемных інвестыцый, развіцці лічбавай эканомікі і транспартнай узаемазвязанасці, падтрымцы «зялёнай» энергетыкі. Гатовы таксама папрацаваць і над пашырэннем гуманітарных абменаў. Усе гэтыя кірункі надзвычай важныя для Беларусі.

— Кіраўнік беларускай дзяржавы таксама запрошаны на мерапрыемствы ў Пекіне па святкаванні 80-годдзя Перамогі ў Другой сусветнай вайне. Наколькі блізкія пазіцыі Беларусі і Кітая ў захаванні гістарычнай памяці?

— Абедзве краіны разглядаюць падзеі Другой сусветнай вайны не проста як важную гістарычную старонку, а як фундаментальны элемент нацыянальнай ідэнтычнасці і дзяржаўнага наратыву. 

Для нас ключавым з’яўляецца перыяд Вялікай Айчыннай вайны. Усім вядома, што наша краіна аказалася ў ліку найбольш пацярпелых тэрыторый Савецкага Саюза. 

У нашай памяці асаблівае месца займае тэма гераізму, згуртаванасці народа і супраціўлення нацысцкай акупацыі.

У Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь замацавана, што дзяржава забяспечвае захаванне гістарычнай праўды і памяці аб гераічным подзвігу беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў: «Няма больш высакароднай місіі, чым захаванне гістарычнай памяці ў імя светлай будучыні».

Для Кітая цэнтральным эпізодам стала Вайна супраціўлення японскай агрэсіі, якая суправаджалася мільёнамі ахвяр і найцяжэйшымі разбурэннямі. У гістарычнай памяці важныя стойкасць народа, ахвяры, прынесеныя ў імя Перамогі, роля Кітая як важнага фронту сусветнай барацьбы з фашызмам і мілітарызмам. Тут, як і ў Беларусі, дзяржава актыўна фарміруе і падтрымлівае гэты гістарычны наратыў, каб перадаць яго будучым пакаленням, умацаваць патрыятызм і падкрэсліць пераемнасць гістарычнай місіі.

Пазіцыі нашых лідараў у гэтым пытанні адзіныя. Падабенства падыходаў праяўляецца і ў тым, што абедзве краіны катэгарычна абвяргаюць спробы перагляду вынікаў Другой сусветнай вайны або прыніжэння ролі нашых народаў у разгроме агрэсараў.

Важна і тое, што мы не проста ваявалі кожны са сваім ворагам на розных участках фронту, але і дапамагалі адзін аднаму. Мы ведаем імёны кітайскіх байцоў, якія змагаліся ў шэрагах Чырвонай Арміі і партызанскіх атрадах, падпольшчыкаў, якія змагаліся з фашыстамі ў Віцебску, шануем герояў-беларусаў, якія аддалі свае жыцці ў барацьбе з японскімі агрэсарамі ў небе і на зямлі Кітая

Таму Прэзідэнт Беларусі запрошаны лідарам КНР на ўрачыстыя мерапрыемствы, адным з якіх з’яўляецца парад у Пекіне з нагоды 80-годдзя Перамогі. Беларусь і Кітай адзіныя ў імкненні беражліва захоўваць і абараняць памяць аб вайне, разглядаючы яе як частку агульнай спадчыны, якую нельга дазволіць сказіць ці забыцца.

— Узровень беларуска-кітайскага ўзаемадзеяння вельмі высокі — усепагоднае і ўсебаковае стратэгічнае партнёрства. Чым яно напоўнена і як развіваецца?

— Беларуска-кітайскае супрацоўніцтва з моманту ўстанаўлення дыпламатычных адносін прайшло шлях ад асобных кантактаў да фармату «любое надвор’е ўсебаковага стратэгічнага партнёрства». За гэтыя гады была выбудавана моцная палітычная база, якую асабліва ўмацавала сяброўства лідараў дзвюх краін. Узаемныя візіты і сустрэчы на найвышэйшым і высокім узроўнях сталі рэгулярнымі, актыўна развіваюцца міжведамасныя і міжрэгіянальныя кантакты.

За тры дзесяцігоддзі Беларусь і Кітай прайшлі шлях ад простага гандлю да комплекснага, узаемавыгаднага стратэгічнага партнёрства, якое ахоплівае палітыку і эканоміку, навуку і тэхналогіі, транспарт, адукацыю, культуру і многія іншыя сферы. Цяпер Кітай — наш другі гандлёвы партнёр і адзін з лідараў па аб’ёме прамых інвестыцый. За апошнія 10 гадоў тавараабарот вырас больш як у 4,5 раза.

Сёння наш сумесны парадак дня адкрываюць навукова-тэхнічнае супрацоўніцтва і тэхналагічная мадэрнізацыя прамысловасці. Гэту тэму супрацоўніцтва сфармулявалі лідары Кітая і Беларусі па выніках давернага сяброўскага дыялогу. У сферы навукова-тэхнічнага ўзаемадзеяння ў 2024–2025 гадах рэалізаваны дзясяткі мерапрыемстваў, якія прадугледжваюць стварэнне і развіццё беларуска-кітайскіх платформ супрацоўніцтва і рэалізацыю сумесных навуковых і навукова-тэхнічных праектаў.

Дарэчы, у развіццё тэхналагічнага кірунку сёлета ў маі ў рамках Міжурадавага камітэта была створана двухбаковая Камісія па прамысловым супрацоўніцтве, а падчас візіту Аляксандра Лукашэнкі ў Кітай у чэрвені бягучага года адной з ключавых задач у супрацоўніцтве нашых краін быў абазначаны кірунак сумесных намаганняў на паглыбленне прамысловай кааперацыі, як мінімум на наступныя два гады. Упэўнены, што менавіта прамысловая кааперацыя, тэхналагічнае партнёрства, укараненне сучасных тэхналогій і стварэнне сумесных высокатэхналагічных прадпрыемстваў стануць асноўнымі трэндамі супрацоўніцтва нашых дзяржаў у найбліжэйшай перспектыве.

Беларусь глядзіць пазітыўна і з упэўненасцю на перспектывы ўсепагоднага і ўсебаковага стратэгічнага партнёрства з Кітаем.