Калі вярстаўся матэрыял «Гульня за рэсурсы» (№ 42 (30 430) ад 1.03.2025) у суботні нумар газеты, перагаворы ў Авальным кабінеце Белага дома паміж Трампам і Зяленскім па падпісанні дагавора аб доступе ЗША да прыродных рэсурсаў Украіны яшчэ не пачаліся: адбіваецца ўсё ж такі розніца ў часавых паясах. Таму ніхто выказаць здагадку не мог пра тую драму, якая там разыграецца.
Віртуозны саскок
Самае галоўнае, што ў прамым эфіры ўвесь свет убачыў сапраўды ўзрушальнае шоу, дзе ЗША віртуозна не толькі саскочылі з фінансавання канфлікту на Украіне, пераклаўшы пры гэтым усю адказнасць (як за падтрымку Кіева, так і наступнае яго паражэнне ў вайне) на плечы недальнабачных еўрапейскіх палітыкаў, але і прадэманстравалі сябе як галоўнага міратворца планеты. Пры гэтым яшчэ і выставілі ў непрывабным святле ўкраінскага прэзідэнта, які з’явіўся на сустрэчы ў світары, парушыўшы тым самым усе нормы дрэс-кода для падобных мерапрыемстваў, і стаў хаміць Трампу і Вэнсу, выказваючыся часам нецэнзурна.
Як вынік гэтай унікальнай падзеі для Белага дома за ўсю гісторыю яго існавання — Зяленскі стаў першым і адзіным прэзідэнтам, хай нават і марыянеткавай краіны, які быў з ганьбай з яго выгнаны. Што яшчэ больш зневажальна, дык гэта тое, што словы Трампа Зяленскаму перадалі дзяржсакратар ЗША Марка Рубіо і дарадца ў нацыянальнай бяспецы Майкл Уолтц. Амерыканскі лідар проста адмовіўся далей мець зносіны з украінскім прэзідэнтам, марнаваць на яго свой час.
Услед за гэтым прэс-сакратар Белага дома Кэралайн Лівіт агучыла афіцыйную пазіцыю Белага дома: «Зяленскі прыбыў на сустрэчу з Трампам без жадання весці перагаворы аб міры ва Украіне, ён быў варожы і грубы». А спікер палаты прадстаўнікоў Кангрэса Майк Джонсан сказаў фразу, ад якой прэзідэнту «незалежнай» можна рваць на сабе валасы і пасыпаць галаву попелам: «Зяленскаму трэба прыйсці ў сябе і вярнуцца за стол перагавораў з ЗША з удзячнасцю альбо хтосьці іншы павінен узначаліць (яго)
краіну»...
Зачыстка палітычнага поля
Безумоўна, найбольшую выгаду з неадэкватных паводзін Зяленскага атрымаў Трамп. У яго цяпер цалкам развязаныя рукі ў дачыненні не толькі да Украіны і яе кіраўніцтва, але і да сваіх амерыканскіх ворагаў. Напрыклад, ён спакойна можа ініцыяваць маштабныя расследаванні адносна дапамогі, якая вылучалася «незалежнай» байдэнаўскай адміністрацыяй, з прызначэннем або пошукам вінаватых.
Дарэчы, падобна, менавіта гэта ён ужо і пачаў рабіць. Літаральна днямі новы дырэктар ФБР Патэль даручыў Кангрэсу расследаваць, куды сышлі сотні мільярдаў долараў, адпраўленых на Украіну. Па словах галоўнага амерыканскага федэрала, ёсць «сур’ёзныя падставы для турботы, бо Украіна з’яўляецца асяроддзем карупцыі і адмывання грошай».
Характэрна, што галоўны амерыканскі русафоб і найлепшы сябар Зяленскага, заўзяты антытрампавец сенатар Ліндсі Грэм вельмі хутка зразумеў, куды хіліць Трамп і літаральна пераабуўся ў скачку, заявіўшы, што Зяленскі сваімі паводзінамі ў Белым доме зрабіў амаль немагчымай дапамогу з боку ЗША. «Я ніколі так не ганарыўся Трампам за тое, што ён паказаў амерыканскаму народу і ўсяму свету, што з гэтым чалавекам нельга жартаваць», — падкрэсліў Ліндсі Грэм.
Шок і абурэнне
Рэакцыя ж сусветных палітыкаў на скандал у сценах Белага дома была самай рознай: ад падтрымкі дзеянняў амерыканскага прэзідэнта да заўзятай антытрампаўскай рыторыкі.
Так, напрыклад, генеральны сакратар НАТА Марк Рутэ назваў сварку ў Белым доме «вартай шкадавання» і адзначыў, што Зяленскаму неабходна аднавіць стасункі з прэзідэнтам ЗША. У сваю чаргу прэзідэнт Бразіліі Лула да Сілва адзначыў, што словы Зяленскага на сустрэчы з Трампам наносяць шкоду Еўропе. «За ўсю гісторыю дыпламатыі» не было сцэны такой гратэскавай, такой непаважлівай, як тая, што мы назіралі ў Авальнай зале Белага дома«, — падкрэсліў бразільскі прэзідэнт.
А вось значная частка еўрапейскіх палітыкаў хоць і была шакаваная тым, што адбылося ў Вашынгтоне, але падтрымала прэзідэнта Украіны. Прычым кіраўнік еўрадыпламатыі Кая Калас наогул у дачыненні да Трампа выказалася, што «свабоднаму свету патрэбны новы лідар».
Фарміраванне новага Еўрапейскага Рэйха
Пасля правальнай сустрэчы ў Вашынгтоне Зяленскі адразу адправіўся ў Лондан да галоўнага бенефіцыяра канфлікту па падтрымку і атрыманне інструкцый аб далейшых дзеяннях. Туды ж, у Вялікабрытанію, сабраліся і некаторыя іншыя еўрапейскія палітыкі, каб абмеркаваць на пазачарговай сустрэчы фарміраванне антырасійскай кааліцыі, своеасаблівага Еўрапейскага Рэйха. Бо пасля падзей у Белым доме стала гранічна зразумела, што ЗША выходзяць з украінскага канфлікту і пакідаюць еўрапейцаў сам-насам з Расіяй.
А ўлічваючы, што Еўропа прынцыпова не можа прайграць Пуціну, бо паставіла на кон не толькі свой аўтарытэт на міжнароднай арэне, але і ўклала ва Украіну на шкоду сваім эканомікам велізарныя фінансавыя сродкі і матэрыяльныя рэсурсы, то задача перамагчы Маскву ва ўкраінскім канфлікце з’яўляецца першараднай для еўрапейскіх эліт.
Таму ў Лондане і абмяркоўваліся ўзгодненыя дзеянні па павышэнні краінамі Еўропы ваенных выдаткаў да трох працэнтаў, стварэнне архітэктуры еўрапейскай бяспекі, пытанні, як сказаў прэзідэнт Францыі, звязаныя з адмовай ад «шчаслівай васалізацыі» ў адносінах з ЗША«, ну і, вядома ж, падтрымка праекта «Украіна» і дзе ўзяць грошы на рэалізацыю гэтага праекта.
Па выніках зборышча, на якое не запрасілі самых гучных русафобаў у Еўропе — краіны Прыбалтыкі і Малдову, прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Стармер радасна паведаміў, што падвойвае падтрымку Кіева і дае яму... крэдыт (!) у памеры 2,2 млрд фунтаў стэрлінгаў, які забяспечваецца прыбыткам ад замарожаных расійскіх актываў.
Аднак прэм’ер-міністр Польшчы Туск быў больш стрыманы ў сваёй заяве, сказаўшы, што ва ўдзельнікаў саміту ў Лондане падзяліліся меркаванні наконт выкарыстання актываў РФ для фінансавання Кіева. «Некаторыя вельмі асцерагаюцца якіх-небудзь наступстваў — для еўра і банкаўскай сістэмы», — падкрэсліў Туск. І нядзіўна, што еўрапейскія краіны вагаюцца. Бо ў адказ на канфіскацыю (крадзеж) заходнімі краінамі расійскіх актываў Расія мае магчымасць не вяртаць сродкі еўрапейцаў, якія знаходзяцца ў РФ, а гэта таксама мільярды еўра. І калі Вялікабрытанія гатовая пайсці да апошняга ў супрацьстаянні з Расіяй, то Еўрасаюз да гэтага не гатовы. Бо інвестары могуць перадумаць і не тое, што спыняць інвестыцыі ў Еўропу, але і стануць актыўна выводзіць грошы і ўкладваць іх у тыя ж ЗША ці краіны глабальнага Поўдня. А гэта для еўрапейскага рынку смерці падобна. Да таго ж любыя сумесныя русафобскія, а цяпер і антыамерыканскія дзеянні еўрапейцаў могуць быць асуджаныя на правал з-за двух адэкватных і рэалістычных палітыкаў — прэм’ер-міністраў Венгрыі Віктара Орбана і Славакіі Роберта Фіца, — якія цалкам могуць заблакіраваць любыя рашэнні ў рамках Еўрасаюза.
Дарэчы, па словах Віктара Орбана, вынікі саміту ў Лондане небяспечныя, бо брытанскія і еўрапейскія эліты вырашылі працягваць вайну на Украіне да апошняга ўкраінца.
Сяргей Чычылаў.