Абмеркаванне адбылося ў рамках інструктыўна-метадычнай нарады, дзе ішла размова аб праблемных пытаннях, якія датычацца рэалізацыі Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 116 «Аб адчужэнні жылых дамоў у сельскай мясцовасці і ўдасканаленні работы з пустымі дамамі». Удзел у нарадзе прынялі старшыня Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў Алена Пасюта, старшыня Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Віталь Нявера, намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення рэгулявання зямельных адносін, землеўпарадкавання і зямельнага кадастру Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Вікторыя Верына, а таксама прадстаўнікі органаў мясцовага самакіравання.

Як адзначыла Алена Пасюта, навядзенне парадку на зямлі — адна з галоўных задач для мясцовых органаў улады. Сёння на метадычнай нарадзе ўдзельнікі абмеркавалі, якія праблемы трэба вырашыць, каб паскорыць гэты працэс. Дарэчы, толькі ў 2025 годзе ў Гродзенскай вобласці былі прыведзены ў парадак 1222 пустыя дамы ў сельскай мясцовасці. Аднак ёсць яшчэ над чым працаваць. Сярод асноўных праблемных пытанняў, з якімі сутыкаюцца на месцах, — узаемадзеянне з уласнікамі. 

— Вялікая доля работы з пустымі дамамі кладзецца на плечы мясцовых органаў самакіравання, менавіта пад іх эгідай адбываюцца ўсе працэсы. Акрамя таго, сельскія Саветы актыўна працуюць з насельніцтвам, арганізуючы суботнікі і падтрымліваючы грамадзянскія ініцыятывы. Гэта дазваляе не толькі прыводзіць у парадак населеныя пункты, але і рабіць іх больш прывабнымі для жыцця. Варта сказаць, што дзякуючы карпатлівай рабоце па добраўпарадкаванні, сельская мясцовасць становіцца цікавейшай для грамадзян, і колькасць прададзеных, а не знесеных дамоў расце, што не можа не радаваць. Вельмі прыемна даваць другое жыццё хатам, — расказала Алена Пасюта.

Асабліва паспяховай работа з пустымі дамамі прызнана ў Слонімскім раёне. Тут ужо прыведзены ў парадак 68 дамоў, што сведчыць аб яе эфектыўнасці. Добра спраўляецца і Шчучынскі раён. Але калі глядзець увогуле, то ўсе раёны трымаюць на кантролі гэта пытанне і добра працуюць.

Абагульненне і аналіз

Як расказала Вікторыя Верына, у Беларусі працягваецца актыўная работа па скарачэнні колькасці пустых дамоў і навядзенні парадку на зямлі. Работа з дадзенымі аб’ектамі рэгулюецца на заканадаўчым узроўні з 2006 года. Паступова заканадаўства ўдасканальваецца, аднак на практыцы ўзнікаюць пытанні, звязаныя з суседнімі галінамі права. Напрыклад, гэта можа датычыцца пошуку спадчыннікаў за мяжой, пытанняў, звязаных з атрыманнем у спадчыну, або вызначэння парадку зняцця з рэгістрацыйнага ўліку.

— Цяпер вядзецца работа па ўнясенні змяненняў ва ўказ Прэзідэнта № 116, грунтуючыся на аналізе практыкі і абагульненні вопыту. Гэта дае магчымасць аператыўна рэагаваць на праблемныя сітуацыі і ўносіць неабходныя карэкціроўкі. Мінская вобласць лідзіруе па колькасці продажаў, бо яна прылягае да сталіцы і дамы там найбольш запатрабаваныя. Аднак і ў іншых рэгіёнах краіны вядзецца актыўная работа як па продажу, так і па зносе дамоў, якія пустуюць. Для павышэння эфектыўнасці яе створаны адзіны рэестр пустых дамоў, доступ да якога можна атрымаць кожны праз інтэрнэт. Акрамя таго, нацыянальнае кадастравае агенцтва стварыла тэлеграм-канал, у якім таксама змяшчаецца актуальная інфармацыя аб пустых дамах, прапанаваных да продажу, і адказы на пытанні карыстальнікаў, — паведаміла Вікторыя Верына.

Штогод у гаспадарчы абарот уключаецца звыш чатырох тысяч пустых дамоў. Лічба расце з кожным годам: калі ў 2023-м іх было крыху менш за чатыры тысячы, то ў бягучым годзе плануецца дасягнуць паказчыка ў пяць тысяч дамоў. Пасля зносу пустых аб’ектаў землі выкарыстоўваюцца альбо ў сельскай гаспадарцы, альбо прадаюцца новым уласнікам, што спрыяе ўцягванню іх у гаспадарчы абарот.

Работа на месцах

Віталь Нявера падкрэсліў, што працэс вяртання закінутых будынкаў у эксплуатацыю павінен строга адпавядаць заканадаўству. Прымяненне ўказа № 116 унікальнае і не мае аналагаў у міжнароднай практыцы. Вопыт Беларусі выклікае цікавасць у замежных калег, асабліва ў прадстаўнікоў профільных ведамстваў Расійскай Федэрацыі, якія разглядаюць магчымасць укаранення такой сістэмы на федэральным узроўні.

Таксама спікер адзначыў, што працэдура прызнання дамоў апусцелымі часта ўспрымаецца як празмерна складаная. Яна патрабуе збору вялікага аб’ёму дакументаў і судовага суправаджэння, што значна павялічвае нагрузку на спецыялістаў на месцах. Але спрашчэнне гэтага механізма без парушэння канстытуцыйных гарантый права прыватнай уласнасці немагчыма.

Асаблівае значэнне ў рэалізацыі ўказа № 116 Віталь Нявера надаў старшыням сельскіх выканаўчых камітэтаў. На яго думку, менавіта іх ініцыятыўнасць і актыўнасць адыгрываюць ключавую ролю ў дасягненні канчатковага выніку. У старшыняў ёсць дастатковы аб’ём паўнамоцтваў для вырашэння многіх пытанняў. Важна эфектыўна выкарыстоўваць прадастаўленыя інструменты і прымаць рашэнні, накіраваныя на рацыянальнае выкарыстанне зямельных рэсурсаў і бюджэтных сродкаў.

Вераніка КАЗЛОЎСКАЯ