«У маёй лялькі быў уласны модны дом»

Таццяна Давыдзенка расла творчым дзіцем. Колькі сябе памятае, самым любімым заняткам было стварэнне адзення.

— З ранняга дзяцінства я марыла быць мадэльерам, шыла сукеначкі для цацак. У маёй лялькі быў уласны модны дом! Калі падрасла, вырашыла, што час пачынаць ствараць сапраўднае адзенне. Мае школьныя гады прыпалі на час усеагульнага дэфіцыту, калі складана было купіць новую тканіну, таму даставала бабуліны спадніцы з сукенкамі і перакройвала іх, — расказвае Таццяна. — Урокі працы для мяне былі аднымі з любімых, бо я ўмела практычна ўсё. І настаўнікі, вядома, гэта адзначалі.

Таццяна часта прыходзіла ў школу ў новай моднай спадніцы або сукенцы, і аднакласнікі заўсёды захапляліся яе ўборамі. Лепшым кампліментам для дзяўчыны было пытанне: «Дзе ты купіла такую рэч?» Гэта значыла, што яна выглядае добра.

— Самымі запамінальнымі для мяне сталі пашытыя з бабулінай спадніцы штаны, — прызнаецца наша гераіня. — Штаны ў клетку тады толькі ўваходзілі ў моду, іх практычна ніхто не мог дастаць. А ў мяне яны ўжо былі! Тую абноўку ацаніў увесь клас.

Ведаючы, што дызайнер павінен умець не толькі шыць, але і добра маляваць, Таццяна Давыдзенка паступіла ў сталічную дзіцячую мастацкую школу мастацтваў № 1. За вышэйшай адукацыяй адправілася ў Інстытут сучасных ведаў імя А. М. Шырокава, дзе атрымала спецыяльнасць «дызайнер адзення».

— З дзяцінства я вырашыла, што гэта мой шлях, і вельмі шмат займалася, каб дасягнуць поспеху. Бацькі заўсёды мяне падтрымлівалі. Памятаю, як уся сям’я дапамагала прышываць гузікі да маіх жакетаў, — успамінае Таццяна.

У сваім першым конкурсе як прафесійны дызайнер яна прыняла ўдзел яшчэ студэнткай.

— Гэта адбылося на другім курсе інстытута. Выкладчыкі заўважылі, што мае эскізы сталі больш дэталізаванымі і прапрацаванымі, і прапанавалі паўдзельнічаць у «Млыне моды». Я прайшла эскізны тур і ўпершыню пашыла калекцыю, якую прадставіла на подыуме. Прызавога месца не заняла, але мае работы дастойна ацанілі. Для дызайнера-пачаткоўца гэта быў велізарны поспех! Пасля кожны год да самага заканчэння ўніверсітэта ўдзельнічала ў «Млыне моды». Адна з маіх калекцый атрымала прызавое месца, і я была запрошана ў галерэю Lafayette ў Парыж.

У якасці дыпломнай працы Таццяна вырашыла стварыць калекцыю вясельных сукенак для цяжарных дзяўчат.

— Тады, у 2007-м, на рынку не было нічога падобнага, — успамінае яна. — Ідэя з’явілася выпадкова: гэта быў май, мы з сяброўкамі выйшлі пагрэцца на сонейку, а міма праходзіла мая аднакурсніца, якая была на апошніх месяцах цяжарнасці. На пытанне, як справы, яна адказала, што рыхтуецца да вяселля. Калі ж я завяла размову пра сукенку, дзяўчына прызналася, што давялося купіць гарсэтную. Я ўявіла, як ёй будзе няёмка ў ім, і падумала аб тым, што магу дапамагчы цяжарным нявестам, стварыўшы ўборы, у якіх яны будуць адчуваць сябе самымі прыгожымі, не зведваючы пры гэтым няёмкасцяў.

«Сукенка раставала, адлятаючы птушкамі»

За сваю кар’еру Таццяна Давыдзенка папрацавала з дзясяткамі знакамітых артыстаў, стварыўшы для кожнага непаўторныя сцэнічныя вобразы. Працэсы пашыву касцюма для выступлення і звычайнай сукенкі, нават вячэрняй, моцна адрозніваюцца. Перш чым пачаць такі заказ, наша гераіня дасканала вывучае, як пастаўлены нумар, наколькі актыўнымі будуць рухі артыста. Напрыклад, сукенка, пашытая ў 2014 годзе для заслужанай артысткі Беларусі Жанет, непасрэдна ў час нумара мяняла колер і ператваралася ў птушак. Сумных праектаў у яе не бывае ў прынцыпе, прызнаецца Таццяна, кожная работа вызначаецца асаблівай дэталлю.

— Калі стваралі вобраз з птушкамі, я дакладна ведала, што нумар будзе статычным. Таму ў нас была магчымасць спраектаваць велізарную чорную сукенку, што займае большую частку сцэны, якая ў сярэдзіне нумара нібы раставала, адлятаючы птушкамі, і спявачка заставалася ў белым прыталеным уборы. Для гледача такое ператварэнне здавалася чарадзейным, для нас жа гэта была дакладна прадуманая і тэхнічна вывераная да самых дробных дэталяў работа, — адзначае Таццяна Давыдзенка.

Стварэнне сцэнічнага касцюма — гэта заўсёды сумесная праца артыста і дызайнера. Першы выказвае свае пажаданні, агучвае тое, якім бачыць нумар у цэлым, а другі ўжо стварае ўбор.

— Напрыклад, Жанет, прыйшоўшы да мяне, адразу сказала, што хоча сукенку, якая будзе спачатку чорнай, а потым белай. І каб у вызначаны момант з-пад яе выляталі птушкі. Абгаварыўшы дэталі, я занялася эскізамі, — успамінае Таццяна. — Трэба разумець, што ў артыста закладзены свой вобраз, свае перажыванні, ён адчувае песню, якую выконвае. Напрыклад, для мяне было важна зразумець, што чорная сукенка ўвасабляла глыбокі смутак, але потым яна знікала, пакідаючы толькі чыстае святло, якое мы перадалі праз белую тканіну.

Яшчэ адна сукенка для Жанет — хрустальная — выглядае як сапраўдны твор мастацтва. Незвычайнай прыгажосці ўбор ствараўся з аргшкла ўручную.

— Яго трэба было зрабіць усяго за два тыдні — нерэальныя тэрміны. Мы практычна не спалі і не елі, днём і ноччу ператвараючы звычайныя плоскія лісты аргшкла ў хрустальныя завіткі. Але ўсе намаганні таго каштавалі. Кожны завіток выдзімалі прамысловым фенам уручную, — успамінае Таццяна.

У звычайным стане гэта сукенка нагадвала лёд. Калі на яе свяцілі блакітным святлом — ператваралася ў ваду, якая нібы перацякае з кроплі ў кроплю. Калі ж накіроўвалі чырвоны пражэктар, яна нібы ўспыхвала. Відовішча зачароўвала!

— Гэта сукенка таксама займала значную частку сцэны. У спявачкі быў статычны вобраз, таму знаходзіцца ў ёй у час выступлення аказалася нескладана. Але трэба разумець, што гэта не проста сукенка, а цэлая дэкарацыя. Частка яе стаяла на сцэне, таму ў нейкай ступені ўбор можна параўнаць са скульптурай, — адзначае дызайнер. — Калі ж мы гаворым пра нейкія танцавальныя калектывы, дзе ў прыярытэце рух, галоўная ўмова ў стварэнні вобразу — камфорт. Убор не павінен скоўваць чалавека, таму прымяняецца зусім іншы крой і матэрыялы.

Паводле слоў Таццяны, дызайнер можа выкарыстоўваць любы матэрыял, які здольны натхніць яго або дапамагчы ў рэалізацыі ідэі. У ход ідзе не толькі аргшкло, але і, напрыклад, фрызы, якімі ўпрыгожваюць каміны.

— Знайшлі іх у будаўнічым магазіне, а пасля перафарбавалі і дабавілі ў сцэнічныя касцюмы. Выглядала гэта вельмі цікава, — прызнаецца Таццяна. — Часам адсутнасць патрэбнага матэрыялу ці багатай фурнітуры натхняе дызайнера на тое, каб адправіцца на пошукі адсутных дэталяў у самыя незвычайныя месцы.

«Беларуская школа дызайну мае вельмі высокі ўзровень»

Некалькі тыдняў таму Таццяна Давыдзенка прыняла ўдзел у Тыднях моды ў Мілане і Парыжы. Дызайнер прадставіла калекцыю вячэрніх сукенак «Акварэль», якая выклікала ў Еўропе сапраўдны фурор.

— Падрыхтоўка была сур’ёзнай, мы правялі каласальную работу, доўга займаліся падгонкамі, прымеркамі. Дзяўчаты-мадэлі таксама шмат рэпеціравалі, каб дастойна выступіць. І ўсё атрымалася! Мы паказалі вельмі сур’ёзны ўзровень на Тыднях моды ў Мілане і Парыжы. Калекцыя зрабіла вялікае ўражанне, пасля паказу ў мяне бралі інтэрв’ю французскія тэлеканалы, а гледачы апладзіравалі, пыталіся, адкуль мы прыехалі. З гонарам адказвалі, што з Беларусі. І здзіўлення не было, для іх наша краіна знаёма, — адзначае Таццяна Давыдзенка. — Беларуская школа дызайну мае вельмі высокі ўзровень.

Калекцыя «Акварэль» стваралася практычна год. Над вышыўкай наша гераіня працавала разам з сястрой.

— Гэта вельмі карпатлівая работа, у аснове якой гарсэтны крой. Напрыклад, тут гарсэт расшыты ўручную, — расказвае Таццяна, паказваючы на нябесна-блакітную сукенку да самай падлогі. — Я выкарыстоўвала некалькі матэрыялаў, якія акуратна выразаліся, накладаліся адзін на адзін і злучаліся ў адзінае палатно. Гэтак жа ўручную зроблены матылькі і кветкі.

Яшчэ адна сукенка з калекцыі, на якую звяртае нашу ўвагу дызайнер, — напаўпразрыстая ліловая з пер’ем.

— Гэта таксама цалкам ручная работа. Акрамя пер’я, сукенка ўпрыгожана пацеркамі. Тут бэзавая тканіна накладваецца на ружовую, за кошт чаго мы атрымліваем глыбокае адценне, — расказвае дызайнер. — Калі развесіць сукенкі побач, мы ўбачым увесь спектр прыродных колераў. Такія з’явы можам назіраць у вясёлцы, у паўночным ззянні. Неверагодны, зачаравальны пераход, які стварыла сама прырода, у нас атрымалася паўтарыць у сукенках.

Перш чым дызайнеру дадуць дазвол на ўдзел у Тыдні моды, ён павінен прайсці строгі адбор. Першая і самая галоўная ўмова — унікальнасць калекцыі.

— Яна павінна быць не проста пэўнага ўзроўню. Важна, каб гэта калекцыя раней нідзе не публікавалася і не дэманстравалася, інакш еўрапейцаў яна не зацікавіць. А каб праект у цэлым быў прыгожы і паспяховы, строгі адбор праходзяць і манекеншчыцы. Выпадковых людзей там не бывае, — падкрэслівае Таццяна.

«Колеры нібыта перацякаюць адзін у адзін»

Гаворачы аб натхненні, наша гераіня падкрэслівае: яго крыніца заўсёды розная.

— Гэта можа быць і прадмет, і гістарычны касцюм, і сукупнасць розных мерапрыемстваў, напрамкаў, і, вядома ж, наша прырода, бо яна цудоўная. Напрыклад, на стварэнне калекцыі «Акварэль» мяне натхніў акварэльны жывапіс, паколькі гэта адзіная тэхніка, якая дазваляе паказаць ступені празрыстасці, калі адзін колер можа прасвечвацца праз іншы. Менавіта гэту здольнасць акварэлі я і перадала ў калекцыі. Яна вельмі далікатная, празрыстая, у многіх мадэлях адценне верхняй спадніцы накладваецца на ніжнюю, прасвечваючыся, і атрымліваецца незвычайны эфект растварэння тканін. Колеры быццам перацякаюць адзін у адзін.

За той час, што Таццяна працуе дызайнерам, свет моды значна трансфармаваўся. Тэхналогіі і вытворчасці зрабілі вялікі скачок наперад, многія рэчы сталі больш даступнымі, а цяпер на дапамогу прыйшоў і штучны інтэлект. На думку нашай гераіні, у гэтым ёсць не толькі плюсы, але і мінусы.

— Усё гэта значна аблягчае нашу работу. І ўсё ж самае галоўнае правіла для дызайнера засталося нязменным: ва ўборы павінна быць душа мастака, які яго стварае, — упэўнена наша гераіня. — Ні адна штучна прыдуманая тэхналогія не заменіць тыя любоў і працу, якія ўкладзены чалавекам у свой твор ад пачатку да канца.