Эканамічнае ўзаемадзеянне рэгіёнаў як аснова ўстойлівага развіцця Беларусі і Расіі

У рабоце секцыі ўзялі ўдзел звыш 50 чалавек, сярод якіх — кіраўнікі профільных міністэрстваў, прадстаўнікі мясцовых органаў улады, вядучых прамысловых прадпрыемстваў і свабодных эканамічных зон, а таксама навуковая супольнасць дзвюх дзяржаў. 

У ходзе пасяджэння адбыўся абмен меркаваннямі экспертаў высокага ўзроўню аб супрацоўніцтве ў сферы прыярытэтных кірункаў навуковай, навукова-тэхнічнай і інавацыйнай дзейнасці, а таксама аб выніках і перспектывах рэалізацыі сумесных імпартазамяшчальных інвестыцыйных праектаў на рэгіянальным узроўні ў мэтах задавальнення патрэбнасцяў прадпрыемстваў і спажыўцоў Саюзнай дзяржавы.

Адкрываючы пасяджэнне секцыі, старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы Сяргей Алейнік адзначыў: «Сёлета XIII Форум рэгіёнаў Беларусі і Расіі прысвечаны эканоміцы, пытанням эканамічнага ўзаемадзеяння рэгіёнаў як асновы ўстойлівага развіцця Беларусі і Расіі», старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі падкрэсліў, што Кітайска-Беларускі індустрыяльны парк «Вялікі камень», на базе якога праходзіць пасяджэнне трэцяй секцыі, — флагман інавацый беларускай эканомікі і жамчужына Шаўковага шляху. Сяргей Алейнік падзякаваў кіраўніцтву Мінскай вобласці, горада Мінска, а таксама індустрыяльнага парка за гасціннасць і забеспячэнне камфортных умоў для работы секцыі.

«Саюзная дзяржава — гэта ўнікальнае інтэграцыйнае аб’яднанне, якое паступальна развіваецца. Нягледзячы на глабальныя выклікі, складаную геапалітычную сітуацыю, гібрыдны ціск на Беларусь і Расію, забяспечваецца ўстойлівае эканамічнае развіццё, умацоўваюцца ўзаемавыгадныя кааперацыйныя сувязі. У гэтых няпростых геапалітычных умовах ажыццяўляецца работа па стварэнні роўных умоў для суб’ектаў гаспадарання, развіваецца прамысловая кааперацыя, рэалізуюцца праекты па імпартазамяшчэнні і, вядома ж, павялічваюцца аб’ёмы ўзаемнага гандлю», — пералічыў Сяргей Алейнік.

Практычным вынікам сумеснай работы, паводле слоў сенатара, стаў не толькі рост знешнегандлёвага абароту, які ў 2025 годзе дасягнуў гістарычнага максімуму і перавысіў 60 мільярдаў долараў па таварных паслугах, але і развіццё ў рэгіёнах сумесных праектаў у сферы прамысловай кааперацыі. 

«Сёння звыш 10 тысяч беларускіх і расійскіх прадпрыемстваў звязаны доўгатэрміновай вытворчай кааперацыяй. Створаны і фарміруюцца сумесныя прадпрыемствы і прамысловыя кластары ў машынабудаванні, мікраэлектроніцы, фармацэўтыцы, хімічнай прамысловасці і іншых сферах, — канкрэтызаваў Сяргей Алейнік. — Заснаваны брэнд „тавар Саюзнай дзяржавы“, і мы разлічваем, што заўтра перад пленарным пасяджэннем форуму будуць выдадзены яго першыя сертыфікаты».

Ад «разумнай сельскай гаспадаркі» да асваення космасу, ад палярных даследаванняў да тэхналогій ШІ

Штогод адзначаецца прагрэс у вырашэнні буйных шматпланавых задач: ад рэалізацыі канцэпцыі «разумнай сельскай гаспадаркі» да асваення космасу, ад палярных даследаванняў да тэхналогій штучнага інтэлекту. «Фундаментальная перавага нашага аб’яднання — гэта ўнікальная ўзаемадапаўняльнасць, якая дае перавагу ў стварэнні ўласнай тэхналагічнай асновы, — звярнуў увагу старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі. — Развіццё і доступ да новых тэхналогій мае вырашальнае значэнне для ўмацавання эканамічнага суверэнітэту нашых краін і забеспячэння бяспекі Саюзнай дзяржавы. Гэта першачарговая задача эканамічнай палітыкі ў бягучай рэальнасці і ў агляднай будучыні».

У стратэгічных дакументах ужо вызначаны прыярытэты, кірункі і інструменты тэхналагічнага развіцця. У праекце асноўных кірункаў рэалізацыі Дагавора аб стварэнні Саюзнай дзяржавы на 2027-2029 гады ўтрымліваюцца дакладныя задачы па распрацоўцы, укараненні і шырокім прымяненні нанатэхналогій, інфармацыйных, камунікацыйных, біяінжынерных і лічбавых тэхналогій, робататэхніцы, а таксама развіцці імпартазамяшчальных вытворчасцяў і прасоўванні сумесных праектаў. 

«У рамках расійска-беларускай інтэграцыі рэалізуецца 27 праграм, накіраваных на імпартазамяшчэнне ў сферы тэхналогій»

«У мэтах рэалізацыі палажэнняў Саюзнай дзяржавы падпісаны два важныя для прамысловасці міжурадавыя пагадненні „Аб прызнанні тэхналагічных аперацый“ і „Аб правядзенні адзінай прамысловай палітыкі“. У рамках расійска-беларускай інтэграцыі рэалізуецца 27 праграм, накіраваных на імпартазамяшчэнне ў сферы тэхналогій, вядзецца работа па фарміраванні новага пераліку сумесных праектаў», — адзначыў Сяргей Алейнік. 

Сярод прыярытэтаў рэалізацыі інавацыйнага супрацоўніцтва — стварэнне скразной і ўсёабдымнай адзінай навукова-інавацыйнай прасторы Саюзнай дзяржавы. «Яе архітэктура ў цэлым сфарміравана і ўключае шэраг разнапланавых кампанентаў, кадравы патэнцыял, матэрыяльна-тэхнічную базу, аб’екты інтэлектуальнай уласнасці, інстытуцыйнае асяроддзе, якое фарміруецца сумеснымі прыярытэтамі і адпаведным заканадаўствам», — паведаміў сенатар. 

Ён дадаў, што стратэгічны курс на тэхналагічны суверэнітэт, імпартазамяшчэнне і развіццё высокатэхналагічных вытворчасцяў дасць магчымасць забяспечыць не толькі самадастатковасць нашых краін, але і выйсці на канкурэнтны міжнародны рынак з новымі інавацыйнымі прадуктамі. 

Тэхналагічны суверэнітэт — найважнейшая ўмова нацыянальнай бяспекі

У сваю чаргу старшыня Камітэта Савета Федэрацыі Расіі па міжнародных справах Рыгор Карасін заявіў, што ў бакоў ёсць жаданне бачыць Саюзную дзяржаву тэхналагічна моцнай, і шляхі для ажыццяўлення гэтага, вядома ж, знойдуцца: «Мы абмяркоўваем тэму тэхналагічнага суверэнітэту, якая азначае здольнасць дзяржавы валодаць ключавымі тэхналогіямі, крытычна важнымі для забеспячэння канкурэнтаздольнай эканомікі і дабрабыту ўласных грамадзян. Гэта асабліва актуальна ў сучаснай складанай геапалітычнай сітуацыі». 

Тэхналагічны суверэнітэт, паводле яго слоў, — гэта найважнейшая ўмова нацыянальнай бяспекі, самастойнасці знешняй палітыкі і пабудовы стабільнага шматпалярнага свету. «Менавіта гэта з’яўляецца нашай мэтай, — падкрэсліў Рыгор Карасін. — Дасягненне тэхналагічнай незалежнасці становіцца фундаментальным шчытом супраць рознага роду санкцый, спроб Захаду дыктаваць свае ўмовы. Дадзеная задача стрыжнёвая не толькі для знешнепалітычных ведамстваў і арыентавана на стварэнне спрыяльных умоў, якія дазволяць развіваць унутраны патэнцыял і забяспечваць не ўяўны, не дэклараваны, а рэальны суверэнітэт». 

У кантэксце міжнароднай кааперацыі, працягнуў Рыгор Карасін, суверэнітэт патрабуе стварэння ўласных незалежных механізмаў для абслугоўвання знешняга гандлю, уключаючы перавод міжнародных разлікаў у нацыянальныя валюты. «Разгорнута сапраўды маштабная работа па стварэнні ўласных тэхналогій у традыцыйных і найноўшых галінах прамысловасці. Мы ўмацоўваем тэхналагічны суверэнітэт Саюзнай дзяржавы, разам мадэрнізуем і павялічваем магутнасці машынабудавання, станкабудавання, мікраэлектронікі. Асвойваецца выпуск новай тэхнікі, якая замяшчае імпартныя пастаўкі. Беларускія прадпрыемствы актыўна ўцягнуты ў маштабныя расійскія вытворчыя праекты, у авіябудаванне і суднабудаванне», — удакладніў ён, дадаўшы, што прыярытэты тэхналагічнага развіцця ў Расіі і Беларусі супадаюць. 

Забеспячэнне тэхналагічнай незалежнасці Беларусі і Расіі стала ключавым пытаннем забеспячэння эканамічнай бяспекі

У ходзе секцыі дакладчыкі больш дэталёва спыніліся на асноўных сферах і кірунках інавацыйнага супрацоўніцтва, падзяліліся практычным вынікам і перспектывамі ўзаемадзеяння ў мэтах забеспячэння тэхналагічнага суверэнітэту Саюзнай дзяржавы. 

Старшыня Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Дзяніс Каржыцкі падкрэсліў, што ва ўмовах геапалітычнай сітуацыі забеспячэнне тэхналагічнай незалежнасці Беларусі і Расіі стала ключавым пытаннем забеспячэння эканамічнай бяспекі. «Тэхналагічны суверэнітэт Саюзнай дзяржавы — гэта не проста адмова ад імпарту. Гэта здольнасць дзвюх краін самастойна праектаваць, вырабляць і абслугоўваць крытычна важную прадукцыю ва ўсіх стратэгічных галінах — ад мікрачыпаў да грамадзянскіх самалётаў. Ключавой задачай у цяперашні час з’яўляецца пошук механізмаў дасягнення тэхналагічнага суверэнітэту ў рамках нацыянальнай інавацыйнай сістэмы», — канкрэтызаваў ён.

Старшыня ДКНТ падкрэсліў, што Беларусь прыкметна прасунулася ў нанатэхналогіях, атамнай і аднаўляльнай энергетыцы, аэракасмічнай галіне, штучным інтэлекце і многіх іншых галінах, у тым ліку ў выніку рэалізацыі Дзяржаўнай праграмы інавацыйнага развіцця. Акрамя таго, у Беларусі зацверджана і ўжо рэалізуецца дзяржпраграма інавацыйнага развіцця на 2026–2030 гады. Яе мэтай на чарговую пяцігодку вызначана ўстойлівае развіццё нацыянальнай інавацыйнай сістэмы.

«Стратэгічны прыярытэт праграмы цалкам сугучны парадку дня нашага пасяджэння — замяшчэнне крытычнага імпарту і ўмацаванне тэхналагічнага суверэнітэту праз укараненне прарыўных айчынных тэхналогій», — звярнуў увагу кіраўнік ДКНТ.

Ён прывёў у прыклад некалькіх такіх праектаў. «Гаворачы пра авіябудаванне, нельга абысці ўвагай трансфармацыю, якую перажывае Мінскі завод грамадзянскай авіяцыі № 407. Прадпрыемства ад тэхнічнага абслугоўвання і афарбоўкі паветраных суднаў пераходзіць да серыйнай вытворчасці дэталяў і зборачных адзінак для флагманаў расійскага пасажырскага авіяпраму. Засваенне новых відаў інавацыйнай прадукцыі ў ААТ „БАТЭ“ — кіруючая кампанія холдынга „Аўтакампаненты“ дазваляе закрыць уразлівыя пазіцыі ў электраабсталяванні і аўтамабільных кампанентах. Гэта разрывае залежнасць саюзных канвеераў (ад БЕЛАЗа да КАМАЗа) ад еўрапейскіх аналагаў. Рэалізуюцца праекты па вытворчасці энерганасычаных трактароў, інавацыйных лесанарыхтоўчых машын і аўтобусаў новага пакалення», — пазначыў Дзяніс Каржыцкі.

На яго думку, развіццё кааперацыйнай дзейнасці, сумесная распрацоўка і ўкараненне ў вытворчасць інавацый павінны стаць праваднікамі паскоранай тэхналагічнай эвалюцыі, якая забяспечыць навукова-тэхналагічную і эканамічную бяспеку Саюзнай дзяржавы. Ён дадаў, што аб’яднаць навуковы патэнцыял Беларусі і Расіі дапамагаюць сумесныя праграмы і праекты. Гэты фармат супрацоўніцтва даўно даказаў сваю эфектыўнасць, паспяхова звязваючы работу дзясяткаў навукоўцаў і прадпрыемстваў дзвюх краін. Рэалізавана больш за 60 праграм у такіх кірунках, як касмічныя тэхналогіі, мікраэлектроніка, інфармацыйныя тэхналогіі, машынабудаванне, медыцына і многія іншыя, нагадаў Дзяніс Каржыцкі.

Сёння ажыццяўляецца рэалізацыя трох навукова-тэхнічных праграм Саюзнай дзяржавы. «Ва ўмовах сучасных выклікаў, з якімі сутыкаюцца Беларусь і Расія, на нашу думку, неабходна прадоўжыць узаемадзеянне ў рэалізацыі навукова-тэхнічных праграм і праектаў. Акцэнт павінен быць зроблены на інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогіях, мікраэлектроніцы, атрыманні новых матэрыялаў, робататэхніцы, электратранспарце, адытыўных тэхналогіях, новай энергетыцы», — рэзюмаваў старшыня ДКНТ.

Вынікам работы секцыі стала прыняцце рэкамендацый па далейшым фарміраванні і рэалізацыі беларуска-расійскіх інавацыйных праектаў у мэтах забеспячэння тэхналагічнага суверэнітэту Саюзнай дзяржавы.

Не толькі пра праграмы і праекты… 

Сяргей Алейнік падвёў вынікі работы трэцяй секцыі Форуму рэгіёнаў 

У размове з журналістамі старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы Сяргей Алейнік падвёў вынікі пасяджэння трэцяй секцыі XIII Форуму рэгіёнаў Беларусі і Расіі. Парламентарый падкрэсліў, што бакі зрабілі сапраўды вялікую падрыхтоўчую працу і даволі паспяхова правялі пасяджэнне секцыі. 

«Секцыя была прысвечана вельмі важнаму пытанню нашага саюзнага будаўніцтва, таму што сёння інавацыйна-тэхналагічнае развіццё адыгрывае ключавое значэнне і ключавую ролю ў забеспячэнні ўстойлівага развіцця эканомікі нашай Саюзнай дзяржавы», – звярнуў увагу Сяргей Алейнік. Ён адзначыў вельмі важную ролю ў забеспячэнні бяспекі нашай дзяржавы, таму што пытанне тэхналагічнага суверэнітэту – гэта пытанне нацыянальнай бяспекі. 

Паводле яго слоў, сёння на саюзным узроўні робіцца вельмі многае ў плане сумеснага развіцця. «У нас ёсць Стратэгія навукова-тэхналагічнага развіцця Саюзнай дзяржавы да 2035 года, якая зацверджана рашэннем Вышэйшага Дзяржаўнага савета. У нас рэалізуецца досыць вялікая колькасць праграм. Па навуковай лініі завершана 60 сумесных навуковых праграм і сёння ў рабоце знаходзіцца яшчэ 27, якія рэалізуюцца ў розных інавацыйных галінах, датычных і медыцыны, і космасу, і інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій, і машынабудавання, і «разумнай сельскай гаспадаркі», і многіх іншых сфер жыццядзейнасці, якія маюць прынцыпова важнае значэнне для ўстойлівага развіцця нашай эканомікі і дабрабыту нашых грамадзян», – канкрэтызаваў сенатар. 

Сяргей Алейнік праінфармаваў, што ў ходзе пасяджэння секцыі былі закрануты многія кірункі, сярод якіх — прамысловая кааперацыя. «Тут у нас таксама выбудаваная вельмі добрая сістэмная, зладжаная работа і на ўзроўні нашых міністэрстваў прамысловасці, і на ўзроўні ўсіх рэгіёнаў», – удакладніў ён, дадаўшы, што сёння наша прамысловая прадукцыя пастаўляецца ў 78 рэгіёнаў Расійскай Федэрацыі.

Акрамя таго, створана 11 мультыбрэндавых цэнтраў, якія працуюць у многіх рэгіёнах. Да канца года плануецца стварэнне і адкрыццё яшчэ чатырох такіх цэнтраў. 

«Вядзецца вельмі маштабная работа і ў сферы станкабудавання, і ў сферы інавацыйнага машынабудавання, і ў сферы мікраэлектронікі, – пералічыў Сяргей Алейнік. – Доля беларускага кантэнту па мікраэлектроніцы ў расійскіх суб'ектах гаспадарання складае на сёння 28 %. Гэта досыць высокі паказчык. І сёння мы гаварылі пра тое, як далей пашыраць і паглыбляць супрацоўніцтва ў гэтай важнай сферы». 

У ходзе пасяджэння секцыі размова таксама ішла аб лічбавізацыі і стварэнні адзінай лічбавай прасторы. Старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі падкрэсліў, што сёння неабходна адысці ад залежнасці ад замежнага праграмнага забеспячэння, і ў гэтым бакі абсалютна адзіныя. «Нам трэба выбудоўваць і заканадаўча, і практычна экасістэму лічбавага ўзаемадзеяння лічбавай прасторы Саюзнай дзяржавы», – арыентаваў Сяргей Алейнік. 

Асаблівая ўвага ў ходзе пасяджэння была ўдзелена навуцы, а менавіта ўкладу навукі і яе сувязі з вытворчасцю, трансферу навуковых даследаванняў у вытворчасць. «Гэта найважнейшы складнік нашага тэхналагічнага суверэнітэту, які паспяхова развіваецца, але які трэба далей усяляк прасоўваць і рэалізоўваць у выглядзе канкрэтных праектаў і высокатэхналагічных, канкурэнтаздольных прадуктаў», – акцэнтаваў увагу парламентарый. 

Паводле слоў Сяргея Алейніка, бакі былі адзіныя ў меркаванні аб тым, што інавацыйна-тэхналагічны суверэнітэт – гэта не толькі пра праграмы і праекты. «Гэта пра аб'яднанне намаганняў нашай прамысловасці, навукі, адукацыі, сельскай гаспадаркі, медыцыны, сферы лічбавізацыі ў рэалізацыі і пабудове сапраўды канкурэнтаздольнай высокатэхналагічнай эканомікі, якая была б здольная супрацьстаяць сучасным геапалітычным і эканамічным выклікам і якая магла б забяспечваць устойлівае развіццё Саюзнай дзяржавы і дабрабыт грамадзян Беларусі і Расіі», – рэзюмаваў старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі.

«Апора на ўласныя сілы, розум і прадпрымальнасць» 

Старшыня Камітэта Савета Федэрацыі па міжнародных справах Рыгор Карасін падзякаваў беларускаму боку за добрую і дакладную арганізацыю работы секцыі. Ён адзначыў, што ў цяжкіх умовах міжнароднага становішча, калі нашы краіны спрабуюць загнаць у тупік, калі спрабуюць апусціць нас ніжэй адпаведнага ўзроўню, мы выстаялі і адчуваем сябе свабоднымі, незалежнымі і суверэннымі дзяржавамі і людзьмі. 

«Але для таго, каб ісці далей, развіваць эканоміку, спрыяць таму, каб нашы людзі адчувалі сябе шчаслівымі, прадпрымальнікі дзейнічалі, настаўнікі вучылі, а навукоўцы дабіваліся новых адкрыццяў, – нам трэба заўсёды кіравацца адным правілам: апора на ўласныя сілы, розум і прадпрымальнасць, – падкрэсліў Рыгор Карасін. – Сёння гэта ўсё прагучала, атрымалася вельмі цікавая размова. У ёй удзельнічалі і беларускія, і расійскія навукоўцы, прадпрымальнікі і палітыкі. Вельмі важна, што былі прадстаўнікі суб'ектаў федэрацыі з нашай краіны, таму што адносіны з Беларуссю зараз ахопліваюць усё большую колькасць расійскіх суб'ектаў». 

Расійскі госць заявіў, што бакі становяцца двума членамі адзінай каманды, якая знаходзіцца на поўным скаку. «Мы дамагаемся вынікаў. Пра шматлікія вынікі сёння было сказана вельмі шмат, але далёка не пра ўсе. Таму праграма прыкінутая, выкладзена ў рэкамендацыях нашай секцыі. Думаю, што яна можа быць папоўненая ў бліжэйшы час і работа будзе працягвацца. Гэта галоўны вынік таго, пра што мы сёння гаварылі ў імя суверэнітэту нашых дзвюх краін, у імя таго, каб Саюзная дзяржава станавілася актыўным удзельнікам міжнародных працэсаў. Не толькі палітычных, але і эканамічных, навуковых, сельскагаспадарчых, прадпрымальніцкіх і гэтак далей», – рэзюмаваў Рыгор Карасін. Ён заклікаў усіх рухацца толькі наперад. 

Данііл ХМЯЛЬНІЦКІ
Смалявіцкі раён