Хоць Віктар Бутра авалодаў тэхнікай фатаграфіі самастойна, яго стыль займае асаблівае месца ў класічным беларускім фотамастацтве. Першыя фотаздымкі пабачылі свет у 1957 годзе, і з таго часу творчасць майстра не перастае здзіўляць звычайных гледачоў і прафесійных крытыкаў глыбокім псіхалагізмам, індывідуальным падыходам і лірычнасцю сюжэта.

Сам Віктар Бутра пазбягае гучнага азначэння — фатограф, майстру больш падабаецца фармулёўка «практык з запалам да даследаванняў». Мастак знакаміты імкненнем здымаць інакш, перадаваць праз фота пачуцці і стан як герояў работы, так і свае. Фотаздымкі Віктара Бутры прымушаюць пражыць адлюстраваныя падзеі, перанесціся на некалькі дзесяцігоддзяў назад і прайсці тымі ж сцежкамі, па якіх блукаў у пошуках незвычайнага мастак.

«Я хачу дайсці да сутнасці... І з дапамогай фатаграфіі збіраю і перадаю матэрыял тым, хто можа яго даследаваць... Тое, што вы бачыце, знаходзіць водгук унутры і прымушае вас націснуць на кнопку спуску затвора...» — піша Віктар Бутра.

Персанальныя выстаўкі фатографа праходзяць рэдка, таму праект «Эфект назіральніка» ў НЦСМ — добрая магчымасць пазнаёміцца з сапраўдным фотамастацтвам, паглыбіцца ў кантэкст і адчуць перамены ўнутры. 

У экспазіцыі прадстаўлена каля 120 фотаздымкаў, створаных у перыяд з канца 1950-х да 2015 года. 

— Для мяне вельмі важна тое, што застаецца па-за кадрам. Усе кажуць пра вядомыя фатаграфіі, пра работы, якія ўжо сталі культавымі. Аднак за гэтым яшчэ хаваецца працэс, не заўважаны гледачамі: як ствараліся гэтыя здымкі, пошук натхнення... У вас ёсць магчымасць убачыць не толькі вынік работы, але і працэс адбору, пробныя варыянты і кантрольны друк. Думаю, асабліва для пачаткоўцаў будзе карысным убачыць, што нават вядомы прадстаўнік беларускай класічнай фатаграфіі не проста націскае на кнопку і атрымлівае шэдэўр, што ёсць моманты пошуку і сумненняў, — расказала на адкрыцці выстаўкі куратар праекта Дзіна Даніловіч.

Афармленне выставачнай прасторы стварае ўражанне, што гэта невялікая карта свету, карта жыцця ў аб’ектыве майстра... Фотаздымкі размешчаны хаатычна, паўтараючы рух жыцця, у якім няма паўз, які б’е і абрынаецца на чалавека вялікаю сілаю пачуццяў. Супрацоўнікі Нацыянальнага цэнтра сучасных мастацтваў ператварылі знаёмства з работамі Віктара Бутры ў цікавы працэс, дзе важны не толькі эстэтычны погляд, але і фізічная сіла.

На выстаўцы можна ўбачыць і класічныя аналагавыя фотаздымкі, і сучасную лічбавую фатаграфію. Сам мастак аддае перавагу аналагаваму фота, бо «выява на здымку, зробленым без выкарыстання зуму з убудаваным маторам, больш адпавядае ўспрыманню рэчаіснасці вокам, у той час як многія з лічбавых фота выглядаюць як аплікацыя».

Сюжэты аўтара здзіўляюць гледачоў разнастайнасцю. У аб’ектыў Віктара Бутры трапіла ціхае жыццё вёскі (цыкл «Вёска вачыма гараджаніна»), насычаныя будні студэнтаў (серыя «Сесія»), гарадскія пейзажы (серыя «Дзень горада»), замілавальныя моманты сяброўства, якое пачынаецца з маленства, першае каханне, што перарасце ў шчаслівы шлюб, карацей, усё, чым насычана наша жыццё ад нараджэння да смерці... Фатограф працуе ў рэпартажным стылі, прыкмячаючы неадчувальныя моманты, з якіх складаецца рэчаіснасць. Чорна-белая палітра не перашкаджае мастаку ў адлюстраванні чалавечых эмоцый, нездарма яго творчы кірунак называюць псіхалагічнай фатаграфіяй. 

Аматарам творчасці Віктара Бутры будзе цікава паглядзець відэаролік з майстрам у галоўнай ролі. Фатограф дзеліцца сакрэтамі творчасці, расказвае пра шлях да фотамастацтва.

Ініцыятарам выставачнага праекта выступае Беларускае грамадскае аб’яднанне фатографаў. Выстаўка працуе да 23 сакавіка. 

Фота аўтара