Садовае таварыства першапачаткова населеным пунктам не з’яўляецца, аднак пры пэўных абставінах можа атрымаць такі статус, патлумачыла кансультант юрыдычнага ўпраўлення Міністэрства эканомікі Ірына Скачкова. Апошнім часам, у Мінэканомікі паступае значная колькасць зваротаў, якія звязаны з падобнай тэматыкай. Як заўважыла кансультант, частка зваротаў сведчыць аб тым, што грамадзяне, набываючы зямельныя ўчасткі ў садовых таварыствах, не заўсёды валодаюць неабходнай інфармацыяй аб прававым рэгуляванні ў гэтай галіне.
Рашэнне прымае выканкам
Варта ўразумець што гэта ў прынцыпе. «Садовае таварыства ўяўляе сабой некамерцыйную арганізацыю, якая была заснавана на членстве грамадзян, — патлумачыла Ірына Скачкова. — Яна ствараецца для вырошчвання пладовых, ягадных, агароднінных, дэкаратыўных і іншых сельскагаспадарчых культур, для стварэння ўмоў для адпачынку і вольнага часу».
Купляючы такія зямельныя ўчасткі, будучыя дачнікі часцяком выпускаюць з-пад увагі факт таго, што садовае таварыства не з’яўляецца населеным пунктам. З прававога пункту гледжання гэта вельмі важны нюанс. «Членства ў таварыстве ўзнікае з дня пераходу права на зямельны ўчастак, які дадзены для калектыўнага садаводства. Зямельныя ўчасткі могуць быць прадастаўлены грамадзянам на праве прыватнай уласнасці, на праве пажыццёвага спадчыннага валодання і на праве арэнды зямельнага ўчастка, які знаходзіцца ў дзяржаўнай уласнасці. Пры гэтым прававы рэжым знаходжання і вядзення гаспадаркі ў садавым таварыстве значна адрозніваецца, як калі б такі домік быў набыты, да прыкладу, у населеным пункце», — тлумачыць кансультант.
На ўчастку дазваляецца ўзводзіць садовы домік, гаспадарчыя пабудовы і іншыя будынкі. Аднак, узводзячы на сваіх участках камфартабельныя жылыя дамы пад выглядам садовых домікаў, грамадзяне павінны памятаць, што зарэгістравацца ў іх па месцы жыхарства і атрымаць сацыяльныя гарантыі, прадугледжаныя для жыхароў населеных пунктаў, не атрымаецца.
«Не сакрэт, што асобныя таварыствы, асабліва ў межах Мінска і абласных цэнтраў, падобныя сёння на катэджныя пасёлкі з развітой інфраструктурай. Я кажу пра наяўнасць газазабеспячэння, цэнтральнага водазабеспячэння, каналізацыі, добрай дарогі, — пералічыла Ірына Скачкова. — Палажэннем аб садовым таварыстве для такіх выпадкаў прадугледжана магчымасць прымаць на агульным сходзе членаў рашэнне аб звароце ў мясцовыя выканкамы з просьбай далучыцца да населенага пункта альбо стварыць свой на базе садовага таварыства».
Разам з тым кансультант падкрэсліла, што падобнае рашэнне можа быць прынята толькі на агульным сходзе таварыства. Пасля з адпаведнай просьбай можна звяртацца ў мясцовы выканкам. Рашэнне, ці магчыма такое далучэнне або стварэнне, знаходзіцца ў кампетэнцыі мясцовых улад.
Зямля ў карыстанні афармляецца па факце
І гэтая норма сёння носіць часовы характар, заявіў начальнік Галоўнага ўпраўлення рэгулявання зямельных адносін, землеўпарадкавання і зямельнага кадастру Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Сяргей Кастроў.
Паводле яго слоў, сёння дзейнічаюць звыш 4,7 тысячы садовых таварыстваў на агульнай плошчы звыш 56 тысяч гектараў. 40 % з іх зямельныя ўчасткі, якія знаходзяцца ў прыватнай уласнасці.
Сяргей Кастроў нагадаў, што да верасня 2027 года дзейнічае норма, якая дазваляе членам садовых таварыстваў набыць свой участак у прыватную ўласнасць з прымяненнем паніжальнага каэфіцыента 0,5. «Членам садовых таварыстваў трэба дакладна ведаць свае правы і абавязкі, а каб не ўзнікала канфліктаў унутры таварыства — дакладна вызначыць межы. З гэтай мэтай можна звярнуцца ў арганізацыю па землеўпарадкаванні або да іншых юрыдычным асоб, індывідуальных прадпрымальнікаў, якія выконваюць адпаведныя работы, — пракаментаваў прадстаўнік Дзяржкаммаёмасці. — Калі фактычнае карыстанне зямлёй адрозніваецца ад мяжы, то па пэўных дакументах на зямельны ўчастак, прадугледжана магчымасць афармлення па фактычным карыстанні. Гэтая норма носіць часовы характар і дзейнічае да 1 верасня 2028 года».
І яшчэ. Норма, якая дазваляе членам садовых таварыстваў аформіць асноўныя дакументы на свае зямельныя ўчасткі па фактычным карыстанні без унясення змяненняў у праект арганізацыі і забудовы тэрыторыі таварыства, дзейнічае з 1 верасня 2022 года. Мясцовыя выканкамы за гэты час прынялі больш за 2,6 тысячы адпаведных рашэнняў. Разам з тым існуюць пэўныя ўмовы, якія неабходна выканаць. Па-першае, павінна быць атрымана згода ўсіх зацікаўленых, гэта значыць, праўлення садовага таварыства і яго членаў, органаў мясцовай улады. Па-другое, фактычная мяжа зямельнага ўчастка члена таварыства не павінна выходзіць за знешнюю мяжу садовага таварыства. Як растлумачыў эксперт, у гэтым выпадку рашэнне прымаецца аб магчымасці выдзялення дадатковага ўчастка зямлі менавіта таварыству, а не грамадзяніну. У большасці падобных выпадкаў даюцца адмовы, паколькі нярэдка гэтыя ўчасткі знаходзяцца на землях лясгасаў або сельскагаспадарчых арганізацый.
Для членаў садовых таварыстваў было таксама актуальнае пытанне, звязанае з унясеннем змяненняў у праект арганізацыі і забудовы тэрыторыі. Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва распрацавала адпаведны дакумент, які рэгулюе і гэтыя пытанні.
Як пазбегнуць электратраўматызму
Правілы бяспекі нагадаў намеснік генеральнага дырэктара — галоўны інжынер Дзяржаўнага энергетычнага і газавага нагляду Аляксандр Гулевіч. «Летась па рэспубліцы мы зарэгістравалі 41 надзвычайны выпадак, звязаны з электратраўматызмам, загінулі 26 чалавек. У садовых таварыствах усе надзвычайныя выпадкі за 10 апошніх гадоў, а іх было 10, аказаліся смяротнымі», — сказаў Аляксандр Гулевіч.
У чым прычына смерцяў? Сярод іх — выкананне работ без зняцця напружання, неасцярожнае абыходжанне з бытавымі прыборамі, выкарыстанне газонакасілак, помпаў і падаўжальнікаў з парушанай ізаляцыяй, якія маюць бачнае пашкоджанне корпуса. Таксама бываюць выпадкі выкарыстання самаробнага электраабсталявання, а акрамя таго — самавольнае падключэнне да электрычных сетак шляхам накіду правадоў на правады паветраных ліній і выкананне пагрузачна-разгрузачных або будаўнічых работ у ахоўных зонах.
Прадстаўнік Дзяржэнергагазнагляду нагадаў аб простых правілах прафілактыкі электратраўматызму. Па-першае, трэба правяраць стан электрапрыбораў — абагравальнікаў, трымераў, газонакасілак, помпаў, падаўжальнікаў, каб яны не мелі бачных пашкоджанняў, былі заводскага паходжання і сертыфікаваныя. Па-другое, спецыяліст параіў праводзіць рэгулярны агляд электраўстановак у доме — разетак, выключальнікаў, электраправодкі. Нарэшце, не лішнім эксперт лічыць выкарыстанне прылад ахоўнага адключэння, або аўтаматычных выключальнікаў, якія кіруюцца дыферэнцыяльным токам.
«Пры надзвычайным здарэнні з электрычнасцю ў першую чаргу неабходна як мага хутчэй адключыць электрапрыборы ад сеткі. Калі такой магчымасці няма, кожны павінен быць дасведчаны аб тым, дзе ў хаце знаходзіцца шчыток з аўтаматычнымі выключальнікамі або засцерагальнікамі. Чым хутчэй будзе абясточаны ўчастак, тым вышэй шанцы пазбегнуць бяды», — дадаў эксперт.
Было адзначана таксама, што жыхары садовых домікаў нярэдка выкарыстоўваюць для падрыхтоўкі ежы балонны звадкаваны вуглевадародны газ. Аляксандр Гулевіч нагадаў, што самавольная замена балонаў у складзе індывідуальнай устаноўкі забараняецца. Не дапускаецца, акрамя таго, самавольны мантаж індывідуальных балонных установак. Для гэтага неабходна выклікаць спецыяліста газазабеспячальнай арганізацыі, які кваліфікавана заменіць і зманціруе балон.
Не дазваляецца таксама выкарыстоўваць газавыя балоны і пліты для абагравання памяшканняў, сушкі рэчаў, далучаць да іншага абсталявання. Нельга і захоўваць індывідуальныя балонныя ўстаноўкі ў непадключаным стане.
Існуюць і садовыя таварыствы, якія газіфікаваны прыродным газам. У гэтым выпадку неабходна праводзіць рэгулярнае тэхнічнае абслугоўванне абсталявання і газаправодаў, правяраць стан дымавых і вентыляцыйных каналаў. Займацца гэтым павінны спецыялізаваныя арганізацыі. Павысіць узровень бяспекі дазволіць ўстаноўка ў памяшканні з газавым абсталяваннем сігналізатара газу, які своечасова гукавым або светлавым сігналам апавясціць аб уцечцы.
«Пры з’яўленні паху газу варта перакрыць краны перад абсталяваннем і на ім, адкрыць вокны і выклікаць газавую службу па тэлефоне 104. Ні ў якім разе нельга выкарыстоўваць у гэтым памяшканні адкрыты агонь, курыць, уключаць і адключаць электрапрыборы і электрычнае асвятленне», — адзначыў Аляксандр Гулевіч.