На думку вучоных, выбар такога незвычайнага месца для будаўніцтва быў абумоўлены некалькімі прычынамі. У перыяд Паўночнай Вэй (386–535 гг.), калі ваенныя канфлікты былі частай з’явай, размяшчэнне на скале дапамагала абараніць святыню ад разбурэнняў і разрабаванняў. Акрамя таго, вузкая даліна каля падножжа гары рэгулярна падвяргалася паводкам, таму будаўніцтва на схіле дазваляла пазбегнуць пагрозы паводак і эфектыўна выкарыстоўваць абмежаваную прастору.

Не апошнюю ролю адыгралі і рэлігійныя ўяўленні. Гэты архітэктурны комплекс аб’ядноўвае тры традыцыйныя вучэнні Кітая — будызм, даасізм і канфуцыянства. Паводле старажытных уяўленняў, прастора паміж небам і зямлёй лічылася асабліва спрыяльнай для духоўных практык.

Пры гэтым сама скала забяспечыла храму дадатковую абарону: каменны карніз ахоўваў драўляныя канструкцыі ад дажджу, вятроў і пякучага сонца, дапамагаючы ім захоўвацца на працягу стагоддзяў.

Пры будаўніцтве комплексу не выкарыстоўваліся цвікі. Усе бэлькі, насцілы і парэнчы злучаныя з дапамогай традыцыйнай сістэмы «шып — паз». Тонкія драўляныя апоры, якія на першы погляд нібыта падтрымліваюць пабудову, насамрэч не з’яўляюцца асноўнымі апорнымі элементамі — усю канструкцыю ўтрымліваюць бэлькі, глыбока замацаваныя непасрэдна ў скале.

Сёння старажытны помнік сутыкаецца з новымі выклікамі. Для яго захавання спецыялісты ўкаранілі размеркаваную оптавалаконную сістэму маніторынгу вібрацый. Яна, падобна да лічбавага стэтаскопа, кругласутачна адсочвае стан старажытных канструкцый. Акрамя таго, строга кантралюецца колькасць наведвальнікаў, каб знізіць нагрузку на гістарычны комплекс.

Сюанькун застаецца яркім увасабленнем усходняй мудрасці і гармоніі чалавека з прыродай, дзе архітэктура нібыта працягвае сам горны ландшафт.

Мікалай ЛІТВІНАЎ