Звычайна 1 верасня школьнікі сядзяць за партамі. Але для вучняў 10-11 класаў некалькіх сталічных школ першы ўрок да Дня ведаў у гэтым годзе прайшоў у незвычайным месцы — у Мінскім гарадскім выканаўчым камітэце. На занятку, які правёў старшыня Мінгарсавета Арцём Цуран, школьнікі засвойвалі асновы дзяржаўнага самакіравання і ўзаемадзеяння з грамадскімі арганізацыямі «Народнае кіраванне», а таксама на свае вочы ўбачылі, як працуюць прадстаўнічыя органы ўлады, задалі пытанні і атрымалі адказы на самыя розныя тэмы — ад рэалізацыі ідэй да будучыні прафесій.

Тэма першага ўрока была агульнай для ўсіх школ краіны: «Веды сёння — сіла і росквіт Беларусі заўтра». Аднак сёлета ў вучняў некалькіх сталічных школ была ўнікальная магчымасць — пазнаёміцца з тэмай не па падручніках, а ў рэальным месцы, дзе прымаюцца рашэнні. Урок праводзілі сумесна старшыня Мінскага гарадскога савета дэпутатаў Арцём Цуран і настаўніца гісторыі і грамадазнаўства гімназіі № 35 імя Я. І. Міркоўскага Кацярына Пашкоўская, якая ў 2026 годзе стала ўдзельніцай гарадскога конкурсу прафесійнага майстэрства «Сталічны настаўнік сталічнай адукацыі».

Ад гісторыі да сучаснасці

Першае заданне было інтэрактыўным: школьнікам паказалі тры выявы — сярэднявечнае веча ў Полацку, падзеі аўстрыйскай рэвалюцыі пачатку XX стагоддзя і сучаснае Усебеларускае народнае сабранне. Пытанне было простым: што аб’ядноўвае гэтыя карціны? Адказ не прымусіў сябе чакаць. «Усе яны — пра народнае кіраванне. Людзі збіраюцца разам, каб прымаць рашэнні», — адказалі вучні. Менавіта гэтая тэма — народнае кіраванне — стала галоўнай на ўроку.

Каб размова была больш прафесійнай, школьнікам прапанавалі ўзгадаць, які дакумент вызначае сістэму органаў улады ў Беларусі. Адказу не прыйшлося доўга шукаць: Канстытуцыя. На партах у дзяцей ляжалі яе тэксты, а таксама бланкі з заданнямі, якія трэба было выканаць, абапіраючыся на асноўны закон краіны.

«Моладзь — гэта аснова»

Арцём Цуран пачаў сваё выступленне з галоўнага: у нашай краіне моладзі надаецца не проста важнае значэнне, а вызначальнае. Усе праекты, якія рэалізуюцца ў Мінску, так ці інакш накіраваны на падрастаючае пакаленне.

«Мы разумеем, што ва ўсёй Еўропе існуе праблема старэння нацыі, — адзначыў спікер. — Гэты працэс непазбежны. Але мы пайшлі іншым шляхам: мы хочам стварыць у нашай краіне паўнавартасныя ўмовы для кожнага маладога чалавека».

Ён прывёў канкрэтныя лічбы і задаўся пытаннем, з’яўляецца вызначальным для гарадской улады, — чаго не хапае маладым людзям для таго, каб пабудаваць адукацыйную траекторыю і кар’еру менавіта ў Мінску.

Адукацыя, праца і новыя прасторы

Арцём Цуран звярнуў увагу школьнікаў на тое, што ў Мінску сканцэнтравана большасць ВНУ краіны, амаль 50 каледжаў рыхтуюць спецыялістаў па самых запатрабаваных спецыяльнасцях. У горадзе патрэбныя высокакваліфікаваныя кадры ў любой галіне — ад транспарту і прамысловасці да праграмавання і архітэктуры.

Асобна спікер спыніўся на праекце «Адзін раён — адзін праект», які рэалізуецца ў сталіцы. Ужо з’явіліся Дом моладзі, Цэнтр тэхнічнай творчасці дзяцей і моладзі, абноўленая прастора на стадыёне «Трактар». Гэта месцы, дзе маладыя людзі могуць не толькі праводзіць час, але і рэалізоўваць свае ідэі.

Што хвалюе школьнікаў

Найбольш жывая частка ўрока — адкрыты мікрафон. Вучні задавалі пытанні, якія сапраўды іх хвалявалі. Юнакоў і дзяўчат цікавіла, куды можна звярнуцца са сваімі ідэямі па паляпшэнні школ, якая роля жанчын-дэпутатаў, ці выкарыстоўваецца штучны інтэлект у працы гарадскога савета, якія прафесіі будуць найбольш запатрабаваныя ў будучыні.

Арцём Цуран расказаў пра рэспубліканскі конкурс «100 ідэй для Беларусі» і гарадскі праект «Мінская змена», дзе штогод удзельнічае каля 800 чалавек, а пераможцы атрымліваюць фінансаванне ад горада. Адказаў ён і на пытанне пра штучны інтэлект: пакуль такія эксперыменты не праводзяцца, бо рашэнні патрабуюць уліку мясцовых асаблівасцяў, сацыяльнай накіраванасці і рэальнага вопыту спецыялістаў.

Праводзіць 1 верасня ў Мінгарвыканкаме — вельмі годна

Сярод удзельнікаў уроку быў Андрэй Сікорскі, вучань 11 класа сярэдняй школы № 84 імя П. Ц. Панамарова. Ён вучыцца ў профільным фізіка-матэматычным класе і плануе здаваць фізіку і матэматыку, каб паступаць на інжынера-фізіка або ў БДУІР на спецыяльнасць, звязаную са штучным інтэлектам.

— Першае верасня прайшло добра, — расказаў Андрэй. — У школе правялі лінейку, павіншавалі першакласнікаў. Нам адрасавалі натхняльныя словы, каб мы рыхтаваліся да вучобы і да экзаменаў. А праводзіць 1 верасня тут — гэта вельмі годна.

На пытанне, якія мэты хлопец ставіць перад сабой, Андрэй адказаў упэўнена: «Настроены на вучобу пазітыўна. Хачу працаваць, добра здаць экзамены і паступіць. На мерапрыемстве мне цікава паслухаць старэйшых, даведацца нешта новае, каб вынесці з гэтага карысныя рэчы для сябе». 

Ігнацій Вярынскі, вучань 10 класа гімназіі № 35 імя Я. І. Міркоўскага, таксама падзяліўся ўражаннямі. Ён вучыцца ў фізіка-матэматычным класе і плануе звязаць жыццё з фізікай, хоць яшчэ не вызначыўся з ВНУ.

— Сёння сапраўды знакаміты дзень, 1 верасня. Я вельмі рады, што менавіта гэты дзень я правёў тут, у Мінгарвыканкаме, — расказаў Ігнацій. — Мяне запрасілі сюды, я задаў пытанні, якія мяне цікавяць як грамадзяніна горада Мінска і Рэспублікі Беларусь: аб развіцці горада, аб вектары кіравання, аб напрамках руху.

Вучань адзначыў, што сёння яму радасна бачыць вакол шмат радасных вучняў, першакласнікаў, якія ідуць у школу. Сам ён перайшоў у 10 клас і вельмі любіць вучыцца.

— Рады, што запрасілі сюды. Жадаю ўсім, каб гэты дзень запомніўся, — дадаў Ігнацій.

«Веды сталі рэальнасцю»

Уражаннямі ад урока падзялілася настаўніца гісторыі і грамадазнаўства гімназіі № 35 імя Е. І. Міркоўскага Кацярына Пашкоўская.

«Сёння 1 верасня — Дзень ведаў. І тэма „Веды — гэта сіла і росквіт Беларусі заўтра“ гучала ва ўсіх школах краіны, — расказала педагог. — Нам пашанцавала, што праводзілі ўрок у незвычайным месцы — у Мінскім гарадскім выканаўчым камітэце, і праводзіў яго непасрэдна Арцём Мікалаевіч Цуран. Ён распавёў дзецям аб дзейнасці Мінскага гарадскога савета, Мінгарвыканкама, аб дэпутацкім корпусе, аб яго складзе. Хлопцы і дзяўчаты задавалі пытанні — у нас быў блок „Адкрыты мікрафон“. Вучняў цікавілі розныя тэмы: і як стаць дэпутатам, і дзяржаўнае кіраванне, і падарункі, якія горад падрыхтаваў да знамянальных дат у верасні».

Настаўніца адзначыла, што гэты ўрок стаў асаблівым не толькі для вучняў, але і для яе самой.«Мне здаецца, што сёння маладыя людзі дакладна зразумелі, як функцыянуюць прадстаўнічыя органы ўлады, — падзялілася Кацярына Віктараўна. — І мне як настаўніку двойчы прыемна, што абстрактныя веды з падручніка сёння ператварыліся ў рэальнае разуменне таго, як працуе Мінскі гарадскі савет дэпутатаў і Мінгарвыканкам».

На пытанне, ці адрозніваецца гэты ўрок ад папярэдніх конкурсных заняткаў, яна адказала: «У непасрэдным гэтым месцы я яшчэ урокаў не праводзіла. Летась у мяне была серыя конкурсных урокаў у рамках спаборніцтва „Сталічны настаўнік сталічнай адукацыі“. Але гэта былі зусім іншыя ўрокі — для журы. Тут жа вучні былі з розных школ і гімназій, але вельмі падрыхтаванымі — гэта лідарскі корпус маладзёжных палат сваіх устаноў адукацыі. Яны дакладна ведалі, якія пытанні задаваць галоўнаму спікеру».

Урок у Мінгарвыканкаме стаў для школьнікаў не проста першым званком, а рэальным знаёмствам з тым, як працуе ўлада, як нараджаюцца рашэнні і як кожны малады чалавек можа паўплываць на жыццё свайго горада.

Надзея ЗУЕВА

Фота аўтара