Top.Mail.Ru

Споўнілася 120 гадоў з дня нараджэння мастака Міхася Сеўрука

Споўнілася 120 гадоў з дня нараджэння Міхася Сеўрука, мастака, які нарадзіўся ў Варшаве, значную частку жыцця правёў у Вільні, а затым жыў і працаваў у Нясвіжы, дзе і знайшоў спачын. Жывапісца, графіка, гравёра лічаць класікам беларускага мастацтва, хоць, зразумела, імя яго гучыць з вуснаў не толькі беларусаў.


Між тым жыццё і творчасць Міхася Сеўрука з’ядананы найперш з беларускай зямлёй: нават вучыўся спачатку ў Нясвіжскай гімназіі. А ў 1927 годзе паступіў у Віленскі ўніверсітэт імя Стэфана Баторыя на факультэт прыгожых мастацтваў (тут даследчыкі заўсёды падкрэсліваюць: быў вучнем Фердынанда Рушчыца, Аляксандра Штурмана, Людаміра Сляндзінскага, знаходзяць прыкметы іх уплыву на творчасць жывапісца). 

Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1932 годзе і да пачатку Другой сусветнай вайны Міхась Сеўрук жыў у Вільні, актыўна ўдзельнічаў у грамадскім і культурным жыцці горада — прадстаўляў свае работы на выстаўках, з’яўляўся адным з арганізатараў Віленскага таварыства мастакоў, у якое ўваходзілі, напрыклад, Пётр Сергіевіч і Язэп Драздовіч. Між тым браўся ледзь не за любую работу — грошай не хапала і тады, і пазней, таму і афармляў шыльды і вітрыны магазінаў, пісаў партрэты на заказ, а яшчэ, дарэчы, рабіў роспісы ў інтэр’ерах касцёлаў. 

З 1939 года Міхась Канстанцінавіч жыў у Нясвіжы, дзе выкладаў маляванне і чарчэнне ў агульнаадукацыйнай школе і кіраваў мастацкай студыяй пры Доме культуры. Сёння многія творцы з удзячнасцю згадваюць свайго настаўніка. І былыя вучні, і ўсе тыя, хто цікавіцца творчай спадчынай мастака, не абмінаюць у Нясвіжы кватэру-музей Міхася Сеўрука, якая адкрылася ў 1996 годзе (дом № 38 па вуліцы Садовай). 

Міхась Сеўрук стаў членам Саюза савецкіх мастакоў БССР з 1946 года. Шмат ствараў, у прыватнасці, працаваў над вокладкамі часопіса «Калоссе», кнігі вершаў Максіма Танка «На этапах» і зборніка Рагора Шырмы «Наша песня». У розных калекцыях, у тым ліку прыватных, у Беларусі і за мяжой захоўваюцца яго работы. Вялікая колькасць — якраз у кватэры-музеі ў Нясвіжы. 

Не стала мастака 14 сакавіка 1979 года. Пры жыцці Міхась Сеўрук так і не атрымаў шырокага прызнання — ніводнай персанальнай выстаўкі, ігнараванне савецкай уладай, бадай, таму, што не абраў сацрэалізм сваім творчым метадам. Жыў да таго ж дастаткова далёка ад Мінска, культурнага цэнтра Савецкай Беларусі. Многія ўспамінаюць яго як сціплага чалавека. Прайшоў час — спадчына мастака стала нацыянальным здабыткам. Гэтаму паспрыялі і знакамітыя вучні Міхася Канстанцінавіча, якія дбалі аб тым, каб жывапісец і графік не быў забыты, каб створанае ім было ўпісана ў гісторыю айчыннага мастацтва. Дарэчы, Леў Гумілеўскі, адзін з выхаванцаў Міхася Сеўрука, разам са сваім сынам Сяргеем зрабіў барэльеф творцы, які ўсталявалі на яго магіле ў Нясвіжы. 

Міхась Сеўрук быў неабыякавы да жанравай карціны і пейзажа. Мастацтвазнаўцы падкрэсліваюць: раннім работам уласцівы рамантызм, мастак імкнуўся ўславіць прыгажосць у розных яе праявах. Тым часам больш познія творы характарызуюцца дасканалым малюнкам, абагульненасцю вобразаў, скульптурнай аб’ёмнасцю форм. Аднак і тут не заўсёды абыходзілася без узвышанай прыгажосці. Часам можа здацца, што мастак набліжаўся да сацрэалізму, але гэта ілюзія — так званыя «праграмныя», у тым ліку познія работы, сярод якіх — «На ўборцы буракоў» (1936), «Жніво» (1937), «Новы дом» (1968), супярэчаць такому дапушчэнню. Сапраўды, Міхася Сеўрука больш за ўсё цікавіла жыццё простага чалавека, прадстаўніка свайго часу, свайго народа. 


arrow
Нашы выданні

Толькі самае цікавае — па-беларуску!

Напішыце ў рэдакцыю