Моладзі, напэўна, не верыцца, але ж людзям сталага веку да скону ў памяці, што многія тавары яны не куплялі, а найперш даставалі — па так званым блаце альбо чарзе, з пераплатай ды з барышамі...
У дэфіцыце было ледзь не ўсё: адзенне, абутак, кнігі, «сухая» каўбаса, грэчка, цэгла, шыфер, мэбля, нават самыя звычайныя дровы.
...Аб тым, што зіма на носе, а іх няма, Косця, мой швагра (яго сям’я жыла ў прыватным доме з пячным ацяпленнем), «успомніў» толькі ўвосень і тады ўжо забегаў, замітусіўся: з’ездзіў у лясніцтва, каб выпісаць, потым у сваёй «Сельгастэхніцы» дамовіўся, каб далі машыну прывезці, паклікаў мяне на пагрузку.
Я ў той час быў чалавекам маладым і зусім не слабым, швагра — таксама, але ж дровы грузіць не языком мянціць, работа, мусіць, не з лёгкіх. Можна б яшчэ каго-небудзь клікнуць, каб хутчэй было.
Па дарозе ў лес я казаў пра гэта Косцю. Той у адказ хіба штосьці мямліў...
Нешта незразумелае пачалося і потым: ну прыехалі мы ў лес, сустрэліся там з лесніком, парукаліся. І адразу ж пасля гэтага ён з недаверам паглядзеў на мяне, скасавурыўся, адвёў швагруся ўбок, стаў аб нечым распытваць.
Гаворка, я адчуваў, была пра мяне. І кансенсусу там — аніякага...
Косця, бачу, да машыны кіруе, бярэ там сумку з пачастункам, на пянькі выстаўляе дзве бутэлькі віна, шклянкі, камандуе мне: «Налівай!»
Гляджу я на яго і нічога не разумею, бо ніякай логікі: лепш жа, думаю, справу зрабіць, пагрузіць тыя дровы, а потым расслабіцца?
Але ж пярэчыць старэйшым неяк не выпадала: швагра сказаў «банкаваць» — я «банкую». Чокаемся раз, чокаемся другі, выпіваем, балакаем пра тое ды іншае, заядаем салам з хлебам (лепшай ежы ў лесе, мусіць, няма і нават быць не можа!)... Ляснік на другую бутэльку вока паклаў, а парэзанага сала больш няма. І нажа няма — ні ў швагры, ні ў лесніка. А ў мяне — успомніў — сцізорык у машыне, у чыстай куртцы. Я спецыяльна яго купляў, каб было з чым па камандзіроўках ездзіць.
Крутнуўся да машыны, прынёс, стаў наразаць закуску. Ляснік, бачу, кожны мой рух адсочвае і, можна сказаць, не міргаючы.
— Ножык пакажы, — просіць нарэшце.
Як па мне, дык што на яго глядзець: чатыры лёзы розных памераў, адкрывалка, штопар, нейкая прылада для таго, каб з паляўнічага ружжа патроны даставаць... Карацей — нічога такога асаблівага. А ляснік, бачу, разглядае, складае-раскладае і аж рукі дрыжаць. Пытае:
— А можаш мне гэту рэч падарыць?
Я ў адказ:
— Калі добраму чалавеку, дык чаму б і не?!. Бяры!
Лесніка з той радасці, як падмянілі! Кажа:
— Так, хлопцы, на гэтым «банкет» закончаны. Ідзіце грузіць дровы... Ды не тыя сасновыя, што ў накладной, а бярозавыя.
Двойчы гэта казаць нам, вядома ж, не трэба было: закасалі рукавы, нагрузілі добрую машыну, прывезлі да швагры дамоў, скінулі. Косця яшчэ машыну адагнаў.
Ужо за вячэрай я стаў пытацца, што ён за таемныя размовы ў лесе вёў? І сваяк з ахвотай патлумачыў, што добрых, бярозавых дроў абы-каму не адпускаюць... Толькі па знаёмству, па вялікім блаце або як след задобрыўшы лесніка.
Вось таму, каб сведак не было, на пагрузку ён больш нікога не браў.
Праўда, і са мною ледзь не прамахнуўся, бо ў лесе, толькі парукаўшыся, ляснік адразу сцяміў, што я не мужыцкага роду. Спытаў ў швагры, каго той прывёз. Косця шчыра, як на духу: «Сваяк, муж сястры». — «А дзе ён што робіць?» Тут Косця ўжо схлусіў: «Ды разам са мной, у „Сельгастэхніцы“, шафёрам!» — «З такімі панскімі ручкамі?! Брашы, брат, ды меру ведай! Нябось начальнік нейкі?.. (Як у ваду
паглядзеў!) Ты б яшчэ з міліцыі каго прыхапіў».
...Іншымі словамі, калі б не мой чароўны сцізорык, не ўбачыў бы Косця добрых бярозавых дроў.
А так... Усе грабуць пад сябе... Хіба курыца ад.
А. Лобан,Мінскі раён.