Top.Mail.Ru

«...Перш чым вочы заслоняць векам, чалавек хоча стаць чалавекам»

Кажуць, дрэнненькі аловак лепшы, чым добрая памяць, а таму… Горад. Дзень. Скрыжаванне. Музыка — аднекуль знізу, з-пад зямлі, з падземнага пераходу. Зрэдку па вечарах там гучала флейта, яшчэ радзей — скрыпка, сёння — акардэон з песняй «Я сегодня ночевал с женщиной любимою...»


Проста грэх было не спыніцца і не паслухаць! Грэх, здавалася, не аддзячыць нейкай капейчынай. «Вось толькі як?» — моўчкі спыталі ў музыкі, бо побач ні футарала ад інструмента, ні каробачкі, ні кепкі.

Той у адказ толькі ўсміхнуўся: «Ды, кіньце... Я ж пад настрой, для сябе іграю». Такое, дзякуй богу, яшчэ здараецца: нехта, не шкадуючы свайго часу НЕ толькі і НЕ столькі за грошы з задавальненнем вучыць дзяцей і лечыць хворых, нехта будуе дамы і збірае машыны, сее хлеб, піша карціны ці... «простаю мовай» «карцінкі» з жыцця — са шчырай надзеяй, што гэта ж некаму трэба.

Доктару можна верыць

З ліста. «Ляжу ў бальніцы. Нас, мужчын, у палаце трое. Горача. Дзверы не зачыняем.

— Маня, ты адкуль? — гучыць апоўначы з калідора.

— Я? Са Старынак*.

— А ты? Я таксама... З Навасёлак.

— Колькі табе гадоў?

— Восемдзесят... А табе?

— Сто дваццаць.

— Як?! Ды быць таго не можа!

— Праўда... Мне доктар сказаў: „Восемдзесят на сто дваццаць...“

— Эй, дзяўчаты, вам спаць не пара?! — пытае нехта з суседняй палаты. — Раніцай дагаворыце.

Разагнаў, карацей. А цікава ж было паслухаць!»

«...Усё праходзіць»? Ці не?

Раней здзіўляла хамства, цяпер, здараецца, ветлівасць. Гэта жанчынка яшчэ не паспела, можна сказаць, зайсці ў вагон, як побач падхапіўся маладзён — прапанаваў сесці. «Ты чаго? — здзівіўся яго спадарожнік, — яна ж не бабуля». — «А раптам цешча?»
Верагоднасці, як здавалася, нуль, але…

Настаўніцай пачатковых класаў Дзянісаўна адпрацавала толькі год. Потым выйшла замуж, нарадзіла хлопчыка. Месца ў садку для яго не было... Хіба з умовай, што маці прыйдзе працаваць... Нянечкай дык нянечкай, падумала тая, абы побач з дзіцем — сваім.

Зрэшты, чужых яна таксама любіла — і малых, і трохі большых.

Сярод тых, яе ранейшых першакласнікаў, нелюбімай толькі Юлька была, бо насіла з сабой такі непрыемны пах…

Асобныя з дзяцей круцілі насамі, стараліся трымацца падалей. Настаўніца адпаведна «прымала меры»: выклікала ў школу Юліну маці, казала, каб яна перамыла дзяўчынцы адзенне, каб навяла парадак у кватэры. «Дык у нас наводзь — не наводзь, — баранілася тая. — Паўпадвал, сырасць... Але ж мы — першыя ў чарзе, хутка атрымаем кватэру».

У дэкрэт настаўніца сышла раней, і з гадамі (нават дзесяцігоддзямі) зусім забылася б і на сваё настаўніцтва, і на ранейшых вучняў, калі б…

Калі б сынок (той самы) не сказаў, што збіраецца жаніцца, калі б не прывёў у дом... тую самую Юлю.

Маці, праўда, зусім не пазнала яе, бажылася, што хацела прыняць як родную — за дачку, але тая…

Неўзлюбіла свякроў з першых дзён, а заадно — і мужа.

Праз год развяліся, паасобку жывуць. З унучкай — адной адзінай — бабуля бачыцца двойчы на год.

«...Кажуць, цару Саламону нейкі мудрэц падарыў пярсцёнак з суцяшальным «Усё праходзіць».

Праз тысячагоддзі Чэхаў пісаў, што калі б у яго з’явілася ахвота замовіць пярсцёнак, то ён выбраў бы іншыя словы: «Нішто не праходзіць».
Спрэчка.

Кароткае жыццё

Вёска, могілкі і магілкі. На адных — узорны парадак (дарагія, дыхтоўныя помнікі, плітка, букеты), на другіх — якраз наадварот: быльнёг ды пахілыя крыжы.

Але ж ёсць яшчэ і трэція, дзе ўсё гэта... разам.

На пагорачку, пры дарозе ну вельмі прыгожы помнік! На ім — яшчэ прыгажэйшы твар, гучнае, ледзь не каралеўскае прозвішча…

— Гэта наша, маміна дзявочае, — тлумачыць спадарожніца. — А тут — яе стрыечны брат пахаваны. У калгасе парторгам быў, другім чалавекам — пасля старшыні. Фарсіў, абы з кім не знаўся і знацца не хацеў... Нават родных сваіх саромеўся. Маладым загінуў... Удава яго замуж выйшла і з’ехала. Дзеці гадоў з дзесяць не былі, а мы з сястрой то, бывае, запынімся — парвём пустазелле, а то раптам успомнім, што ён нашу маму за чалавека не лічыў, ды і зазлуёмся — міма пройдзем.

З Барадуліна:

...Чалавек не знікае так,
Бы ў кішэні вякоў пятак.
Ён сціраецца аб дарогі,
Разбіваецца аб адчаі,
Пераходзіць ва ўсе трывогі 
Веку, 
Што яго прыручае.

Перш чым вочы заслоняць векам,
Чалавек хоча стаць чалавекам.

Мусіць, не кожны — хоча? 
Ці паспявае?

arrow
Нашы выданні

Толькі самае цікавае — па-беларуску!

Напішыце ў рэдакцыю