Строга па мэце

Тэрмін дзеяння праграмы сямейнага капіталу ў нашай краіне падоўжаны да 2029 года ўключна. Ён прызначаецца адзін раз і належыць шматдзетным сем’ям пры нараджэнні, усынаўленні або ўдачарэнні трэцяга ці наступных дзяцей. Пачынаючы з 1 студзеня, сума такой дзяржаўнай падтрымкі складае Br 33 275.

— Ёсць важная ўмова для прызначэння сямейнага капіталу: хаця б адзін з бацькоў павінен быць грамадзянінам Беларусі і пастаянна пражываць на тэрыторыі нашай краіны, — адзначае намеснік начальніка ўпраўлення народанасельніцтва, гендарнай і сямейнай палітыкі Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Святлана Коваль. — З 1 студзеня гэтага года на сямейны капітал могуць таксама разлічваць замежныя грамадзяне і асобы без грамадзянства, якія жывуць у Беларусі, калі яны атрымалі грамадзянства Рэспублікі Беларусь у першыя 12 месяцаў пасля з’яўлення ў сям’і трэцяга або наступных дзяцей.

Бацька або айчым у поўнай сям’і, а таксама бацька ў няпоўнай сям’і на дату звароту павінен за апошнія 12 месяцаў прапрацаваць не менш за паўгода або мець іншую занятасць. Таксама ўлічваецца стан сям’і: павінны быць створаныя бяспечныя і належныя ўмовы для дзяцей. Калі сям’я знаходзіцца ў сацыяльна небяспечным становішчы, дзяржаўная падтрымка не прадастаўляецца да вырашэння праблемы.

— Звярнуцца па прызначэнне сямейнага капіталу можна ў службу «адно акно» мясцовага выканкама ў любы час на працягу 18 гадоў пасля нараджэння, усынаўлення або ўдачарэння трэцяга або наступных дзяцей. Рашэнне прымаецца ў месячны тэрмін з дня падачы заявы. Акрамя заявы, неабходна прад’явіць пашпарт і пасведчанні аб нараджэнні ўсіх непаўналетніх дзяцей. У поўных сем’ях патрабуецца пасведчанне аб шлюбе і дакумент, які сведчыць асобу другога з бацькоў^; у няпоўных — пасведчанне аб смерці, рашэнне суда аб скасаванні шлюбу або пасведчанне аб яго скасаванні. Падыдуць і іншыя дакументы, якія пацвярджаюць статус няпоўнай сям’і.

Пасля атрымання рашэння выканкама трэба адкрыць у банку дэпазітны рахунак «Сямейны капітал». Па агульным правіле гэтыя сродкі можна выкарыстоўваць пасля дасягнення дзіцем 18 гадоў, але існуюць выключэнні.

— На дадзены момант датэрмінова можна выкарыстоўваць сямейны капітал на жыллё, адукацыю, медыцынскія паслугі, а таксама набыццё тавараў для рэабілітацыі асобы з інваліднасцю, — тлумачыць Святлана Коваль. — Найчасцей шматдзетныя сем’і трацяць гэтыя грошы на жыллё. Але ёсць патрабаванні: чалавек павінен стаяць на ўліку як той, хто мае патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, а ва ўласнасці сям’і павінна быць менш як 15 кв. м на чалавека (менш як 10 — у Мінску). Грошы можна накіраваць на будаўніцтва, куплю ў тым ліку на другасным рынку або рэканструкцыю жылля.

Калі сям’я вырашае чакаць да паўналецця дзіцяці, спектр магчымасцяў пашыраецца:

— Пасля 18 гадоў дзіцяці сямейны капітал можна будзе выкарыстаць таксама на стацыянарныя сацыяльныя паслугі і на фарміраванне пенсіі маці. Пры гэтым для набыцця жылля не трэба будзе стаяць на ўліку як той, хто мае патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, і не будзе мець значэння колькасць квадратаў ва ўласнасці. Для адукацыі — можна будзе аплачваць навучанне ў любым ВНУ або каледжы без абмежаванняў.

Добрая падтрымка

— Адзін з найважнейшых напрамкаў дзяржаўнай палітыкі — паляпшэнне жыллёвых умоў шматдзетных сем’яў, — працягвае Святлана Коваль. — Паралельна з сямейным капіталам дзейнічае праграма льготнага крэдытавання на будаўніцтва і набыццё жылля, прадастаўляюцца субсідыі на пагашэнне часткі гэтых крэдытаў.
Шматдзетныя сем’і маюць права:

аплачваць 50% кошту харчавання ў дзіцячым садзе;
атрымліваць бясплатнае харчаванне школьнікаў;
карыстацца падручнікамі са зніжкай 50%;
атрымліваць датацыі на аздараўленне дзяцей;
мець падатковыя льготы па зямельным, транспартным і маёмасным падатку.

Маці, якія нарадзілі і выхавалі пяць і больш дзяцей, могуць выходзіць на пенсію датэрмінова.

«Гэта вялікая дапамога»

Паводле Міністэрства працы і сацыяльнай абароны, амаль Br 100 тыс. сем’яў ужо выкарысталі сямейны капітал або яго частку. Сярод іх — Вольга і Аляксей Камзолавы, бацькі трох чароўных пагодак. Дзякуючы дапамозе дзяржавы яны набылі кватэру ў Бабруйску.

— Статус шматдзетнай сям’і мы атрымалі ў лістападзе 2021 года. У адміністрацыі Ленінскага раёна нас адразу праінфармавалі пра ўсе льготы. Часткай з іх мы ўжо скарысталіся, — расказвае Вольга.

Іх кватэра знаходзіцца ў новабудоўлі на праспекце Будаўнікоў. Набылі яны яе ў крэдыт пад 1% на 20 гадоў. Субсідыя склала Br 94 тыс., астатняя сума — з сямейнага капіталу.

— У Бабруйск мы пераехалі з Калінкавічаў. Здымалі жыллё. Калі нарадзілася другое дзіця, сталі ў чаргу на жыллё як маладая сям’я. Нам прапанавалі крэдыт пад 5%, але калі даведаліся, што чакаем трэцяе дзіця, нам параілі падаць дакументы ўжо як шматдзетнай сям’і — субсідыя ў такім разе больш, — кажа Вольга.

У 2022 годзе сям’я падала дакументы, банк пералічыў Br 12 тыс. з сямейнага капіталу на разлік з падрадчыкам, а ўжо ў жніўні яны атрымалі ключы.

— Мы вельмі ўдзячныя дзяржаве за такую падтрымку.

Грошы з сямейнага капіталу вырашылі і медыцынскія праблемы.

— Зараз я стаўлю зубны імплант. Выдаткі будуць аплачаны з сямейнага капіталу, — тлумачыць Вольга. — Пасля родаў здароўе часта пагаршаецца, асабліва калі дзяцей некалькі. Таму такая падтрымка — сапраўднае выратаванне.

Двойчы дапамог сям’і

Ужо двойчы сямейны капітал дапамог і сям’і Кіпень з Нясвіжа.

— Шматдзетнай я стала ў 2016 годзе. Старэйшаму сыну цяпер 26, сярэдняй дачцэ 19, малодшай 9. У 2021 годзе мы скарысталіся сямейным капіталам, каб аплаціць навучанне Анжалікі ў Мінскім архітэктурна-будаўнічым каледжы, — кажа Ала Кіпень. — Штогод гэта каля Br 2,5 тыс. Калі б плацілі з уласнай кішэні, гэта моцна адбілася б на сямейным бюджэце.

Другая частка сродкаў пайшла на медыцынскія патрэбы — на ўстаноўку імпланта пасля нечаканага паломкі зуба.

— Мы падалі дакументы, атрымалі дазвол і змаглі ўсё аплаціць. Вельмі ўдзячная дзяржаве за такую магчымасць.

Юлія Гаўрыленка
фота БелТА і Андрэя Сіняўскага
газета «7 дзён»