Справа аб дзяржаўным перавароце

«Вайна кампраматаў» у разгары. У дачыненні да прэм’ер-міністра Польшчы распачата справа па абвінавачанні ў дзяржаўным перавароце. Аб гэтым заявіў старшыня Канстытуцыйнага суда рэспублікі Багдан Свянчкоўскі, паведаміла РИА «Новости». «Я падпісаў 60-старонкавае апавяшчэнне аб законным падазрэнні ў здзяйсненні злачынства дзяржаўнага перавароту прэм’ер-міністрам, міністрамі, спікерам сейма, спікерам сената, дэпутатамі і сенатарамі кіруючай кааліцыі, старшынёй урадавага заканадаўчага цэнтра, некаторымі суддзямі і пракурорамі, а таксама іншымі асобамі», — сказаў Свянчкоўскі журналістам.

Па яго словах, пасля атрымання заявы пракуратура пачала расследаванне крымінальнай справы. Сітуацыю пракаментаваў сам Дональд Туск. У сацсетцы ён выклаў відэа, на якім гуляе ў настольны тэніс. Там чуваць, што нехта кажа Туску: «Слухайце, Качыньскі кажа, што вы здзейснілі дзяржаўны пераварот». На што прэм’ер, працягваючы гуляць у тэніс, са смехам заявіў: «Спакойна. У нас тут сур’ёзныя справы. Зоймемся гэтым пазней». Таксама пад запісам прэм’ер пакінуў смайлік, які смяецца да слёз, і напісаў: «Дзяржаўны пераварот».

Як вядома, яшчэ ў сакавіку мінулага года кіраўнік партыі «Права і справядлівасць» (ПіС) Яраслаў Качыньскі заявіў, што Дональд Туск вінаваты ў дзяржаўным перавароце і павінен сесці ў турму на пажыццёвы тэрмін. Палітык назваў тое, што адбываецца ў краіне, фатальным працэсам, які на карысць замежным дзяржавам. Мяркуючы па ўсім, зараз тая «нарыхтоўка» пайшла ў крымінальную справу.

Дуда анансаваў пратэсты

Далей — больш. Прэзідэнт Польшчы Анджэй Дуда падтрымаў рашэнне кіраўніка Канстытуцыйнага суда рэспублікі пачаць супраць прэм’ер-міністра справу аб дзяржаўным перавароце, паведаміла польскае інфармагенцтва PAP. «Мы, безумоўна, маем справу з цэлай серыяй неаднаразовых і грубых парушэнняў закона рознымі асобамі, якія цяпер ажыццяўляюць выканаўчую ўладу», — сказаў Дуда. Паводле яго слоў, размова ідзе перш за ўсё аб «грубых парушэннях Канстытуцыі».

Таксама Дуда заклікаў суграмадзян выходзіць на вуліцы пратэставаць, калі прэзідэнцкія выбары 2025 года будуць адменены або іх вынікі ануляваны, як гэта было ў Румыніі. Там суд адмяніў вынікі першага тура выбараў, спаслаўшыся на замежнае ўмяшанне. У інтэрв’ю Kanal Zero Дуда абвінаваціў Еўракамісію ў беспадстаўным умяшанні ў румынскія і польскія справы. Ён нават задаў рытарычнае пытанне: ці могуць сёння выбары ў дэмакратычных краінах «выйграць толькі тыя, каго ўхваліў Брусель».

У кожнага «нешта за вушамі»

Абодва бакі гэтага перадвыбарчага «шоу» роўныя ў парушэннях, лічыць галоўны рэдактар польскага партала Strajk.eu Мачэй Вішнеўскі: «Яны парушалі і парушаюць законы, яны парушаюць Канстытуцыю. І за гэта яны павінны адказваць, вядома. Гэта не мае ніякіх сумненняў. Але справа проста ў тым, што і ў ПіС, як у нас кажуць, таксама ёсць „нешта за вушамі“. Яны сапраўды гэтак жа ламалі Канстытуцыю, ламалі закон. Так што, як разумееце, калі злодзей крычыць, што не трэба красці, я проста не магу да гэтага ставіцца сур’ёзна».

Тым часам Туск прадпрымае дзеянні ў адказ: стала вядома, што ствараецца ўрадавая камісія «па злоўжыванні службовымі паўнамоцтвамі». Асабліва адзначаецца, што будуць разгледжаны выпадкі злоўжывання ўладай у дачыненні да дэмакратычных актывістаў у 2016–2023 гадах, заявіў прэс-сакратар польскага міністэрства ўнутраных спраў Яцэк Дабжынскі. «Кожны выпадак злоўжывання ўладай у палітычных мэтах будзе растлумачаны і ўрэгуляваны, асабліва ў тых выпадках, калі дзеянні паліцыі, службаў і пракуратуры не прынеслі выніку і вытворчасць была закрыта», — адзначыў Дабжынскі.
Няма даверу

Узровень палітычнай культуры, запытаў грамадства і выказвання ўласнага меркавання ў Польшчы дастаткова высокі, падкрэсліла БелТА аналітык Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў Вольга Лазоркіна. Паводле вынікаў даследавання Unіted Surveys, апублікаванага парталам Wіrtualna Polska, работу цяперашняга прэзідэнта Польшчы негатыўна ацэньваюць амаль палова (48,4 %) грамадзян. «Мы бачым высокі ўзровень недаверу да дзейнай улады, — адзначыл Вольга Лазоркіна. — Два тэрміны прэзідэнцтва Дуды прывялі Польшчу фактычна ў ваенны стан. Цяпер Польшча — адзіная з краін Еўрапейскага саюза, якая выдзяляе на абарону да 4,7 % ВУП. Гэта лічба проста неймаверная, улічваючы, што, паводле палажэнняў НАТА, яе члены павінны выдзяляць не больш за 2 % ВУП. На граніцах Польшчы ўзведзены загароды, але палякі выдатна разумеюць, што абараняюцца яны толькі ад мігрантаў, а іх колькасць не такая вялікая, каб патрабаваць укладання мільёнаў еўра. Тым больш што Польшча пазіцыянуецца як краіна, якая нічога не апасаецца і можа ў поўнай меры сябе абараніць. На паўднёвых граніцах — канфлікт, у які яна ўцягнута ў поўным аб’ёме. Польскі Жэшуў — перавалачная база для паставак зброі ва Украіну. Гэтыя лічбы недаверу ўлады адлюстроўваюць высокую заклапочанасць простых палякаў і іх разуменне, што ў выпадку абвастрэння канфлікту Польшча апынецца пад ударам. Яны, як і беларусы, мараць аб мірным дні і непакояцца аб сваіх дзецях, якія могуць стаць ахвярамі ў абароне чужых інтарэсаў».

Небяспечная справа

Вельмі напружаная і ўнутраная сітуацыя. Разгойдванне грамадства палітычнымі сіламі напярэдадні выбараў надзвычай небяспечная справа. Як лічыць польскі экс-суддзя Томаш Шміт, беспарадкі на вуліцах польскіх гарадоў могуць атрымаць маштабнае і бескантрольнае развіццё. «Тады кіраўніцтву, якое заляцаецца да беларускіх экстрэмістаў, прыйдзецца адчуць на сабе лютасць натоўпу. І з высокай доляй верагоднасці беларускія, як і ўкраінскія, экстрэмісты, якія аселі цяпер у немалой колькасці ў Польшчы, могуць быць прыцягнуты да абвастрэння ўнутрыпалітычнага канфлікту. Падзеі ў Славакіі і Грузіі з’яўляюцца яскравым таму прыкладам, — падкрэсліў БелТА Томаш Шміт. — У Беларусі ніхто не жадае грамадзянскай вайны сваім суседзям. Беларусы заўсёды імкнуліся да спакойнага і ўзаемавыгаднага супрацоўніцтва з усёй сусветнай супольнасцю. Польскі народ таксама ў пераважнай большасці імкнецца да гэтага. Проста ў апошнія гады ім не шанцавала з лідарамі, якія насуперак народнай мудрасці аддавалі перавагу шукаць сяброў далёка, а ворагаў заводзіць паблізу. На жаль, Польшча пасля выбараў можа аказацца прыкладам таго, што адбываецца з краінай, эліта якой не прадстаўляе інтарэсы ўласнага народа».