Пра тое, як праходзіла судовае слуханне, а таксама пра рэакцыю сусветнай грамадскасці, расказваем у аглядзе БелТА.

«Я па-ранейшаму прэзідэнт сваёй краіны». Як праходзіла слуханне?

5 студзеня прэзідэнт Венесуэлы Нікалас Мадура і яго жонка Сілія Флорэс, абвінавачаныя амерыканскімі ўладамі ў наркатэрарызме, былі дастаўлены верталётам у будынак суда ў Нью-Ёрку. 

Слуханне праходзіла ва ўмовах беспрэцэдэнтных мер бяспекі. У зале суда забаранілі здымку і выкарыстанне любых гаджэтаў, таму журналістам давялося рабіць замалёўкі. На іх Мадура і Флорэс намаляваныя ў сініх футболках, пад якімі віднеюцца аранжавыя камбінезоны. Венесуэльскі лідар быў у кайданах на нагах, але без наручнікаў. У яго жонкі былі заўважаныя пластыры на лбе і каля правай скроні. Прэзідэнт і першая лэдзі выглядалі спакойнымі, але стомленымі.

Справу Мадуры і Флорэс вядзе 92-гадовы суддзя Элвін Хелерсцін. Адвакатам венесуэльскага лідара выступіў Бары Джоэл Полак, які прадстаўляў інтарэсы заснавальніка WikiLeaks Джуліяна Асанжа. Адвакатам Флорэс выступіў амерыканскі юрыст Марк Данелі.

«Я Нікалас Мадура, Прэзідэнт Рэспублікі Венесуэла. Знаходжуся тут выкрадзеным з 3 студзеня. Я быў захоплены ў сваім доме ў Каракасе, Венесуэла», — заявіў Мадура ў судзе. Пасля гэтага ў размову ўмяшаўся суддзя, адзначыўшы, што яшчэ будзе час і месца, каб ва ўсім разабрацца.

Прэзідэнту Венесуэлы і яго жонцы выставілі абвінавачванні ў змове ў мэтах наркатэрарызму і валодання зброяй супраць ЗША. Мадура і Флорэс абвінавачванні ў свой адрас катэгарычна адхілілі. «Я невінаваты. Я прыстойны чалавек. І я па-ранейшаму прэзідэнт сваёй краіны», — сказаў Мадура.

«Абсалютна невінаватая», — заявіла Флорэс. 

На заканчэнне кароткага пасяджэння Мадура сказаў: «Я прэзідэнт і ваеннапалонны». Ён таксама паабяцаў працягнуць змагацца за свабоду.

Наступнае судовае пасяджэнне прызначана на 17 сакавіка.

«Рэальны свет кіруецца сілай і магутнасцю». Што кажуць у ЗША?

Шэраг заяў учора ўвечары і сёння ноччу прагучала з Вашынгтона. 

Так, амерыканскі лідар Дональд Трамп заявіў, што ЗША не знаходзяцца ў стане вайны з Венесуэлай. З яго слоў, ЗША «знаходзяцца ў стане вайны з людзьмі, якія прадаюць наркотыкі».

Ён таксама адзначыў, што найбліжэйшым часам не варта чакаць правядзення выбараў у Венесуэле. На яго думку, спачатку трэба "вылечыць" краіну, а ўжо потым галасаваць. «Мы павінны спачатку аднавіць краіну. Выбары праводзіць нельга. Людзі нават не змогуць галасаваць... Мы павінны вылечыць краіну, каб яна зноў была здаровай», — сказаў Трамп.

Амерыканскі лідар таксама паведаміў аб стварэнні групы, якая будзе кантраляваць уцягнутасць ЗША ў справы Венесуэлы. У яе ўвойдуць віцэ-прэзідэнт Джэй Дзі Вэнс, кіраўнік Дзярждэпа Марка Рубіа, кіраўнік Пентагона Піт Хегсет і намеснік кіраўніка апарату Белага дома Стывен Мілер. Адказнай асобай у пытанні Венесуэлы будзе сам Трамп.

Прэзідэнт ЗША таксама сцвярджае, што выканаўца абавязкаў прэзідэнта Венесуэлы Дэлсі Радрыгес пачала супрацоўнічаць з Вашынгтонам. Пры гэтым амерыканскі лідар заявіў, што ў ЗША не было дамоўленасцяў з кім-небудзь з атачэння Мадуры, якія папярэднічалі захопу венесуэльскага прэзідэнта.

Лідар дэмакратычнай меншасці ў Сенаце Кангрэса Чак Шумер заявіў, што план адміністрацыі Трампа па кіраванні Венесуэлай з’яўляецца нездавальняючым. «Іх план па кіраванні Венесуэлай Злучанымі Штатамі недакладны, заснаваны на выдачы жаданага за рэальнае і нездавальняючы», — сказаў Шумер.

А тым часам Дзярждэп ЗША апублікаваў паведамленне, у якім пазначыў Заходняе паўшар’е як зону ўплыву Вашынгтона. «Гэта наша паўшар’е, і прэзідэнт Трамп не дазволіць пагражаць нашай бяспецы», — гаворыцца ў паведамленні прэс-службы Дзярждэпа ў сацсетцы X.

«Суверэнітэт не падлягае абмеркаванню». Як рэагуе сусветная супольнасць?

5 студзеня, за некалькі гадзін да пачатку слухання ў Нью-Ёркскім судзе, адбылося пасяджэнне Савета Бяспекі ААН. Па яго выніках міністр замежных спраў Венесуэлы Іван Хіль Пінта заявіў, што міжнародная супольнасць прызнала напад ЗША на рэспубліку супярэчным міжнароднаму праву. 

«У чарговы раз праўда перамагла ў Савеце Бяспекі. Венесуэла атрымала відавочную і законную перамогу: міжнародная супольнасць афіцыйна прызнала, што напад, здзейснены 3 студзеня, быў актам, які супярэчыць міжнароднаму праву, што парушае Статут ААН, гуманітарнае права і правы чалавека, а таксама прамым замахам на імунітэт дзейнага кіраўніка дзяржавы», — прыводзіць словы міністра ТАСС.

Хіль дадаў, што на пасяджэнні Савета Бяспекі ААН, якое адбылося ў панядзелак, не было месца маніпуляцыям і двайным стандартам, а права было на баку Венесуэлы. Міністр падкрэсліў, што Баліварыянская Рэспубліка будзе і надалей абараняць свой суверэнітэт і забяспечваць мір на сваёй тэрыторыі.

У сваю чаргу пастаянны прадстаўнік Венесуэлы пры ААН Самуэль Манкада заявіў, што Венесуэла з’яўляецца аб’ектам нападу з прычыны яе прыродных багаццяў і геапалітычнага становішча. «Нафта, энергарэсурсы, стратэгічныя рэсурсы, геапалітычнае становішча нашай краіны гістарычна былі тым, што знешнія суб’екты спрабавалі захапіць», — адзначыў венесуэльскі дыпламат.

Пра тое, што ваенная аперацыя ЗША ў Венесуэле здольная абвастрыць нестабільнасць у Венесуэле і стварыць небяспечны прэцэдэнт у міжнародных адносінах, гаворыцца ў заяве генеральнага сакратара ААН Антоніу Гутэрыша, якая была зачытана на пасяджэнні Савета Бяспекі ААН.

«Я глыбока занепакоены магчымым абвастрэннем нестабільнасці ў краіне, патэнцыйным уздзеяннем на рэгіён, а таксама прэцэдэнтам, які гэта можа стварыць для адносін паміж краінамі, — падкрэсліваецца ў заяве генеральнага сакратара ААН. — Я глыбока ўстрывожаны тым, што нормы міжнароднага права не былі выкананыя ў тым, што датычыцца вайсковай аперацыі 3 студзеня. У Статуце ААН замацавана забарона на прымяненне сілы або пагроз прымянення сілы ў дачыненні да тэрытарыяльнай цэласнасці альбо палітычнай незалежнасці любой дзяржавы. Падтрыманне міжнароднага міру і бяспекі залежыць ад таго, наколькі дзяржавы-члены будуць верныя таму, каб выконваць усе палажэнні, замацаваныя ў Статуце ААН».

У кіраўніцтве ААН адзначылі, што ў барацьбе з наркатрафікам важна прытрымлівацца прынцыпаў міжнароднага права. «Міжнароднае права ўтрымлівае інструменты для вырашэння такіх праблем, як незаконны абарот наркатычных сродкаў, а таксама па пытаннях праблематыкі правоў чалавека. Вось якім шляхам неабходна пайсці», — заклікаў Гутэрыш.

Са спецыяльным камюніке, якое рашуча асуджае акт агрэсіі супраць Венесуэлы і выкраданне кіраўніка дзяржавы, выступіла група сяброў у абарону Статута ААН. Нагадаем, што група была створана ў 2021 годзе і ў цяперашні час аб’ядноўвае 19 дзяржаў, у тым ліку Беларусь, Венесуэлу, Іран, Кітай, Кубу, Расію і інш.

У камюніке падкрэсліваецца недапушчальнасць парушэнняў суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці Венесуэлы, а таксама гучыць заклік да неадкладнага спынення ўсіх варожых дзеянняў.

Раней акт амерыканскай агрэсіі супраць Венесуэлы катэгарычна асудзіў беларускі лідар Аляксандр Лукашэнка. Кіраўнік дзяржавы яшчэ ў снежні папярэджваў Вашынгтон, што Венесуэла можа стаць для амерыканцаў «другім В’етнамам», і заклікаў мірна ўрэгуляваць рознагалоссі. 

Аб падтрымцы ўрада Венесуэлы заявіў МЗС Беларусі. «Беларускі бок заяўляе аб сваёй непахіснай падтрымцы законнага ўрада Венесуэлы і далучаецца да закліку аб тэрміновым скліканні Савета Бяспекі ААН, на які ўскладзена галоўная адказнасць за падтрыманне міру», — гаварылася ў заяве знешнепалітычнага ведамства.

Глыбокую заклапочанасць і асуджэнне акту агрэсіі супраць Венесуэлы выказала МЗС Расіі. «Ідэалагізаваная непрыязнасць узяла верх над дзелавым прагматызмам, гатоўнасцю выбудоўваць адносіны даверу і прадказальнасці», — заявілі ў МЗС РФ.

Намеснік пастаяннага прадстаўніка Кітая пры ААН Сунь Лэй рэзка асудзіў ваенную аперацыю ЗША супраць Венесуэлы. «Кітай глыбока ўзрушаны і рашуча асуджае аднабаковыя, незаконныя, здзеклівыя дзеянні Злучаных Штатаў», — заявіў Сунь Лэй.

Прэзідэнт Турцыі Рэджэп Таіп Эрдаган заявіў, што Анкара не ўхваляе дзеянняў, якія парушаюць міжнароднае права. Ён адзначыў, што парушэнне суверэнных правоў краін і невыкананне міжнароднага права з’яўляюцца рызыкоўнымі крокамі, якія могуць прывесці да сур’ёзных ускладненняў на глабальным узроўні.

Тым часам прэзідэнт Калумбіі Густава Петра, на адрас якога таксама паступалі пагрозы з Вашынгтона, заявіў пра гатоўнасць узяцца за зброю дзеля абароны Радзімы. «Я пакляўся больш не браць у рукі зброю пасля мірнага пагаднення 1989 года, але дзеля Радзімы я зноў вазьму зброю, якую не люблю», — напісаў Петра ў X.

У Вашынгтоне таксама выказвалі незадаволенасць у адрас Мексікі. Прэзідэнт гэтай краіны Клаўдыя Шэйнбаум заявіла, што ўмяшанне ЗША ва ўнутраныя справы іншых краін не прыводзіць ні да дэмакратыі, ні да ўстойлівай стабільнасці. «Амерыканскі кантынент не належыць ні адной дактрыне і ні адной дзяржаве. Ён належыць народам краін, якія яго складаюць», — сказала Шэйнбаум.

Міністр замежных спраў Іспаніі Хасэ Мануэль Альбарэс заявіў, што прымяненне сілы ў канчатковым выніку прыводзіць не да дэмакратыі, а да хаосу і нестабільнасці не толькі ў краіне, дзе яна ўжываецца, але і ў рэгіёне.

Ва ўрадзе Францыі заявілі, што аперацыя ЗША па захопе прэзідэнта Венесуэлы Нікаласа Мадуры супярэчыць міжнароднаму праву.

Шэраг заяў у апошнія дні прагучаў з Даніі, якая асцерагаецца, што ЗША ўслед за Венесуэлай правядуць аперацыю па захопе Грэнландыі. «Злучаныя Штаты не маюць права анэксаваць ні адзін з трох бакоў Садружнасці (Данія, Грэнландыя і Фарэрскія астравы). Каралеўства Данія і, такім чынам, Грэнландыя з’яўляюцца часткай НАТА і, такім чынам, падпадаюць пад дзеянне гарантый бяспекі альянсу... Таму я настойліва заклікаю Злучаныя Штаты спыніць пагрозы ў адрас гістарычна блізкага саюзніка, а таксама ў адрас іншай краіны і іншага народа, якія вельмі выразна заявілі, што яны не прадаюцца», — гаворыцца ў заяве прэм’ер-міністра Даніі Метэ Фрэдэрыксен.

Аб падтрымцы тэрытарыяльнай цэласнасці Даніі і Грэнландыі заявіла і Еўракамісія. У Бруселі пакуль не вызначыліся, як ставіцца да дзеянняў ЗША ў дачыненні да Венесуэлы. «Мы не абмяркоўвалі, як мы павінны гэта называць, але тое, што найбольш важна, што гэтыя падзеі стварылі магчымасць для дэмакратычнай перадачы ўлады ў Венесуэле», — сказала кіраўніца прэс-службы Еўракамісіі Паўла Пінью.

А тым часам у шэрагу краін свету, у тым ліку ў ЗША, прайшлі шматлікія мітынгі ў падтрымку Венесуэлы. Пратэстоўцы выступілі за мір і суверэнітэт народаў, супраць ваеннай агрэсіі і імперыялізму.

Шматтысячны мітынг пад лозунгам "Вялікі марш за Венесуэлу" прайшоў і ў Каракасе. Мітынгоўцы скандавалі лозунгі: "Венесуэла рашуча змагаецца", "Вярніце нам нашага прэзідэнта з працоўнага класа", "Суверэнітэт не падлягае абмеркаванню", "Мы заўсёды верныя Мадуру". Людзі запатрабавалі ад ЗША вызваліць прэзідэнта Венесуэлы і першую лэдзі краіны, а таксама праявіць павагу да суверэнітэту Баліварыянскай Рэспублікі.

Віта ХАНАТАЕВА

БелТА