Сеткавае выданне zviazda.by

У гады Вялікай Айчыннай вайны БССР страціла тысячы прадметаў мастацтва — у тым ліку сапраўдныя шэдэўры, бясцэнныя творы генія беларускага народа. За восем пасляваенных дзесяцігоддзяў вярнулася на Радзіму толькі дзясятая частка вывезеных па загадзе Гімлера з беларускіх музеяў і галерэй культурных скарбаў, адзначаюць навукоўцы. Сёння прадметы мастацтва, што некалі складалі фонды нашых музеяў, раскіданы па свеце. Іх пошукі — карпатлівая і нават у нечым дэтэктыўная праца. Пра тое, як гэта робіцца, мы спыталі ў чалавека, які прысвяціў жыццё гэтай справе, — Анатоля Сініла, аднаго з найбольш вядомых даследчыкаў, хто займаецца ўстанаўленнем месцазнаходжання вывезеных з нашай краіны культурных скарбаў.

...Каля гэтых бяроз мы хадзілі даўно, але іх саміх, можна сказаць, не бачылі, бо на што там глядзець: дрэвы як дрэвы — былі... Аж пакуль руплівіца восень не агаліла ствалы — не скінула лісце і тым самым не паказала, што ў аднаго калісьці бурай зняло вершаліну.

Гэту гісторыю мне расказала знаёмая, якая ў маладосці вельмі раўнавала свайго мужа. З падставамі, без падстаў — я не пытаўся. Але ж пачуў, што аднойчы той паехаў у мясцовы санаторый «Прыдняпроўскі»...

Гэта ўжо як закон: у першую нядзелю кастрычніка мы віншуем настаўнікаў — найлепшых, любімых праз гады-дзесяцігоддзі. І нават у думках няма, што ў іх жа таксама былі настаўнікі?

Што праўда, тое праўда: здараецца на вяку і па спіне, і па баку... Давялося мне перанесці аперацыю, паляжаць у бальніцы, шмат што перажыць, убачыць, пачуць ад людзей — пераважна бывалых. Тут і зараз толькі адна гісторыя.

Розныя бываюць дачнікі. Адны пераязджаюць у вёскі, шчыруюць на лецішчах з клопатам пра чыстую прадукцыю для сябе і родных, другія — нават могучы яе купіць — усё роўна «садзяць бульбу», трэцім — проста цікава ўкінуць у зямлю нейкае насенне...

Сёлета хіба хворы ці апошні лайдак не схадзіў у лес па лісічкі! Людзі збіралі — хто на продаж, хто на харч. Выгадна: адварыў, насмажыў ды ў маразілку. Зімой як знойдзеш: трохі бульбачкі, трохі груцы, пару лыжак лісіц — і суп на стале. Калі шмат, можна да бліноў падаваць, начыняць пірагі... Рыжымі (ды яшчэ і маладзенькімі) аніводнай стравы не сапсуеш!

Класікі раяць запісваць усё, што ўражае...