Заказваючы каву, вы просіце зрабіць яе «вельмі гарачай»? Любіце вы гарбату, каву ці нешта яшчэ, гарачыя напоі — гэта прыемны і часта вельмі асабісты рытуал. Дакладная тэмпература заварвання чаю ці падачы кавы для дасягнення найлепшага смаку — прадмет гарачых спрэчак.

Але, магчыма, вы яшчэ не ўлічваеце сёе-тое яшчэ: сваё здароўе. Так, гэтыя толькі што прыгатаваныя напіткі могуць быць занадта гарачымі і нават выклікаць рак. Такім чынам, давайце разгледзім доказы. Іх прыводзіць у сваім даследаванні Вінцэнт Хо, дацэнт і клінічны гастраэнтэролаг Універсітэта Заходняга Сіднея.

Якая сувязь паміж гарачымі напоямі і ракам?

Няма ніякіх доказаў сувязі паміж гарачымі напоямі і ракам горла, а доказы сувязі паміж гарачымі напоямі і ракам страўніка пакуль не зусім зразумелыя. Аднак існуе сувязь паміж гарачымі напоямі і ракам стрававода.

У 2016 годзе Міжнароднае агенцтва па вывучэнні раку класіфікавала ўжыванне вельмі гарачых напояў, гэта значыць вышэй за 65 °C, як «верагодна канцэрагенныя для чалавека» — гэта тая ж катэгорыя рызыкі, што і выкіды ад дыму ад спальвання драўніны ў памяшканні або ўжыванне ў ежу вялікай колькасці чырвонага мяса.

У справаздачы агенцтва гаворыцца, што прычынай стала тэмпература, а не самі напоі.

Гэта заснавана галоўным чынам на даных з Паўднёвай Амерыкі, дзе даследаванні выявілі сувязь паміж ужываннем вялікай колькасці матэ — традыцыйнага травянога напою, які звычайна п’ецца пры тэмпературы каля 70 °C — і больш высокай рызыкай раку стрававода.

Аналагічныя даследаванні на Блізкім Усходзе, у Афрыцы і Азіі таксама пацвердзілі сувязь паміж ужываннем вельмі гарачых напояў і развіццём раку стрававода.

Аднак да нядаўняга часу ў нас не было сур’ёзных даследаванняў, якія вывучаюць гэту сувязь у Еўропе.

Але сёлета маштабнае даследаванне, якое ахапіла амаль паўмільёна дарослых у Злучаным Каралеўстве, пацвердзіла, што і тут ужыванне вялікай колькасці вельмі гарачых напояў (гарбаты і кавыа) звязана з ракам стрававода.

Даследаванне паказала, што ў чалавека, які выпівае восем ці больш кубачкаў вельмі гарачага чаю ці кавы ў дзень, рызыка развіцця раку стрававода амаль у шэсць разоў вышэйшая, чым у чалавека, які не п’е гарачыя напоі.

Як гарачыя напоі выклікаюць рак?

Ужыванне вялікай колькасці вельмі гарачых напояў можа пашкодзіць клеткі слізістай абалонкі стрававода, і лічыцца, што з часам гэта можа прывесці да развіцця раку. Даследчыкі ўпершыню выказалі здагадку аб гэтай сувязі амаль 90 гадоў таму.

Звесткі аб тым, як гарачыя напоі могуць пашкодзіць стрававод, атрыманы ў асноўным з даследаванняў на жывёлах.

Вельмі гарачая вада можа паскорыць рост ракавых клетак. У адным даследаванні на жывёлах, праведзеным у 2016 годзе, вывучаліся мышы, схільныя да развіцця раку.

У мышэй, якім давалі вельмі гарачую ваду (70 °C), перадракавыя пухліны стрававода развіваліся часцей і хутчэй, чым у мышэй, якім давалі ваду ніжэйшай тэмпературы.

Іншая тэорыя заключаецца ў тым, што цеплавое пашкоджанне слізістай абалонкі стрававода аслабляе яго натуральны бар’ер, павялічваючы рызыку далейшага пашкоджання з прычыны страўнікавага рэфлюксу (закіду страўнікавага соку са страўніка). З часам гэта хранічнае пашкоджанне можа павялічыць рызыку развіцця раку стрававода.

Ці мае значэнне, колькі вы п’яце?

Рызыка раку можа залежаць ад таго, колькі гарачай вадкасці вы выпіваеце за адзін раз і як хутка. Падобна, што ўжыванне вялікай колькасці вадкасці за адзін прысест павялічвае верагоднасць пашкоджання стрававода, выклікаючы тэрмічную траўму.

У адным даследаванні навукоўцы вымералі тэмпературу ўнутры стрававода людзей, якія п’юць гарачую каву рознай тэмпературы.

Яны выявілі, што памер глытка, зробленага чалавекам, меў большае значэнне, чым тэмпература напою. Вельмі вялікі глыток (20 мілілітраў) кавы тэмпературай 65 °C павышаў тэмпературу ў страваводзе на 12 °C. З часам вялікія глыткі могуць прывесці да працяглага цеплавога апёку, які пашкоджвае клеткі.

Невялікі глыток кавы тэмпературай 65 °C наўрад ці прывядзе да якіх-небудзь доўгатэрміновых праблем. Але ўжыванне вялікай колькасці вельмі гарачых напояў з часам значна павысіць рызыку развіцця раку стрававода.

Якая ж тэмпература бяспечная?

Тэмпературы заварвання такіх напояў, як кава, вельмі высокія — часта блізкія да тэмпературы кіпення вады.

Напрыклад, гарачыя напоі на вынас часам могуць падавацца пры тэмпературы каля 90 °C.

У адным з даследаванняў, праведзеных у ЗША, была разлічана ідэальная тэмпература для кавы, якая ўлічвае рызыку цеплавога пашкоджання стрававода і захоўвае пры гэтым смак і водар. Аптымальная тэмпература склала 57,8 °C.

Парады па бяспечным ужыванні гарачых напояў

Не спяшайцеся, атрымлівайце асалоду.

Важна даць час астыць вельмі гарачаму напою, і даследаванні паказалі, што тэмпература гарачага напою можа панізіцца на 10-15 °C за пяць хвілін.

Іншыя рэчы, якія могуць дапамагчы астудзіць гарачы напой:

1. памешванне і падзьмухванне 
2. адкрыванне вечачка напою на вынас. Кава без вечка астывае ўдвая хутчэй, чым закрытая. 
3. змяшайце з невялікай колькасцю прахалоднай вады ці малака.

Нарэшце, невялікія глыткі — добрая ідэя для праверкі тэмпературы, паколькі мы ведаем, што ўжыванне вялікай колькасці вадкасці аказвае значны ўплыў на тэмпературу ўнутры стрававода і можа прывесці да пашкоджання яго слізістай.