Сельскае жыццё, пошук сваіх вытокаў у вёсцы, цяга да аўтэнтычнасці прыродных пейзажаў уваходзяць у трэнд. Шумныя агламерацыі, гарадская мітусня, нястрымны паток інфармацыі прымушае людзей шукаць аддушыну. Вядома, нямногія гатовы пераехаць у ціхую вёсачку: усё-такі аграрны ўклад занадта адрозніваецца ад жыцця ў шматпавярховіках. Са сваімі плюсамі, але занадта ён іншы. Аднак акунуцца ў цішыню і спакой усё часцей хочацца сучаснаму чалавеку. Таму адзін з магутных трэндаў у найноўшым турызме — адпачынак у аддаленых куточках, з рытмам жыцця, у якім жылі нашы продкі. Расце попыт на паслугі аграэкатурызму і ў Беларусі. Нядаўна Прэзідэнт падпісаў Указ № 275 «Аб развіцці аграэкатурызму», які закліканы ажывіць гэту сферу дзейнасці.
Турызм — гэта не толькі адпачынак і забаўкі. Ён валодае вялікім адукацыйным і культурным функцыяналам: знаёміць грамадзян і гасцей краіны з нашымі традыцыямі, укладамі, культурным кодам, ладам жыцця, гісторыяй... Як ні круці, цывілізацыя зараджалася ў сельскай мясцовасці. І калі матэрыяльны складнік — навука і тэхніка — актыўна развіваліся ў гарадскім асяроддзі, то душа нацыі ляжыць у сельскай мясцовасці і невялікіх населеных пунктах. Там сам уклад жыцця працяты культурным кодам, які сыходзіць у вякі. Агламерацыя не можа яго змяніць, глыбінны нацыянальны менталітэт уласцівы і гарадскім жыхарам. Але найбольш яскрава ён выяўляецца, адчуваецца, рэалізуецца ў сельскай мясцовасці, на сваёй радзіме.
Ключавая ідэалагема Указа № 275 — развіццё аграэкатурызму менавіта з пункту гледжання захавання і дэманстрацыі нашай багатай культурнай спадчыны. Як падкрэсліла аналітык Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў Ірына РУСАК, дакумент атрымаўся цэльным і прадуманым, што адзначалі і ўдзельнікі бізнесу. У ім дакладна прапісаны аб’екты, якія могуць адносіцца да сферы аграэкатурызму. У прыватнасці, яны павінны не толькі даваць месца пражывання, але і аказваць шырокі спектр паслуг (не менш за дзве), але адной з іх павінна быць:
✓ азнаямленне аграэкатурыстаў з прыроднымі, сельскагаспадарчымі аб’ектамі, а таксама з нематэрыяльнай культурнай спадчынай адпаведнага населенага пункта ў сельскай мясцовасці або малога гарадскога паселішча, у тым ліку праз арганізацыю краязнаўчых экскурсій;
✓ забеспячэнне харчаваннем з выкарыстаннем сельскагаспадарчай прадукцыі, у тым ліку з элементамі дэгустацыі гэтай прадукцыі;
✓ арганізацыя суб’ектамі аграэкатурызму на тэрыторыі аграэкасядзібы майстар-класаў;
✓ правядзенне каляндарна-абрадавых свят, накіраваных на папулярызацыю нематэрыяльных культурных каштоўнасцяў, фальклору (вуснай народнай творчасці) і іншых нематэрыяльных праяў творчасці чалавека;
✓ дэманстрацыя прадметаў, звязаных з побытам і іншымі элементамі нематэрыяльнай культурнай спадчыны адпаведнага населенага пункта ў сельскай мясцовасці ці малога гарадскога паселішча.
Пералік змяшчае шырокі спіс задавальненняў і ў цех, якія могуць быць прапанаваны турысту: лазні, саўны, спартыўныя заняткі, кантактныя заапаркі, катанне на жывёлах (але не дзікіх) і конным транспарце.
Такім чынам, па сваім культурным змесце аграэкатурызм дакладна аддзяляецца ад іншых турыстычных аб’ектаў: гасцініц, рэстаранаў і гэтак далей, якія проста размешчаны за горадам.
Указ дае магчымасць таксама прадпрымальнікам маштабаваць свой бізнес: абмежаванне па колькасці памяшканняў для прыёму гасцей пашырана да 15. Як адзначылі ў Нацыянальным агенцтве па турызме, колькасць пакояў улічваецца не толькі ў самім доме, але і ў гасцявых доміках. Пры гэтым зацверджанае ўказам Палажэнне «Аб парадку ажыццяўлення дзейнасці па аказанні паслуг у сферы аграэкатурызму» выключае магчымасць узвядзення іншых капітальных пабудоў (будынкаў, збудаванняў) для пражывання на тэрыторыі аграэкасядзібы (кемпінг, глэмпінг, А-фрэйм дамы і іншыя жылыя пабудовы), а таксама прадастаўлення ў арэнду памяшканняў аграэкасядзіб суб’ектамі аграэкатурызму на перыяд ажыццяўлення імі дзейнасці па аказанні паслуг у названай сферы.
З пункту гледжання падатковых ільгот і прэферэнцый акцэнт зроблены на развіццё турызму ў глыбінцы. Калі аграсядзіба знаходзіцца ўдалечыні ад райцэнтра — на адлегласці 10 кіламетраў і больш, то ёсць магчымасць замяніць падатак спецыяльным зборам. Яго стаўка з 1 студзеня
2026 года роўная 45 рублям. Так, гэта норма датычыцца суб’ектаў аграэкатурызму — фізічных асоб — пры ўмове, што яны займаюцца прыкладным азнаямленнем гасцей з элементамі сельскага ўкладу, рамёствамі, традыцыямі. Такім чынам ствараюцца перадумовы для развіцця турыстычнага бізнесу ў невялікіх вёсках, што павышае іх інвестыцыйную прывабнасць, стварае працоўныя месцы, ратуе ад вымірання.
Як адзначыла Ірына Русак, бізнес пазітыўна ўспрыняў Указ № 275. Праўда, некаторых прадпрымальнікаў бянтэжыць неабходнасць праходжання перарэгістрацыі. Але гэта працэдура павінна быць арганізавана з мінімальнымі выдаткамі для бізнесу і бясшвова. Неабходная ж яна, у тым ліку, для фарміравання Нацыянальным агенцтвам па турызме рэестра профільных суб’ектаў гаспадарання. Ён будзе размяшчацца ў адкрытым доступе, на дзяржаўнай лічбавай платформе «Разумны горад (рэгіён)». Там будзе ў прыватнасці ўтрымлівацца інфармацыя аб месцазнаходжанні аграэкасядзіб, відах і кошце паслуг, якія аказваюцца, кантакты, дата і нумар рашэння райвыканкама аб ажыццяўленні дзейнасці па аказанні паслуг у сферы аграэкатурызму. Поўны пералік неабходных звестак прапісаны ва ўказе. Гэта інфармацыя неабходная, каб аграсядзібы маглі, напрыклад, уключацца арганізатарамі тураў у свае маршруты. Іншымі словамі, рэестр з’яўляецца адным з інструментаў папулярызацыі падобных паслуг.
Прадугледжаны таксама і меры дзяржаўнай падтрымкі такога бізнесу. У прыватнасці праз ільготнае крэдытаванне «Белаграпрамбанкам»: выключаецца шэраг лімітаў і абмежаванняў, павялічваецца максімальны тэрмін крэдытавання — 8 гадоў для сельскагаспадарчых арганізацый (якія аказваюць паслугі аграэкатурызму) і да 10 гадоў — для фізічных асоб.
Уладзімір ВАЛЧКОЎ
