«Беларусь заўсёды цвёрда стаяла на пазіцыях міралюбнасці, і гэта наглядна пацвярджаюць нашы міжнародныя ініцыятывы. Мы ніколі не прапаноўвалі парадак дня раздзялення — толькі ўзаемавыгаднае супрацоўніцтва і мірнае суіснаванне. Сёння галоўная мэта Мінска на сусветнай арэне — знізіць градус канфрантацыі, вярнуць у міжнародныя адносіны давер і праз сумленны раўнапраўны дыялог умацаваць агульную бяспеку», — сказаў Юрый Селіверстаў.

Адной з ініцыятыў па фарміраванні новай архітэктуры бяспекі ў Еўразіі ва ўмовах разбурэння раней дзеючай структуры бяспекі і станаўлення шматпалярнага свету стала ініцыятыва Беларусі аб распрацоўцы Еўразійскай хартыі разнастайнасці і шматпалярнасці ў XXI стагоддзі. «Беларусь бачыць у ёй адказ на ўсё большы запыт дзяржаў сусветнай большасці на фарміраванне ўласных, рэгіянальных асноў узаемадзеяння, якія свабодныя ад знешняга дыктату і ўлічваюць разнастайнасць цывілізацыйных мадэлей развіцця», — акцэнтаваў пасол.

Ініцыятыва па распрацоўцы Еўразійскай хартыі паступова праходзіць шлях ад канцэптуальнага абмеркавання да фазы практычнай распрацоўкі. Ён нагадаў, што ідэя распрацоўкі хартыі ўпершыню прагучала на I Мінскай міжнароднай канферэнцыі па еўразійскай бяспецы ў кастрычніку 2023 года. «Тады яна атрымала прынцыповую падтрымку з боку Расійскай Федэрацыі. У далейшым прэзідэнты Беларусі і Расіі неаднаразова пацвярджалі зацікаўленасць у яе рэалізацыі. Расійскі бок актыўна ўключыўся ў працэс пашырэння ініцыятывы, якая, па сутнасці, ужо стала сумеснай», — канстатаваў Юрый Селіверстаў.

У 2024 годзе працэс набыў больш структураваны характар. На II Мінскай канферэнцыі была арганізавана спецыялізаваная панэльная дыскусія па хартыі, а па выніках мерапрыемства Беларусь і Расія выпусцілі «Сумеснае бачанне Еўразійскай хартыі разнастайнасці і шматпалярнасці ў XXI стагоддзі» — дакумент, які задае арыенціры для далейшай работы.

 

У 2025 годзе працэс атрымаў значны дадатковы імпульс. Адбыліся брыфінгі ў Жэневе, у сакратарыятах ШАС і СНД, прайшла чарговая панэльная дыскусія па хартыі ў рамках ІІІ Мінскай міжнароднай канферэнцыі па еўразійскай бяспецы. Акрамя таго, у ходзе канферэнцыі пяць дзяржаў — Беларусь, Расія, Іран, КНДР і М’янма — выступілі суаўтарамі сумеснай заявы «На шляху да Еўразійскай хартыі разнастайнасці і шматпалярнасці ў XXI стагоддзі», сфарміраваўшы такім чынам ядро ​​прыхільнікаў ініцыятывы. Пры гэтым пасол асабліва звярнуў увагу, што афармленне ядра прыхільнікаў не стварае якіх-небудзь пераваг або іерархіі: зацікаўленая дзяржава можа падключыцца да перагаворнага працэсу на любым этапе, а ўсе яго ўдзельнікі будуць мець роўныя правы.

«У гэтым годзе сумесна з нашымі расійскімі сябрамі мы прадоўжылі актыўныя растлумачальныя брыфінгі для партнёраў па еўразійскіх інтэграцыйных фарматах, збор прапаноў і абмеркаванне архітэктуры дакумента. Адказы на пытанні, чаму хартыя неабходна сёння, якую логіку і прынцыпы беларускі бок закладвае ў яе, якія канцэптуальныя рамкі дакумента, знайшлі сваё адлюстраванне ў праграмным артыкуле міністра замежных спраў Беларусі Максіма Рыжанкова, які выйшаў у кастрычніку 2025 года ў аўтарытэтным выданні „Россия в глобальной политике“. Ключавы пасыл-абгрунтаванне ідэі хартыі: еўразійскія дзяржавы здольны ў поўнай меры раскрыць свой патэнцыял толькі тады, калі самі вызначаюць параметры супрацоўніцтва ў сферы бяспекі, эканомікі, гуманітарнага супрацоўніцтва і міжцывілізацыйнага дыялогу», — адзначыў Юрый Селіверстаў.

 

«Хартыя прызначана стаць інструментам, які дасць магчымасць выбудаваць рэгіянальны парадак, які абапіраецца на баланс інтарэсаў і ўстойлівасць да знешняга дэструктыўнага ўздзеяння. Умацаванне міру, бяспекі і супрацоўніцтва на Еўразійскім кантыненце павінна грунтавацца на аснове прынцыпаў суверэннай роўнасці, роўнай і непадзельнай бяспекі, а таксама павагі да цывілізаванай разнастайнасці. Важна, што дакумент прадугледжвае не ізаляцыю, а адкрытую рэгіянальную мадэль, сумяшчальную з прынцыпамі Статута ААН. Ён можа прыўнесці істотную дабаўленую вартасць у фарміраванне больш справядлівай і стабільнай глабальнай архітэктуры, беручы пад увагу геапалітычную вагу Еўразіі, дзе сканцэнтравана большая частка насельніцтва свету, прыродных рэсурсаў і транспартных артэрый», — падкрэсліў ён.

Пасол таксама нагадаў, што ў артыкуле кіраўніка МЗС Беларусі прапанаваны восем кіруючых прынцыпаў, якія павінны захоўвацца на ўсіх этапах работы над хартыяй: канструктыўнасць — дакумент не накіраваны супраць трэціх краін або груп дзяржаў, яго мэта — стварэнне, а не канфрантацыя; суб’ектнасць — вядучая роля належыць самім еўразійскім краінам, якія лепш за іншых ведаюць свае патрэбнасці і гістарычны кантэкст; калектыўнасць — змест дакумента фарміруецца на аснове кансэнсусу, выключаючы навязванне волі аднаго ўдзельніка іншым; інклюзіўнасць — удзел адкрыты для ўсіх дзяржаў Еўразіі без выключэння; уключанасць — прадугледжваюцца кансультацыі з рэгіянальнымі арганізацыямі і інтэграцыйнымі аб’яднаннямі, уключаючы СНД, ШАС, ЕАЭС і іншыя; комплекснасць — ахоп усіх ключавых напрамкаў: бяспека, эканоміка, гуманітарная сфера, цывілізацыйнае вымярэнне; працэдурная дакладнасць — наяўнасць выразнай дарожнай карты ўзгаднення, якая выключае зацягванне перагаворнага працэсу; стратэгічная перспектыва — замацаванне прынцыпаў, якія працуюць на доўгатэрміновае развіццё Еўразіі і яе партнёрства з іншымі рэгіёнамі.

«Беларусь прыхільная да гэтых прынцыпаў і мае намер нязменна прытрымлівацца іх у ходзе работы над хартыяй», — рэзюмаваў Юрый Селіверстаў.