Як адзначыў намеснік старшыні Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Мікалай БОБЕР, адным з галоўных новаўвядзенняў стала пашырэнне дзеяння «зямельнай амністыі». Цяпер яна распаўсюджваецца таксама на выпадкі самавольнага заняцця зямельных участкаў для вырошчвання сельскагаспадарчых культур і размяшчэння нестацыянарных аб’ектаў.

Законам замацавана права мясцовых выканаўчых камітэтаў у асобных выпадках прадастаўляць зямельныя ўчасткі ў памерах, што перавышаюць устаноўленыя заканадаўствам гранічныя памеры. Акрамя таго, выканкамы могуць прадастаўляць растэрміноўку выплаты за права легалізацыі самавольна занятых зямельных участкаў на тэрмін да пяці гадоў.

Падоўжаны да 1 студзеня 2028 года і тэрмін дзеяння льготнага набыцця зямельных участкаў у прыватную ўласнасць або арэнду з выкарыстаннем паніжальнага каэфіцыента. Адначасова ўрэгулявана пытанне, калі землекарыстальнікам раней даводзілася паўторна ўносіць плату ў памеры рынкавага кошту зямельнага ўчастка пры наступных здзелках з ім. Цяпер, калі такая плата ўжо была ўнесена, паўторная аплата не спатрэбіцца.

Прадугледжана магчымасць паўторнага прадастаўлення зямельнага ўчастка грамадзянам, якія маюць патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў і добраахвотна адмовіліся ад раней выдзеленага ўчастка па ўважлівых прычынах. Таксама па-за чаргой зямельныя ўчасткі могуць быць прадастаўлены аднаму з членаў сям’і, у якой выхоўваюцца дзеці-інваліды ва ўзросце да 18 гадоў. Абласныя выканаўчыя камітэты атрымалі права вызначаць катэгорыі грамадзян, якім зямельныя ўчасткі могуць выдзяляцца без аўкцыёну, у тым ліку медыцынскім работнікам, педагогам, работнікам аграпрамысловага комплексу і прадстаўнікам іншых прафесій.

Законам змяняецца і падыход па вызначэнні сумы грашовых сродкаў, якая падлягае кампенсацыі былому ўласніку зямельнага ўчастка пры прымусовым яго канфіскаванні за парушэнні зямельнага заканадаўства. Кампенсацыя будзе разлічвацца зыходзячы з сумы, першапачаткова выплачанай за ўчастак, з улікам інфляцыі.

Пашыраны і пералік выпадкаў, калі зямельныя ўчасткі могуць прадастаўляцца без правядзення аўкцыёну.

Акрамя таго, новымі нормамі вызначаны выпадкі, калі зямельныя ўчасткі не трэба ўключаць у пералік незанятых. Такая асаблівасць будзе дзейнічаць, напрыклад, калі зямельны ўчастак, які раней выкарыстоўваўся для агародніцтва, вядзення асабістай падсобнай гаспадаркі, запытваецца яго землекарыстальнікам у якасці дадатковага да ўжо прадастаўленага зямельнага ўчастка. Або калі зямельны ўчастак запытваецца ў якасці дадатковага да зямельнага ўчастка, набытага раней па выніках аўкцыёну.

Дакумент таксама ліквідуе прававы прабел у легалізацыі самавольнага будаўніцтва. Калі зацікаўленая асоба не звернецца да 1 студзеня 2028 года з заявай аб легалізацыі самавольна занятага зямельнага ўчастка, мясцовы выканаўчы камітэт зможа прыняць адпаведнае рашэнне ў парадку, прадугледжаным грамадзянскім заканадаўствам (з унясеннем у пэўных выпадках у мясцовы бюджэт платы за права легалізацыі такога будаўніцтва).

Як паведаміў Мікалай Бобер, асноўныя палажэнні Закона, якія датычацца змяненняў Кодэкса аб зямлі, уступяць у сілу праз шэсць месяцаў пасля яго афіцыйнага апублікавання — 7 снежня 2026 года. Разам з тым нормы, звязаныя з зямельнай амністыяй, ужо пачалі дзейнічаць адразу пасля афіцыйнага апублікавання закона.

Міхаіл ДАНІЛКОВІЧ