Яе шлях у гэты від спорту пачаўся ў 12 гадоў, а пасля цяжкай траўмы, якая паставіла крыж на кар’еры гульца, яна знайшла сябе ў судзействе. Сёння Вольга Блоцкая — першая ў гісторыі беларускага мужчынскага футбола жанчына-арбітр, якая абслугоўвае матчы найвышэйшага дывізіёна. За гэтым дасягненнем — гады працы, пастаянная фізічная і псіхалагічная падрыхтоўка, падтрымка блізкіх і вера ва ўласныя сілы.
Футбол, як аказалася, не проста від спорту...
Футбол не быў сямейнай традыцыяй для Вольгі Блоцкай. Бацькі не прывівалі ёй любові да гэтай гульні, не вадзілі на стадыён і не знаёмілі з футбольнымі камандамі. Усё змянілася, калі дзяўчынцы споўнілася 12 гадоў. Менавіта тады ў яе жыцці з’явіўся чалавек, які адкрыў для яе свет футбола, — першы трэнер Алена Фёдараўна Адамчук.
— Да 12 гадоў я паспрабавала вялікую колькасць відаў спорту. А потым мне сустрэўся чалавек, які паспрыяў станаўленню цікавасці да футбола. Гэта мой першы трэнер Адамчук Алена Фёдараўна — цяпер яна працуе трэнерам у роднай Маларыце, у ДЮСШ. Вось яна і пазнаёміла мяне з футболам. Напэўна, менавіта з таго часу гэта любоў да футбола становіцца ўсё большай і большай, — успамінае Вольга. — Гэта пачуццё, гэта энергетыка футбола з’явіліся дзякуючы ёй. Мы па-ранейшаму падтрымліваем сувязь, сябруем. Футбол, як аказалася, — гэта не проста від спорту, але і ідэя, якая аб’ядноўвае людзей.
Алена Фёдараўна адыграла асаблівую ролю і ў гісторыі беларускага футбола: яна стала першай жанчынай-трэнерам, якая ўзначаліла мужчынскую футбольную каманду. Для Вольгі гэта яшчэ адзін прыклад таго, што жанчына можа займаць у футболе месца, якое доўгі час лічылася выключна мужчынскім.
Ад барацьбы на полі — да судзейства
У 18 гадоў спартыўны шлях Вольгі як гульца перапыніла сур’ёзная траўма. Аднавіцца пасля яе, на жаль, не ўдалося — ні фізічна, ні маральна. Здавалася, што любімы занятак давядзецца пакінуць. Але менавіта ў гэты перыяд у яе жыцці з’явіўся яшчэ адзін чалавек, які дапамог знайсці новы кірунак.
Гаворка пра Мікалая Уладзіміравіча Пырэева. Вольга лічыць яго сваім футбольным «хросным татам». Ён прапанаваў ёй завяршыць кар’еру ў якасці гульца, але не развітвацца з футболам канчаткова.

— Ён прапанаваў мне скончыць з футболам у якасці гульца і паспрабаваць сябе на судзейскім полі. У 2009 годзе я трапіла на свае першыя прафесійныя зборы. І тады адчула, што нічога не разумею, хоць да гэтага правяла ў футболе вельмі шмат часу, — расказвае Вольга.
Гэты досвед стаў для яе важным адкрыццём. Да таго часу футбол быў знаёмы ёй з боку гульца, але судзейства патрабавала зусім іншага разумення гульні. Недастаткова ведаць, як дзейнічаць на полі самому: трэба бачыць увесь матч, ацэньваць сітуацыі, разумець правілы і прымаць рашэнні ў моманты, калі на разважанні амаль няма часу.
— Тады да мяне прыйшло ўсведамленне, што гуляць у футбол — гэта адзін бок медаля, а судзіць футбол — зусім іншы, — падкрэслівае яна.
Так пачаўся новы этап у жыцці Вольгі Блоцкай. Замест таго каб пакінуць спорт пасля траўмы, яна знайшла ў ім іншую прафесійную ролю. І паступова судзейства ператварылася з магчымасці працягнуць сувязь з любімай гульнёй у галоўную кар’ерную мэту.
Мара і шлях да яе ажыццяўлення
Абслугоўваць матчы мужчынскіх асноўных каманд — найвышэйшы ўзровень, да якога Вольга імкнулася на працягу доўгага часу. Яна прызнаецца, што калісьці гэта задача здавалася вельмі складанай.
— На самай справе трапіць на ўзровень судзейства мужчынскіх асноўных каманд — напэўна, гэта была самая вялікая мэта, якую я перад сабой ставіла, самая запаветная мара. Да яе я ішла даволі доўга. Мне здавалася, што гэта нешта абсалютна неверагоднае, неймавернае, — гаворыць арбітр.
На пачатку 2026 года Вольга вызначыла для сябе дзве важныя задачы. Першая — атрымаць прызначэнне на матч мужчынскага чэмпіянату Беларусі ў Вышэйшай лізе. Другая — абслужыць гульню групавога этапу жаночай Лігі чэмпіёнаў.

Абедзве мэты ўдалося рэалізаваць. 20 красавіка 2026 года Вольга Блоцкая працавала на матчы «Арсенал» (Дзяржынск) — «Белшына» (Бабруйск), стаўшы першай жанчынай-арбітрам у гісторыі беларускага мужчынскага футбола, якая абслугоўвала сустрэчу найвышэйшага дывізіёна. А 29 кастрычніка яна судзіла матч жаночай Лігі чэмпіёнаў паміж дацкім «Кёге» і іспанскай «Барселонай».
— І ў мяне атрымалася! А сезон яшчэ не скончыўся! — з задавальненнем адзначае Вольга.
Гэтыя прызначэнні сталі важнымі вехамі ў яе кар’еры. Пры гэтым сама арбітр не схільная разглядаць дасягнутае як канцавы пункт. Яна гаворыць пра выкананыя задачы, але адразу нагадвае, што сезон працягваецца, а значыць, наперадзе могуць быць новыя магчымасці.
Суддзя — не толькі чалавек са свістком
Калі гаварыць пра людзей, якія натхняюць Вольгу ў прафесіі, яна не вылучае аднаго канкрэтнага міжнароднага ці замежнага арбітра. Для яе натхненне — гэта само судзейства, а таксама людзі, з якімі даводзіцца працаваць і кантактаваць.
— Мяне натхняе перш за ўсё само дзеянне, само судзейства. У мяне няма нейкіх канкрэтных арыенціраў, каб я магла сказаць: вось гэты рэферы мяне асабліва ўразіў, — тлумачыць яна.
Асаблівую павагу ў яе выклікаюць беларускія калегі. Вольга перакананая, што суддзю нельга ацэньваць выключна па тым, як ён абслугоўвае матчы і наколькі добра ведае футбольныя правілы. Не менш важна тое, які гэта чалавек па-за полем, чым цікавіцца, як разважае і ўспрымае навакольны свет.

— Чалавек пазнаецца не толькі ў працы, не толькі ў працэсе судзейства, але і ў зносінах. Калі ты размаўляеш з чалавекам ужывую, то разумееш усю шматграннасць яго асобы. Не толькі футболам жыве суддзя, але і іншымі захапленнямі, мае іншы пункт гледжання, іншы ракурс погляду на жыццё. Гэта сапраўды ўражвае, — кажа Вольга.
Сярод беларускіх арбітраў, якія выклікаюць у яе асаблівае захапленне, яна называе Вадзіма Дзмітрыевіча Жука, Аляксея Мікалаевіча Кульбакова і Алега Вікенцьевіча Чыкуна (апошнія два на сённяшні дзень з’яўляюцца міжнароднымі футбольнымі інспектарамі).
— Вадзім Дзмітрыевіч Жук — чалавек, які, нягледзячы на свой узрост, усё роўна ўсім сэрцам гарыць за якасць нашага футбола. Гэта таксама Аляксей Мікалаевіч Кульбакоў, Алег Вікенцьевіч Чыкун. У прынцыпе, усе дзеючыя беларускія арбітры — настолькі шматгранныя, настолькі яркія асобы. Вось гэта сапраўды натхняе, — адзначае яна.
Аднак найважнейшай крыніцай натхнення Вольга называе саму сябе. Гэта не самаўпэўненасць, а ўсведамленне ўласнага шляху і магчымасці стаць прыкладам для тых, хто толькі пачынае.
— Недзе ўнутры сябе я адчуваю, што магу натхніць на гэту справу — маю на ўвазе судзейства — іншых хлопцаў і дзяўчат, — прызнаецца Вольга Блоцкая.
Фізічная форма — штодзённая праца
Судзейства на высокім узроўні патрабуе не толькі добрага ведання футбола, але і сур’ёзнай фізічнай падрыхтоўкі. Арбітр на працягу матчу павінен паспяваць за гульнёй, заставацца побач з эпізодамі і захоўваць канцэнтрацыю. Таму фізічныя нагрузкі для суддзяў — не дадатковае захапленне, а абавязковая частка прафесіі.
— Да матчу заўсёды трэба быць падрыхтаваным — і фізічна, і маральна. Суддзя, калі шчыра, трэніруецца на ўзроўні лёгкаатлета, — падкрэслівае Вольга.
Паводле яе слоў, сёння беларускія арбітры падтрымліваюць высокі ўзровень фізічнай формы. Іх падрыхтоўка рэгулярна правяраецца з дапамогай тэстаў рознай накіраванасці. Сама Вольга можа здаваць такія выпрабаванні чатыры-пяць разоў на год. Яны дазваляюць вызначыць, у якой форме знаходзіцца суддзя і ці адпавядае яго фізічны стан патрабаванням прафесіі.

Аднак аднаго паспяховага тэставання недастаткова. Каб захаваць дасягнуты ўзровень, неабходна працаваць над сабой пастаянна.
— Ты павінен разумець, што для падтрымання таго высокага ўзроўню, які ў цябе ёсць, трэба трэніравацца кожны дзень, — адзначае яна.
Не менш важная і тэарэтычная падрыхтоўка. Веданне правілаў футбола для арбітра — аснова прафесійнай дзейнасці. Вольга параўноўвае адказнасць суддзі з адказнасцю журналіста за падрыхтаваны матэрыял: у абодвух выпадках недакладнасць можа мець сур’ёзныя наступствы.
— Вы як журналіст адказваеце за свае матэрыялы? Як вы думаеце, як да вас паставяцца, калі вы напішаце нешта, што не адпавядае рэчаіснасці? У маёй справе тое самае. Я абавязана ведаць правілы дасканала, каб якасна выконваць сваю работу, — тлумачыць арбітр.
Яна перакананая: калі суддзя не ведае, не разумее і не адчувае правілаў, гэта становіцца вялікай праблемай. Таму разам з фізічнымі выпрабаваннямі арбітры здаюць і тэсты на веданне футбольных правілаў.
Эмоцыі на полі і ціск па-за ім
Адна з найбольш складаных частак работы суддзі — уменне захоўваць аўтарытэт у матчы, дзе гульцы могуць быць вельмі эмацыянальнымі, а напружанне часам пераходзіць у канфлікт. На думку Вольгі, тут асаблівую ролю адыгрывае псіхалагічная ўстойлівасць.
Яна лічыць, што рэакцыя арбітра на паводзіны футбаліста можа як абвастрыць сітуацыю, так і дапамагчы хутка яе ўрэгуляваць. Калі адказваць грубасцю на грубасць, канфлікт толькі разрастаецца. Іншая справа — распазнаць, што гулец проста не справіўся з эмоцыямі, і не ўспрымаць кожнае рэзкае слова як асабістую абразу.
— Калі вам гавораць груба, а вы адказваеце таксама груба, магчымы канфлікт. Але калі вы бачыце, што ў гульца празмерна шмат эмоцый, ён не закранае вашу асобу, а вы можаце лёгка гэта патушыць, сітуацыя вельмі хутка згладжваецца, — расказвае яна.
Разам з тым Вольга звяртае ўвагу на праблему, якая выходзіць за межы футбольнага поля, — агрэсіўную крытыку ў адрас суддзяў. Яна падкрэслівае, што прафесійная ацэнка работы і асабістыя абразы — розныя рэчы. Крытыка можа быць часткай прафесіі, але пагрозы і знявагі не павінны станавіцца нормай.
— Тэма крытыкі, асабліва той, што скіравана на цябе як на асобу, — вельмі вострая. Не толькі для мяне, але і ўвогуле для ўсіх суддзяў. Мы, суддзі, кантактуем паміж сабой і бачым, што людзі дазваляюць сабе выказваць эмоцыі і незадаволенасць самымі рознымі спосабамі і словамі, — адзначае яна.
Вольга прызнаецца, што асабліва непрыемна сутыкацца з сітуацыямі, калі людзі, якія зусім яе не ведаюць, пераходзяць ад абмеркавання судзейскіх рашэнняў да асабістых нападкаў.
— Крытыка — гэта адно, але калі ў ход ідуць самыя злыя словы і пагрозы, гэта ўжо перабор. На жаль, цяпер гэта вельмі вострае пытанне для нашага супольніцтва. Людзі не маюць права проста так абражаць іншых, асабліва калі самі да канца не разабраліся ў сітуацыі і проста ўспыхнулі, — гаворыць арбітр.
Яна не прымае аргумент, што судзейства нібыта прадугледжвае абавязковае цярпенне любых абразаў. На яе думку, права выказваць меркаванне не азначае права парушаць элементарныя нормы павагі.
— Усе раптам сталі знаўцамі футбола, ва ўсіх раптам з’явілася сваё меркаванне ў выглядзе грубасці. Гэта насамрэч непрыемна. Хтосьці скажа, што ў такіх людзей ёсць права на ўласнае меркаванне, маўляў, гэта доля суддзі. Не, сябры, гэта звычайная нявыхаванасць, — падкрэслівае Вольга.
За межамі футбола — сям’я і мацярынства
Насычаны спартыўны графік патрабуе ўмення аднаўляцца не толькі фізічна, але і эмацыянальна. Для Вольгі галоўнай крыніцай раўнавагі застаецца сям’я. Менавіта дома яна можа хутка пераключыцца з футбольных спраў на зусім іншы свет, дзе галоўнае — блізкія людзі і штодзённыя радасці.
У Вольгі ёсць маленькае дзіця, якому таксама неабходныя ўвага і клопат. Мацярынства дапамагае ёй аддаляцца ад напружання, звязанага з матчамі, і вяртацца да простых, але важных рэчаў.
— Мне лепш за ўсё стабілізавацца дапамагае сям’я. У сямейным коле я вельмі хутка адыходжу ад сваіх футбольных спраў. У мяне ёсць маленькае дзіця, якому таксама патрэбна ўвага. Яно вельмі хутка мяне пераключае, дазваляе дакрануцца да малых, але вельмі важных радасцяў мацярынства. Я ж не проста суддзя, але і мама! — гаворыць яна.
Сярод спосабаў аднавіць сілы — таксама саўна і лёгкія фізічныя нагрузкі, напрыклад бег. Але менавіта сямейны час застаецца для яе найбольш важным спосабам вярнуць унутраную раўнавагу.
Гэта частка жыцця яшчэ раз нагадвае, што за прафесійнай роляй арбітра стаіць чалавек са сваімі абавязкамі, пачуццямі і інтарэсамі. І здольнасць знаходзіць баланс паміж імі не менш важная, чым фізічная форма або веданне правілаў.
Матчы, якія застаюцца ў памяці
За час судзейскай кар’еры Вольга Блоцкая назапасіла нямала яркіх успамінаў. Сярод найбольш значных яна вылучае ўсе пяць матчаў, якія абслужыла ў Вышэйшай лізе беларускага чэмпіянату. Кожны з іх мае асаблівае значэнне, бо менавіта гэты ўзровень доўгі час быў яе галоўнай прафесійнай мэтай.
Аднак у памяці засталіся і міжнародныя сустрэчы. Асабліва яскравым для яе стаў матч жаночых зборных Германіі і Аўстрыі, які праходзіў у Германіі. На трыбунах прысутнічалі 25 тысяч гледачоў. Яшчэ адным важным момантам стаў фінал жаночага чэмпіянату Еўропы сярод дзяўчат да 19 гадоў у Паўночнай Ірландыі.
«Не бойцеся і ніколі не сумнявайцеся ў сабе»
Сёння Вольга Блоцкая можа стаць прыкладам для дзяўчат, якія цікавяцца футболам і разглядаюць судзейства як магчымы прафесійны шлях. Яна добра разумее, што пачынаць у сферы, дзе жанчын традыцыйна было няшмат, можа быць няпроста. Але ўласны досвед пераканаў яе: галоўнае — не адмаўляцца ад мэты праз чужыя сумненні.
На пытанне, што яна параіла б дзяўчыне, якая толькі задумваецца пра пачатак судзейскай кар’еры, Вольга адказвае без доўгіх разважанняў:
— Не бойцеся, нікога не слухайце з тых, хто ў вас не верыць. Заўсёды старайцеся, рабіце ўсё магчымае, каб быць лепшымі, чым учора, вучыцеся і ніколі не сумнявайцеся ў сабе.
Гэтыя словы ў пэўнай ступені адлюстроўваюць і яе ўласны шлях. Калісьці траўма прымусіла адмовіцца ад кар’еры футбалісткі, але не адабрала магчымасці застацца ў спорце. Судзейства спачатку здавалася незразумелым і амаль недасяжным, аднак паступова стала справай жыцця. Мара працаваць на матчах мужчынскай Вышэйшай лігі Беларусі ператварылася ў рэальнасць.
Гісторыя Вольгі Блоцкай — гэта гісторыя пра тое, як любоў да футбола можа змяніць форму, але не знікнуць. Пра прафесію, у якой неабходныя штодзённая дысцыпліна, веды, вытрымка і адказнасць. І пра права ісці да сваёй мэты незалежна ад таго, наколькі незвычайнай яна здаецца навакольным.
Міхаіл ДАНІЛКОВІЧ
Фота з асабістага архіва Вольгі БЛОЦКАЙ