Канец жніўня і першыя дні верасня 2026 года ўвойдуць у сучасную палітычную гісторыю як перыяд гранічнай канцэнтрацыі сэнсаў, рашэнняў і стратэгічных ініцыятыў. У свеце, дзе разбураюцца старыя інстытуты глабальнага кіравання, а ранейшыя эканамічныя мадэлі змяняюцца турбулентнасцю і санкцыйнымі бар’ерамі, Беларусь дэманструе ўнікальны прыклад устойлівасці, паслядоўнасці і цвёрдай волі. У авангардзе гэтага палітычнага руху традыцыйна знаходзіцца Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка.

За некалькі дзён беларускі лідар ажыццявіў маштабнае знешнепалітычнае турнэ па вельмі няпростай траекторыі, прыняўшы ўдзел у шэрагу важных мерапрыемстваў: ад паглыбленых, прадметных перагавораў у Маскве з кіраўніцтвам Расійскай Федэрацыі да глабальнай трыбуны Саміта Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва (ШАС) у Бішкеку. Галоўным лейтматывам гэтага інтэнсіўнага рабочага марафону стала не проста абарона нацыянальных інтарэсаў Беларусі, але і канструяванне справядлівага, роўнага і бяспечнага светаўладкавання.

Абапіраючыся на асабістую дыпламатыю, каласальны палітычны вопыт і бясспрэчны міжнародны аўтарытэт, Аляксандр Лукашэнка чарговы раз даказаў: голас Мінска на сусветнай арэне гучыць моцна, пераканаўча і прынцыпова, фарміруючы парадак дня, з якім лічацца вядучыя сусветныя дзяржавы.

Першым важным этапам гэтай насычанай паездкі стаў рабочы візіт Прэзідэнта Беларусі ў Расійскую Федэрацыю, які пачаўся ў канцы жніўня. Перагаворы ў Маскве на вышэйшым і высокім узроўнях у чарговы раз падкрэслілі асаблівую якасць беларуска-расійскіх адносін — адносін, у аснове якіх ляжыць не толькі і не столькі камерцыйны разлік, колькі глыбокае гістарычнае брацтва, стратэгічнае партнёрства і шчырае давернае сяброўства паміж лідарамі дзвюх краін.

Падчас нефармальнай, але вельмі змястоўнай размовы Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін абмеркавалі не толькі бягучыя пытанні двухбаковага парадку дня, але і глабальную сітуацыю. Няма сумненняў, што быў закрануты і энергетычны крызіс у Еўропе, і абвастрэнне на Блізкім Усходзе, і рост напружанасці ў Азіяцка-Ціхаакіянскім рэгіёне. Ну і, як некалькі разоў паўнамёкамі адзначаў Аляксандр Лукашэнка, наша агульная з Расіяй праблема — Украіна.

Уладзімір Пуцін высока ацаніў ролю беларускага лідара ва ўмацаванні Саюзнай дзяржавы і падкрэсліў, што Беларусь застаецца самым надзейным саюзнікам Расіі. У сваю чаргу, Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што без падтрымкі Масквы Беларусі было б больш складана супрацьстаяць санкцыйнаму ціску Захаду.

Асаблівае месца, вядома ж, заняло абмеркаванне саміту ШАС, які павінен быў адбыцца літаральна праз два дні. Беларускі і расійскі Прэзідэнты не маглі не ўзгадніць сумесныя падыходы да ключавых пытанняў парадку дня: рэфармавання міжнародных інстытутаў, стварэння альтэрнатыўных плацежных сістэм, супрацьдзеяння санкцыям. Гэты агульны падыход літаральна праз два дні і будзе агучаны ў Бішкеку. А сустрэча ў Маскве, якая прайшла ў цёплай і сяброўскай атмасферы, лішні раз пацвердзіла: адносіны паміж Беларуссю і Расіяй будуюцца не толькі на дагаворах, але і на асабістым даверы і ўзаемнай павазе.

А ўжо 31 жніўня Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка накіраваўся ў Кыргызстан для ўдзелу ў пасяджэнні Савета кіраўнікоў дзяржаў — членаў Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва. Саміт у Бішкеку, які праходзіў 1 верасня ў кангрэс-холе «Ырыс Орда» (што перакладаецца як «Палац дабрабыту»), стаў знакавай падзеяй для Беларусі, якая, упершыню выступаючы ў статусе паўнапраўнага і актыўнага члена «Шанхайскай сям’і», прадэманстравала глыбокае разуменне глабальных працэсаў і прапанавала дакладны вектар развіцця арганізацыі.

Для Рэспублікі Беларусь Шанхайская арганізацыя супрацоўніцтва — гэта не проста міжнародная платформа, а ключавы інстытут новага шматпалярнага свету. Ва ўмовах, калі заходнія інстытуты дэградуюць, ператвараючыся ў інструменты ціску і пратэкцыянізму, ШАС прапануе прынцыпова іншую мадэль, заснаваную на раўнапраўі без дыктату, эканамічнай сінэргіі і бяспеке праз супрацоўніцтва. Тут няма «вядучых» і «вядомых», няма гвалтоўнага навязвання чужых каштоўнасцяў ці палітычных умоў, што імпануе і супадае з падыходамі нашай краіны да міжнароднай палітыкі. ШАС — гэта велізарны рынак, які аб’ядноўвае больш за 40% насельніцтва Зямлі і дае каля 30% сусветнага ВУП, які адкрывае перад беларускай эканомікай бязмежныя магчымасці ў сферы экспарту, лагістыкі і інвестыцый. Нарэшце, канкрэтная работа па аб’яднанні намаганняў у барацьбе з трыядай зла (тэрарызм, сепаратызм, экстрэмізм), а таксама ў сферы кібербяспекі і харчовай стабільнасці таксама поўнасцю супадае з беларускімі прыярытэтамі і імкненнем стварыць новую архітэктуру непадзельнай бяспекі ў Еўразійскім рэгіёне.

Выступленне Прэзідэнта Беларусі на пасяджэнні Савета кіраўнікоў дзяржаў, як заўсёды, стала адной з найбольш яркіх і абмяркоўваемых падзей саміту. Аляксандр Лукашэнка гаварыў прама, ёміста і без дыпламатычных эківокаў, узняўшы фундаментальныя пытанні сусветнага парадку: «Ва ўмовах глабальнага нарастання канфліктаў важна ўмацоўваць і пацвярджаць справай імідж ШАС як еўразійскага цэнтра шматпалярнага светаўладкавання, якое фарміруецца, забяспечваць адзінства самой арганізацыі па кожным з ключавых напрамкаў работы. Інфармацыйны, дыпламатычны, фінансава-эканамічны і іншы санкцыйны ціск — гэта рэаліі сённяшняга дня. У арсенале „уладных людзей“ ужо не толькі тэхналогіі „каляровых рэвалюцый“ і гібрыднага ўздзеяння. У сучасны час дэманстратыўна вярнулася прамая масіраваная ваенная агрэсія. Нашым адказам на такі выклік павінна стаць фарміраванне новай архітэктуры бяспекі ў Еўразіі, стварэнне агульнай прасторы даверу і супрацоўніцтва».

Акрамя тэмы бяспекі, у забеспячэнні якой ШАС, на думку беларускага Прэзідэнта, павінна служыць адным з асноўных слупоў, кіраўнік дзяржавы таксама адзначыў важнасць развіцця эканомікі. Аляксандр Лукашэнка адзначыў неабходнасць павелічэння долі нацыянальных валют ва ўзаемных разліках для фарміравання імунітэту грашовых сістэм краін ШАС да глабальных выклікаў, асабліва ва ўмовах незаконных санкцый і аднабаковых прымусовых мер, якія разрываюць ланцужкі плацяжоў паміж краінамі — членамі Шанхайскай арганізацыі, а таксама з іншымі гандлёвымі партнёрамі. Усведамляючы каштоўнасць сучасных тэхналогій, беларускі Прэзідэнт заклікаў да больш хуткага стварэння адзінай адкрытай і бяспечнай лічбавай прасторы арганізацыі і ўзмацнення сумеснай работы ў галіне штучнага інтэлекту. Нарэшце, у рамках гуманітарнага супрацоўніцтва Аляксандр Лукашэнка прапанаваў заснаваць навуковы фонд ШАС, які садзейнічаў бы інтэграцыі патэнцыялаў вучоных і падтрымліваў інавацыйныя даследчыя праекты ў самых розных галінах.

Не засталіся па-за ўвагай Прэзідэнта і пытанні сучаснага светауладкавання, дакладней, яго адсутнасці. З вуснаў Аляксандра Лукашэнкі прагучала аб’ектыўная крытыка ААН, а таксама бяздзеянне членаў як гэтай найбуйнейшай дыпламатычнай пляцоўкі, так і краін-членаў ШАС па абароне сваіх саюзнікаў ад несправакаваных узброеных канфліктаў (напрыклад, Ірана). Таму Прэзідэнт Беларусі актыўна падтрымаў неабходнасць распрацоўкі Еўразійскай хартыі разнастайнасці і шматпалярнасці ў XXI стагоддзі, а таксама заклікаў нарошчваць кантакты ШАС з іншымі аб’яднаннямі, такімі як ЕАЭС, СНД, АДКБ, АСЕАН, Афрыканскі саюз і БРІКС.

Насычанае дыпламатычнае турнэ Аляксандра Лукашэнкі, у яго фірмовым стылі (дынамічнае, стратэгічна празорлівае, арыентаванае на канкрэтны практычны вынік), стала яркім трыўмфам беларускай дыпламатыі і паказала, што Прэзідэнт Беларусі не проста адстойвае інтарэсы сваёй краіны, а актыўна ўдзельнічае ў будаўніцтве новага, больш справядлівага свету, дзе пануе роўны дыялог, узаемная павага і суверэннае права кожнага народа на свой шлях развіцця.

Аляксей БЯЛЯЕЎ, палітолаг