— Уладзімір Генадзьевіч, мы ведаем турнір па самба на прызы Прэзідэнта як яркае спартыўнае свята. Вы ведаеце, як 29 гадоў таму пачыналася яго гісторыя. Падзяліцеся, калі ласка.

— Пачыналася ўсё вельмі празаічна. У 1991 годзе зборная БССР выйграла Спартакіяду народаў СССР. Улічваючы канкурэнцыю, гэта перамога падобна да перамогі на чэмпіянаце свету. У тым жа 1991 годзе паспелі ад ужо няіснай краіны выступіць на чэмпіянаце міру ў Манрэалі і перамагчы. Затым у беларускім самба наступілі цяжкія часы; грошай няма, нічога няма. «Бардак» быў і ў Міжнароднай федэрацыі самба. Але нават у такіх няпростых умовах у 1995 годзе мы змаглі правесці ў Мінску чэмпіянат Еўропы. Я тады ўзначальваў Беларускую федэрацыю самба, і арганізацыя спаборніцтваў была вялікай праблемай. Дрэнна правесці чэмпіянат Еўропы мы не маглі, а сродкаў, каб правесці яго добра, у нас не было. Плячо падставіла Міністэрства спорту. Міністрам быў Уладзімір Мікалаевіч Рыжанкоў, якога я ўспамінаю з цеплынёй і падзякай. Я проста папрасіў у міністэрства даць мне ў доўг грошай на правядзенне чэмпіянату Еўропы. Прыватная асоба просіць у доўг у міністэрства, дзе такое было?! Але ў той час для таго, каб зрабіць нешта вартае, трэба было рызыкнуць. 

І мы рызыкнулі. І правялі надзвычайны чэмпіянат Еўропы: нашы спартсмены добра выступілі, замежныя госці прывезлі грошай у краіну, міністэрства нават засталося ў плюсе.

Для далейшага развіцця патрэбна падтрымка дзяржавы. Дзякуй вялікі кіраўніку дзяржавы за тое, што звярнуў на нас увагу. У 1996 годзе ў лёгкаатлетычным манежы сёмага спартыўнага клуба арміі ва Уруччы мы правялі першы міжнародны турнір па самба на прызы Прэзідэнта. Аляксандр Рыгоравіч асабіста наведаў турнір. Так, гэта быў вельмі сціплы па цяперашніх мерках турнір, на якім бароліся толькі беларусы і расіяне і яшчэ некалькі запрошаных спартсменаў. Але самба заявіла аб сабе на высокім узроўні. Дарэчы, турнір па самба — першы ў краіне на прызы Прэзідэнта. Сёння гэты турнір — выдатная дапамога для падвядзення каманды да галоўных стартаў сезона. 26 беларускіх медалёў сёлета ўсяляюць аптымізм. І вельмі прыемна, што ўвага дзяржавы да яго не згасае. Гэта для нас вельмі важна. Самба не так гучыць, як алімпійскія віды спорту. Але як толькі надыходзіць люты, мы становімся спортам нумар адзін у краіне.

— Але самба гучыць, таму што беларускія спартсмены выступаюць на міжнародных стартах, робяць гэта вельмі годна. Дзевяць медалёў лістападаўскага чэмпіянату свету гэта пацвярджаюць.

— У пекле несправядлівых санкцый трэба было прыняць правільнае рашэнне, каб пакінуць спорт жывым. І мы, у Міжнароднай федэрацыі самба, яго прынялі, скарыстаўшыся асноўным правілам дзюдо — «паддацца, каб перамагчы», але пры гэтым не прагнуцца. Таму мы пайшлі на нейкі кампраміс. Мы самі прапанавалі не праводзіць на тэрыторыі Беларусі і Расіі буйных міжнародных спаборніцтваў і пагадзіліся на выступленне пад нейтральным флагам. Тым самым абяззброілі Міжнародны алімпійскі камітэт, якому нічога не заставалася, акрамя як дапусціць нашых спартсменаў на міжнародныя спаборніцтвы. Мяркую, спартсмены, чыя кар’ера праходзіць вельмі хутка, нам за гэта ўдзячныя.

— У 2021 годзе самба атрымала пастаяннае прызнанне Міжнароднага алімпійскага камітэта. А калі самба будзе ўключана ў праграму Алімпійскіх гульняў?

— Мы былі ўпэўненыя, што нас уключаць у праграму Алімпійскіх гульняў пасля прызнання. І калі б не ўсе перыпетыі з несправядлівымі санкцыямі, самба ўжо было б алімпійскім відам спорту. Паколькі па рамантызме, якім яно валодае, па колькасці краін, па рангу спаборніцтваў мы ўжо даўно ў алімпійскай сям’і. Але палітыка аказалася вышэй за ўсё.

— Ці пагодзіцеся вы, што сёння ў беларускага самба жаночы твар?

— З задавальненнем пагаджуся. Для мяне самыя моцныя і адданыя людзі — жанчыны. 

У маім жыцці мне жанчыны ніколі не здраджвалі, ніколі не рабілі падножак. Так, у нашых дзяўчат зараз вынікі вышэйшыя. І я імі ганаруся. Бачу, якія спартыўныя подзвігі здзяйсняюць нашы дзяўчыны, захапляюся, як яны пераадольваюць цяжкасці. Я лічу, што пераадоленне — гэта доля мужчын. Але тое, як гэта робяць пяшчотныя дзяўчыны, не можа не захапляць. На чэмпіянаце свету ў 2022 годзе ў Алены Купава падчас схваткі вылецела сківіца. І яна давяла схватку да канца. І выйграла чэмпіянат свету. Вось адкуль у гэтай дзяўчыны столькі мужнасці? Таму я прымаю тое, што ў нашага самба жаночы твар. Не горшы твар, хачу сказаць, а прыгожы, моцны, добры.

— Як чалавек, які ўслаўляў беларускае самба ў савецкі час, вы задаволеныя тым, як яно развіваецца ў суверэнны перыяд?

— Вядома. Але гэта не значыць, што сёння няма праблем, якія трэба вырашаць. Я, у сваю чаргу, лічу, што нам трэба павышаць ролю трэнера. Зрэшты, гэта датычыцца не толькі самба, але і іншых відаў спорту. Трэнер — галоўны чалавек у спорце. Мы, на жаль, аб гэтым забыліся. Гэтак жа як мы забыліся, што за ўсё, што ёсць у спорце, трэба дзякаваць дзяржаве. 

Я, займаючыся спортам, сваёй любімай справай, у 22 гады ўжо атрымаў кватэру, атрымліваў заробак. Што, рабочы ў гарачым цэху Мінскага трактарнага завода працаваў менш? І калі нас туды вадзілі на сустрэчы з калектывам, мне было сорамна казаць, што я нейкая «зорка». Я заўсёды разумеў, што я сын гэтага народа. І калі сёння хтосьці са спартсменаў кажа, што дзяржава не шануе яго заслугі, мне становіцца смешна. Такія людзі не ведаюць, што робяць. Руслан Салей, легенда сусветнага спорту, нават у адпачынку трэніраваўся на знос. Калі я яго спытаў, навошта так працаваць у свой адпачынак, ён адказваў, што павінен адпавядаць любові людзей, якія яго падтрымліваюць. Саша Багдановіч — алімпійскі чэмпіён, разумее і шануе ўсё, што для яго зрабіла дзяржава, і імкнецца сваёй працай аддзячыць. Гэта філасофія чэмпіёнаў і ў спорце, і ў жыцці, якую, на жаль, многія не разумеюць. Я бачыў, як пачынаўся наш спорт і ведаю, чаго варта ўсё, што дзяржава зрабіла для яго развіцця. Гэта дарагога варта.

— Уладзімір Генадзьевіч, вы ў самба былі спартсменам, трэнерам, цяпер функцыянер. Якая з гэтых роляў самая складаная?

— Калі сур’ёзна ставішся да сваёй справы, дык заўсёды трэба працаваць. Мне запомніліся словы легендарнага хакеіста Вячаслава Фяцісава з кнігі «Стрэс нараджае чэмпіёнаў» Шаміля Тарпішчава. Ён казаў, што раней яму падавалася, што быць капітанам каманды вельмі цяжка. Але, будучы трэнерам, несці адказнасць за ўсіх і ўся, знаходзіць агульную мову з кожным гульцом аказалася ў разы складаней. Я з ім цалкам згодзен. Праца трэнера, калі да яе ставіцца сур’ёзна і адказна, — архіскладаная. Я шчаслівы чалавек — я ў сваім жыцці не працаваў ніводнага дня. Ніводнага. Таму што ўсё жыццё займаўся любімай справай. Так, гэта была праца, было пераадоленне, трэба было праяўляць цярпенне. Але ўсё гэта было не ў цяжар, а ў радасць, таму што ўсё гэта — самая любімая справа на свеце.

— Як доктар філасофскіх навук растлумачце, калі ласка, у чым для вас заключаецца філасофія самба?

— Самба — гэта сістэма каардынат, якая працуе не толькі на дыване. У самба жывуць па прынцыпе: выйшаў на дыван — не плач. Самба дае ўпэўненасць у сабе. У нас жорсткая барацьба, але справядлівая і высакародная. У самба шмат вельмі моцных людзей, і сярод іх няма падонкаў. Я заўсёды дзецям даю адно практыкаванне: падысці максімальна блізка да свайго саперніка, паглядзець яму ў вочы ўпэўнена, з павагай, абняць адзін аднаго. Трэнер навучыць іх у будучыні выконваць прыёмы, навучыць змагацца. Але найперш трэба данесці, што ў цяжкі момант (а іх будзе нямала ў жыцці) трэба быць гатовым падставіць плячо блізкаму і быць упэўненым, што яго падставяць табе. Вось у гэтым філасофія самба. І мая.