У адпаведнасці з пастановай, зыходзячы з балансу інтарэсаў дзяржавы і ўдзельнікаў спажывецкага рынку пералік тавараў, якія падлягаюць цэнаваму рэгуляванню, скарачаецца з 331 да 211 пазіцый, паведамілі ў прэс-службе ўрада, адзначыўшы, што скарачэнне пераліку пры гэтым грунтавалася на неабходнасці падтрымання ўзроўню інфляцыі і выключэнні з цэнавага рэгулявання тавараў неповседневного попыту або прэміум-класа. 

Таксама для вытворцаў тавараў, цэны на якія рэгулююцца, усталёўваецца лімітавая норма рэнтабельнасці, пры ўжыванні якой не патрабуецца ўзгаднення павышэння коштаў з дзяржаўнымі органамі (тут асноўны прынцып вызначэння лімітавай нормы рэнтабельнасці — падтрымка вытворцаў). 

Акрамя таго, заканадаўча замацоўваецца пералік выдаткаў, якія забаронена ўключаць у сабекошт, а яшчэ усталёўваецца адзіная лімітавая надбаўка на імпартаваную прадукцыю незалежна ад колькасці звёнаў у пастаўцы тавару ад мяжы да паліцы.

Акрамя гэтага, захоўваецца коштавая даступнасць для насельніцтва бульбы, цыбулі, буракоў, морквы, капусты і яблыкаў (да 1 мая 2025 года на іх будуць дзейнічаць гранічныя максімальныя цэны, далей у розніцы будуць дзейнічаць гранічныя надбаўкі). 

Як растлумачылі ва ўрадзе, прадугледжваюцца таксама іншыя карэкціроўкі. Напрыклад, перадача ад МАРГ камісіі па пытаннях дзяржаўнага рэгулявання цэнаўтварэння пры Савеце Міністраў правоў і паўнамоцтваў па адмене рашэнняў дзяржаўных органаў аб узгадненні павышэння адпускных цэн, а таксама падаўжэнне да канца 2025 года раней дзеючага механізму па тавараабменных аперацыях. Аблвыканкамы будуць мець права зацвярджаць пералік аперацый і арганізацый, паміж якімі такія аперацыі дазволеныя. 

У Саўміне дадалі, што выключаюцца з цэнавага рэгулявання тавары, якія рэалізуюцца рэзідэнтам Беларусі для наступнай пастаўкі на экспарт (пасля ўзгаднення такой здзелкі з адпаведным дзяржаўным органам); тавары, якія рэалізуюцца ў стэрыльнай зоне аэрапортаў.

— Асноўныя змены ўступаюць у сілу пасля афіцыйнага апублікавання пастановы, а нормы, якія тычацца скарачэння пераліку рэгуляваных тавараў і парадку цэнаўтварэння на імпартуемыя тавары, — з 15 красавіка 2025 года, — пракаментавалі ва ўрадзе.

Асноўныя навацыі больш падрабязна растлумачыў журналістам першы намеснік міністра антыманапольнага рэгулявання і гандлю Іван Вежнавец. 

Паводле яго слоў, асноўныя змены накіраваныя ў першую чаргу на падтрымку айчынных вытворцаў:

— Першае і самае галоўнае змяненне — для нашых айчынных вытворцаў прадастаўлена магчымасць не ўзгадняць павышэнне цаны ў выпадку, калі яны ўжываюць норму рэнтабельнасці пры калькуляванні адпаведнай цэны. Гэтая норма рэнтабельнасці вызначаецца вытворцамі самастойна, зыходзячы з фактычных дадзеных, якія ў іх ёсць за перыяд з 2021 па 2024 гады. Норма рэнтабельнасці вызначаецца як максімальнае значэнне рэнтабельнасці рэалізаванай прадукцыі за адзін з гадоў у гэты перыяд. 

Ён дадаў, калі ў вытворцы ў гэты перыяд была адмоўная рэнтабельнасць, то цэны можна павысіць да бясстратнага ўзроўню:

— Такім чынам для вытворцаў ўстаноўлена магчымасць фарміраваць самастойна кошты і не звяртацца ў дзяржаўныя органы за іх павышэннем. 

Першы намеснік міністра адзначыў, што таксама прадугледжаны змяненні па таварах, якія пастаўляюцца па імпарце:

— У прыватнасці, у нас усталяваная адзіная надбаўка на імпартны тавар. Яна будзе прымяняцца незалежна ад колькасці звёнаў. Па сутнасці, ад мяжы да паліцы ўжываецца адна надбаўка для ўсіх суб’ектаў, якія ўдзельнічаюць у ланцужку пастаўкі тавару. 

Таксама скарочаны пералік рэгуляваных тавараў. 

Па словах Івана Вежнаўца, глабальных скарачэнняў не адбылося:

— Пералік падкарэктаваны, і ў першую чаргу, выключаны тавары, якія не з’яўляюцца таварамі паўсядзённага попыту, альбо знаходзяцца ў больш высокай цэнавай катэгорыі. Асноўныя тавары, якія ўваходзяць у спажывецкі кошык і запатрабаваныя ў насельніцтва, засталіся пад рэгуляваннем. 

Пры гэтым ён адзначыў, што МАРГ працягне маніторыць дынаміку цэн на рынку і пры неабходнасці будзе прымаць меры для абароны інтарэсаў грамадзян. 

Адказваючы на пытанне аб адмене дзяржрэгулявання цэн на так званы баршчовы набор Іван Вежнавец растлумачыў:

— Выключана рэгуляванне лімітавымі коштамі ў маі. Гэта абумоўлена тым, што ў гэтым месяцы будзе паступаць гародніна новага ўраджаю (ранняя прадукцыя). Для таго, каб рэгуляванне не стрымлівала паступленне гэтай прадукцыі (якая часцяком даражэй, таму што першыя гародніна заўсёды мае больш высокі кошт, у тым ліку з-за выдаткаў на іх вытворчасць) унесены такія змены ў пастанову. 

Ацэньваючы ўздзеянне дакумента на ўзровень інфляцыі, першы намеснік міністра адзначыў:

— У 2025 годзе ў нас стаіць задача забяспечыць узровень інфляцыі ў памеры не больш за 5%. У цяперашні час мы знаходзімся крыху вышэй устаноўленага графіка, які намі распрацаваны. Гэта абумоўлена фактарам планавых рашэнняў аб павышэнні цэн і тарыфаў, у прыватнасці тарыфаў на жыллёва-камунальныя паслугі, павышэнне коштаў на падакцызныя тавары, што таксама звязана з праводзімай акцызнай палітыкай, а таксама пэўнай сезоннай валацільнасцю на гародніну.

Ён дадаў, што пры карэкціроўцы сістэмы цэнавага рэгулявання гэта можа адбіцца на больш хуткіх тэмпах росту інфляцыі. 

— Разам з тым мы разумеем і прымаем усе неабходныя меры для таго, каб забяспечыць цэнавую даступнасць тавараў для насельніцтва, — запэўніў спікер. 

Што да долі тавараў і паслуг, якія працягваюць заставацца пад дзяржрэгуляваннем Іван Вежнавец растлумачыў:

— Да ўнясення змяненняў у пастанову № 713, да скарачэння пераліку рэгуляваных тавараў, гэтыя пазіцыі займалі ў спажывецкім кошыку 54%. Калі ўлічваць іншыя пазіцыі, якія рэгулююцца дзяржавай, але не рэгулююцца 713-й пастановай, гэта тарыфы ЖКГ, падакцызныя тавары, транспарт, то раней рэгулявалася 80% спажывецкага кошыка. 

Паводле яго слоў, у цяперашні час пры скарачэнні пераліку рэгуляваных 713-й пастановай будзе займаць каля 30% спажывецкага кошыка. А з улікам усіх іншых паслуг, якія рэгулююцца дзяржавай, гэта будзе больш за палову спажывецкага кошыка. 

Што датычыцца далейшай перспектывы ўдасканалення сістэмы рэгулявання цэн, спецыяліст адзначыў:

— Мяркую, у перспектыве сістэма цэнавага рэгулявання будзе дынамічнай. Але ў цяперашні час папрацуем з прапанаваным механізмам, паглядзім, як ён адаб’ецца на цэнах на паліцы, на эканоміцы ў прадпрыемстваў. У далейшым, пасля правядзення аналізу эфектыўнасці ўжо прынятых рашэнняў, будуць далейшыя дзеянні.