Top.Mail.Ru

Усё па плане: беларуская эканоміка ідзе па прагназуемай парадыгме

У эканоміцы практычна не бывае нічога нечаканага або выпадковага. У ёй усё ўзаемазвязана ў часе і прасторы. Іншае пытанне, наколькі якасна і глыбока вывучаны заканамернасці. З задавальненнем павінен прызнаць, што значныя намаганні, якія ў апошнія гады ўкладваліся ў гэтыя напрамкі, прыносяць свой плён і вынікі: кіравальнасць эканомікі павышаецца. Падзенне ВУП у першым квартале было некалькі прадказальным з-за знешніх фактараў, пра якія мы неаднаразова пісалі. Сапраўды таксама ў кулуарах у профільных чыноўнікаў і экспертаў была амаль стопрацэнтная ўпэўненасць: запаволенне — часовае, нават неабходнае для манеўру. І ацэнкі падмацоўваюцца фактам: у красавіку пачаўся рост. Дынаміка валавога ўнутранага прадукту склала 100,2 %. Несумненна, рост невялікі. Але яго сімвалічнасць у тым, што ён паказвае змяненне азімута беларускай эканомікі ў пазітыўны бок. 


Драйверы росту застаюцца стабільнымі. У добрым тэмпе развіваецца IT-сектар, перабудаваўшыся ў значнай ступені на патрэбы ўнутранага рынку. Балазе, на лічбавыя рашэнні фарміруецца досыць стабільны і плацежаздольны попыт. Нават вельмі выдатныя вынікі дэманструе пасажырскі транспарт. Пасажыраабарот за 4 месяцы гэтага года павялічыўся на 8,3%. Гэта сведчыць як аб павышэнні мабільнасці беларусаў — адпачынак, дзелавыя паездкі, так і аб развіцці турыстычнай сферы. Госці нашай краіны, натуральна, карыстаюцца паслугамі транспарту. Гэта пацвярджаецца і стабільным абаротам грамадскага харчавання: пасля некаторай прасадкі ў пачатку года, па выніках месяца ён выйшаў амаль на сто працэнтаў у параўнанні з мінулым годам. 

Другім значным фактарам з’яўляецца ўнутраны попыт. Рознічны тавараабарот за студзень-красавік павялічыўся на 6,2 % у параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года. Гэтаму спрыяе станоўчая дынаміка даходаў насельніцтва — звыш 7 % па выніках трох месяцаў. Некалькі больш актыўна сталі паводзіць сябе і айчынныя вытворцы. Несумненна, яшчэ нямала трэба будзе зрабіць для татальнага віртуознага маркетынгу, калі ўсе робяць такія прапановы, ад якіх складана адмовіцца. Але нейкая пазітыўная парадыгма намячаецца. Прынамсі, адчуваецца абуджэнне ініцыятыўнасці. 


Трэці пазітыўны фактар: экспарт. Ён за першы квартал вырас на 14,6 %. І па дынаміцы апярэдзіў імпарт, які павялічыўся за той жа перыяд на 10,2 %. Сальда склалася адмоўнае, але ў вельмі сціплых межах. У тры разы лепш, чым за першы квартал мінулага года. Пры гэтым рэнтабельнасць продажаў засталася на стабільным узроўні — 6,1 % за першы квартал гэтага года. У прамысловасці — 8,7 % (за першыя тры месяцы 2025 года было 7,9). Гэта значыць, што ў цэлым эфектыўнасць эканомікі не зніжаецца, а ў прамысловага сектара нават павышаецца. Пра што сведчыць і дынаміка чыстага прыбытку, якая па выніках першага квартала склалася некалькі ніжэй, чым за аналагічны перыяд мінулага года. Але нарошчваецца вельмі імкліва — у сакавіку ў параўнанні з лютым вырасла на 82,7 %. Прычым гэта адбылося за кошт экспарту і павышэння эфектыўнасці вытворчасці, а не раскручвання ўнутраных цэн — у красавіку інфляцыя ў гадавым выражэнні стабілізавалася на ўзроўні 5,4 %. Значна ніжэй найбольшага парогавага значэння ў 7 %. Зрэшты, гэта тая чырвоная рыса, за якую немагчыма пераступіць ні пры якіх абставінах. У пачатку года Прэзідэнт агучыў, што аптымальна ўтрымацца ў межах пяці працэнтаў. Мяркуючы па выніках чатырох месяцаў і дынамікі, якая складваецца, гэта цалкам дасягальна. Стабільна пазітыўна працуе сельская гаспадарка — дынаміка росту за 4 месяцы 102,9 %. Ён быў забяспечаны, у першую чаргу, нарошчваннем выпуску малака і мяса. Прычым у аграрнай галіне намеціўся трэнд нават на дэфляцыю: у красавіку 2026 года індэкс цэн вытворцаў сельскагаспадарчай прадукцыі склаў 98,9 % у параўнанні са снежнем 2025 года, 99,5 у параўнанні з красавіком 2025 года і 99,7 % у параўнанні з сакавіком гэтага года. Таму з боку айчынных вытворцаў інфляцыйны ціск на харчовую інфляцыю адсутнічае. 

Пэўныя праблемы застаюцца. Далёкія ад ідэалу аб’ёмы прамысловай вытворчасці за чатыры месяцы — яны страцілі 2,5 %, але ў першым квартале мінус быў 3,4 %. Таму пры агульным не самым здавальняючым выніку можна казаць аб працэсе аднаўлення. Прычым, трэба адзначыць, унутры індустрыяльнага сектара назіраецца неаднароднасць. У пазітыве знаходзіцца фармацэўтычная галіна, вытворчасць прадуктаў харчавання. Складанасці ёсць у машынабудаўнікоў, дрэваапрацоўчых і металургічных прадпрыемстваў. Перш за ўсё, па прычыне зніжэння попыту на экспартных рынках і не самай спрыяльнай кан’юнктуры цэн. Аднак пераход на новыя віды прадукцыі (у тым ліку інавацыйныя), дыверсіфікацыя паставак ужо даюць пэўны эфект. Аднак неабходна быць рэалістамі: каб заняць новыя нішы і пашырыць існуючыя неабходны час і намаганні. Апошнія робяцца, таму вынік, безумоўна, непазбежны. 

Уладзімір ВАЛЧКОЎ. 

arrow
Нашы выданні

Толькі самае цікавае — па-беларуску!

Напішыце ў рэдакцыю