З 2026 года ў падатковай сістэме Беларусі будзе шмат важных змяненняў, накіраваных на павышэнне празрыстасці і эфектыўнасці. Больш падрабязна аб маючых адбыцца зменах і іх значэнні для эканомікі краіны на нядаўнім пашыраным пасяджэнні Пастаяннай камісіі па бюджэце і фінансах Палаты прадстаўнікоў расказаў міністр фінансаў Юрый Селіверстаў.
Без кардынальных змен
Асноўная работа па падатковай кансалідацыі была праведзена ў папярэднія гады, адзначыў Юрый Селіверстаў. Пры карэкціроўцы Падатковага кодэкса ў бягучым годзе не прапануецца кардынальных змен. Асноўная мэта — кропкавая надбудова, адаптацыя да тых умоў, якія змяняюцца. Прадугледжана рэалізацыя базавых, дадатковых і фіскальных мер падатковай палітыкі.
— Першы кірунак — базавыя меры падатковай палітыкі, якія традыцыйна заключаюцца ў тым, што мы індэксуем стаўкі, якія ўстаноўлены ў беларускіх рублях, на прагнозныя параметры інфляцыі, у асноўным. Павялічваем стаўкі акцызаў, з улікам міжнародных абавязацельстваў у рамках Дагавора аб агульных прынцыпах падаткаабкладання па ўскосных падатках паміж Беларуссю і Расіяй. Стаўкі акцызаў у гэтым кірунку прапануецца павялічыць на тытунёвыя вырабы: цыгарэты з фільтрам першай цэнавай групы, цыгарэты без фільтра на 12 %, цыгарэты з фільтрам другой цэнавай групы і іншыя тытунёвыя нікацінавыя вырабы на 7 %, а тытунёвыя вырабы, якія прызначаны для спажывання шляхам награвання, — на 3 % у мэтах выключэння ператоку ў ценявую сферу, — распавёў міністр.Па прагрэсіўнай шкале
Другі кірунак — справядлівае падаткаабкладанне даходаў і маёмасці грамадзян.
— Павышаем стаўкі асобных падаткаў паводле прынцыпу «хто больш зарабляе, той больш плаціць». Захоўваем падыход па далейшай дыферэнцыяцыі падаходнага падатку ў частцы ўвядзення стаўкі 40 % пры даходах звыш 600 тысяч рублёў у год. Пры даходах да 350 тысяч у год захоўваецца базавая стаўка 13 % (гэта абсалютная большасць нашых грамадзян, звыш 98 %). Гэтая стаўка прымяняецца пры даходах да 220 тысяч, але з улікам таго, што мы пашыраем базу для прымянення павышаных ставак падаходнага падатку. Для разліку цяпер будуць уключацца не толькі зарплаты, але падсумоўвацца і даходы ад продажу долей у кампаніях, працэнты па пазыцы, ад здачы маёмасці ў арэнду, узнагароды членаў наглядальных саветаў, даходы адвакатаў і натарыусаў, — адзначыў міністр.
На яго думку, павышэнне сукупных даходаў да 350 тысяч рублёў будзе больш справядлівым і правільным, калі захаваецца стаўка 13 %, тое, што сёння прымяняецца да даходаў да 220 тысяч рублёў. Пры даходах ад 350 тысяч да 600 тысяч рублёў прымяняецца стаўка 25 % да сумы перавышэння.
— За мінулы год пры стаўцы 25 % у бюджэт паступіла больш за 200 мільёнаў рублёў. Палова з гэтых сродкаў паступіла ў бюджэт горада Мінска. Прапануецца ў далейшым увесці стаўку 40 % пры даходзе звыш 600 тысяч рублёў і прымяняць яе да сумы перавышэння, — звярнуў увагу Юрый Селіверстаў. — Паводле звестак Міністэрства па падатках і зборах, зыходзячы з таго ж аб’ёму плацяжоў, якія былі, туды трапляе каля 1 тысячы чалавек. У нас захоўваюцца асобныя рэжымы ў Парку высокіх тэхналогій, Кітайска-Беларускім індустрыяльным парку «Вялікі камень». І падаткі на іх, у прынцыпе, не распаўсюджваюцца, як і стаўка ў 25 %.
Калі палічыць з улікам даных 2024 года, пры ўвядзенні падатку ў 40 % сярэдняя стаўка складзе 27,5 %.
У далейшым прапануецца таксама ўвесці павышальныя каэфіцыенты па падатку на нерухомасць для буйных аб’ектаў. Прапануецца дыферэнцыраваць іх наступным чынам: для кватэр ад 150 кв. м прымяняць каэфіцыент 2, для кватэр звыш 250 кв. м — каэфіцыент 3. Гэта значыць, зыходзіць з памеру, а не з кошту. Кватэр памерам, большым за 250 кв. м, у Беларусі звыш тысячы, а 150 кв. м — больш за пяць тысяч.
Па дамах прапануецца наступнае: для дамоў ад 200 «квадратаў» устанавіць каэфіцыент 2, а для дамоў звыш 300 «квадратаў» — 3.
— Такіх дамоў даволі многа. Менавіта праз аб’ём прапануецца тут дыферэнцыраваць той узровень плацяжоў, які існуе. Але пры гэтым, зноў жа, калі чалавек пенсіянер, усё роўна, які ў яго памер нерухомасці, ён вызвалены ад падаткаў, — падкрэсліў міністр.
Акрамя гэтага, у планах — працягнуць работу па дыферэнцыяцыі транспартнага падатку.
— Мы ў дзеючых дакументах прапануем у пяць разоў павысіць падатак на новыя магутныя замежныя матацыклы па аналогіі з аўтамабілямі, дзе падатак павысілі ў 10 разоў. То-бок, гэта матацыклы з аб’ёмам рухавіка 800 куб. см. Матацыклы вытворчасці «Мотавелазавода» туды не трапяць, ён такіх матацыклаў не выпускае, — удакладніў Юрый Селіверстаў.
Таксама выраўноўваюцца стаўкі транспартнага падатку для індывідуальных прадпрымальнікаў і юрыдычных асоб. Сёння стаўкі для ІП у два разы практычна ніжэйшыя ў параўнанні з юрыдычнымі асобамі, і фіксуюцца факты, калі транспартны сродак рэгіструецца на ІП, а потым здаецца ў арэнду юрыдычнай асобе. Такім чынам, існуюць нейкія схемы зыходу або змяншэння падаткаабкладання, звярнуў увагу міністр.
Прыйсці да агульнага падыходу
Трэці блок — выраўноўваюцца на ўзроўні базавай велічыні мінімальныя стаўкі для індывідуальных прадпрымальнікаў — фізічных асоб і ўводзяцца мінімальныя стаўкі для самазанятых у памеры 45 рублёў за месяц.
— Гэта дазволіць выключыць фармальную рэгістрацыю самазанятых, калі практычна дзейнасць самазанятых рэгіструецца, а дзейнасць імі не вядзецца. Пры гэтым уводзім адказнасць: калі тры месяцы запар не плаціш падатак на прафесійны даход, то далей паўгода прымяняць такі рэжым не зможаш, — сказаў Юрый Селіверстаў.
Таксама павышаюцца стаўкі падатку на ігральны бізнес з гульнявога даходу і латарэі да аднаго ўзроўню — 12 %.
— Латарэйная дзейнасць ажыццяўляецца па большай частцы ў інтэрнэце, прыкладна па сваёй сутнасці ўяўляе тое ж, што і ігральны бізнес. Таму ўстанаўліваем адзіныя стаўкі, — пракаментаваў ён.
Прапануецца аптымізацыя падатковых ільгот.
— Нашы калегі з КДК, МПЗ бачаць тыя пытанні, дзе, па сутнасці, льготы практычна не ўжываюцца, але ў заканадаўстве прысутнічаюць. Існуюць у нас ільготы па падатку на нерухомасць і зямельным падатку для фізічных асоб у дачыненні да аб’ектаў з асаблівым статусам гісторыка-культурных каштоўнасцяў. Прапануецца іх адмяніць. Такіх аб’ектаў за час з моманту, калі абвясцілі гэты статус, стала больш толькі ў Мінску ў пяць разоў. Таму, па сутнасці, мы ствараем няроўныя ўмовы для тых, хто пражывае ў звычайных дамах. Зразумела, самі грамадзяне ўсё роўна не аднаўляюць гісторыка-культурны выгляд гэтых збудаванняў за свае ўласныя сродкі, — сказаў міністр.
У рамках удасканалення падатковага адміністравання ключавым фактарам павышэння эфектыўнасці падатковай сістэмы стане комплексная мадэрнізацыя працэсу адміністравання. Пры гэтым будзе зручна ўкараняць сістэму рызыка-арыентаванага падыходу, якая дазваляе засяродзіць рэсурсы на зонах з найбольшай рызыкай парушэнняў і пры гэтым зніжаць нагрузку на добрасумленны бізнес.
Па словах міністра, далейшая лічбавізацыя дазволіць падатковым органам атрымліваць падрабязныя даныя аб транзакцыях і фінансавых патоках, выяўляць схемы нефармальнага абароту рэальных грошай без неабходнасці правядзення выязных праверак. На дадзены момант выкарыстоўваецца маніторынг і чэк-лісты з фармалізаванымі кантрольнымі пытаннямі, падрыхтоўка якіх патрабуе вялікіх намаганняў ад кантрольных органаў. Акрамя таго, застаюцца традыцыйныя выязныя праверкі.
Таксама падатковыя органы змогуць пры правядзенні праверак і выяўленні падатковых парушэнняў абмяжоўваць рэгістрацыйныя дзеянні з маёмасцю тых падаткаплацельшчыкаў, у якіх выяўлены запазычанасці па падатках.
