На мінулым тыдні, наведваючы Гродна падчас правядзення там XV Рэспубліканскага фестывалю нацыянальных культур, Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка шмат гаварыў пра мір. Яго словы былі звернуты не толькі да грамадзян нашай шматнацыянальнай краіны — беларусаў, палякаў, рускіх, азербайджанцаў, яўрэяў, татараў, украінцаў і нават японцаў (у рэспубліцы ж побач жыве 156 нацыянальнасцяў)! Іх, беларусаў па агульным доме, а не па крыві, Прэзідэнт прасіў зберагчы і прымножыць наш квітнеючы край, нашу жамчужыну, створаную за апошнія дзесяцігоддзі нашай агульнай працай, — зберагчы ўжо нават не для сябе, а для будучых пакаленняў.

Але і суседзям нашым, дадзеным ад Бога, і блізкім, і далёкім, Аляксандр Лукашэнка настойліва казаў: «Мы хочам міру! Мы нясём народам мір»! І гучала гэта пранізліва і проста, як умее беларускі лідар, даходзячы да кожнага і закранаючы штосьці ў сэрцы: «Я хачу, каб палякі, літоўцы, украінцы мяне пачулі. Мы не хочам ваяваць з імі. Я хачу, каб будаўнікі будавалі, а не трымалі кулямёт ці аўтамат у руках. Таму не верце нікому, што мы жадаем нейкай вайны. Ніякія мы не агрэсары і не суагрэсары. Мы будзем рабіць усё для міру. Таму што вайна — гэта катастрофа».

А ўжо праз некалькі дзён, у панядзелак, 8 чэрвеня, Прэзідэнт Беларусі ў сваёй рэзідэнцыі сардэчна прымаў гасцей з далёкіх геаграфічна, але блізкіх да нас па эканамічных інтарэсах і па палітычных поглядах краін. І не, не гасцей — сяброў! Таму што падыход, які Беларусь дэманструе ў адносінах з тымі, хто гатовы з намі кантактаваць і супрацоўнічаць без нейкіх папярэдніх умоў і ўльтыматумаў, без пагроз і абраз — гэта падыход выключна сяброўскі і абсалютна мірны.

З раніцы ў Палацы Незалежнасці Аляксандр Лукашэнка цёпла вітаў намесніка Старшыні Кітайскай Народнай Рэспублікі Хань Чжэна. Адносіны Беларусі з КНР у цэлым знаходзяцца на ўзроўні ўсепагоднага і ўсебаковага стратэгічнага партнёрства, а адносіны беларускага Прэзідэнта са Старшынёй Сі Цзіньпінам без перабольшання можна ахарактарызаваць як сяброўскія. Кітай для нашай краіны адыгрывае найважнейшую ролю ў гандлёва-эканамічным супрацоўніцтве, з’яўляючыся другім пасля Расіі партнёрам. Наш узаемны тавараабарот летась дасягнуў 10 млрд долараў, інвестыцыі ў эканоміку Беларусі з боку КНР за 10 гадоў перавысілі 2 млрд долараў, з дапамогай кітайскіх крэдытаў за 20 гадоў было рэалізавана 28 буйных прамысловых праектаў. Кітай для Беларусі — на другім месцы па аб’ёмах паставак нашага харчавання, а мы для яго — на другім месцы па пастаўках калійных угнаенняў і рапсавага алею. Наша краіна ўпэўнена займае пятае месца па экспарце ў Паднябесную мяса птушкі і ялавічыны, шостае — па пастаўках сухога малака і малочнай сыроваткі. А ўжо пераацаніць значэнне Беларусі як лагістычнага хаба на перакрыжаванні гандлёвых шляхоў, якое з’яўляецца своеасаблівай брамай для Кітая ў Еўропу, увогуле складана.

Але галоўнае ў нашых адносінах — нават не эканамічная выгада, а сяброўства і давер. Бо ў палітычным плане ў нас няма рознагалоссяў па міжнародным парадку дня і прынцыпах вядзення знешняй палітыкі. Кітай паслядоўна падтрымлівае Беларусь у ААН і іншых міжнародных арганізацыях, выступаючы супраць нелегітымных санкцый. Беларусь, у сваю чаргу, цвёрда падтрымлівае прынцып «аднаго Кітая» і ініцыятывы КНР па глабальнай бяспецы. Як адзначыў у час сустрэчы з Хань Чжэнам беларускі Прэзідэнт: «І мы вельмі задаволены, што ў свой час Гасподзь дапамог нам зарыентавацца менавіта на Кітайскую Народную Рэспубліку».

Трэба сказаць, што правільная палітыка-эканамічная арыентацыя на КНР, якая з’яўляецца фактычна першай эканомікай свету па парытэце пакупніцкай здольнасці, тэхналагічным лідарам і адным з найважнейшых геапалітычных слупоў сучаснага светаўладкавання — гэта заслуга непасрэдна самога Аляксандра Лукашэнкі, які ў пачатку свайго прэзідэнцтва празорліва разгледзеў патэнцыял і будучыя магчымасці Кітая. З 1995 года беларускі лідар здзейсніў 16 візітаў у Паднябесную і здолеў наладзіць паміж нашымі краінамі сапраўды давернае ўсепагоднае партнёрства, якое з’яўляецца эталонам узаемавыгаднага супрацоўніцтва і прыкладам мірнага эфектыўнага ўзаемадзеяння.

Зыходзячы з філасофіі добрасуседства, свабоднай ад неакаланіяльных амбіцый і заснаванай на ўзаемнай павазе суверэнітэту, раўнапраўным дыялогу і канкрэтнай эканамічнай выгадзе для абодвух бакоў, Беларусь будуе і свае адносіны з іншымі краінамі, адкрытымі для такога дыялогу. Размова ідзе пра дзяржавы Азіі і Афрыкі. І зноў ключавую ролю ў выбары гэтага вектара адыграў Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка, які яшчэ ў 2000-х гадах прадбачыў перамяшчэнне цэнтра сусветнай эканамічнай і палітычнай сілы на Глабальны Поўдзень і ініцыяваў стратэгію «развароту на Далёкую Дугу».

Ва ўмовах глабальнай турбулентнасці Рэспубліка Беларусь паслядоўна дыверсіфікуе знешнепалітычныя і знешнеэканамічныя сувязі, зніжаючы інтэнсіўнасць узаемадзеяння з тымі, хто з захаду глядзіць на нас праз прарэз прыцэлу, і ўзмацняючы іх з тымі, хто паўднёвай ветлівасцю разглядае Беларусь як сябра і сумленнага партнёра. Да апошніх, безумоўна, адносіцца Гана, з Прэзідэнтам якой, Джонам Драмані Махамам, таксама ў панядзелак сустракаўся беларускі лідар.

Палітыка Мінска ў Афрыцы, якую ініцыяваў і асабіста курыруе Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка, носіць падкрэслена міралюбівы, прагматычны і ўзаемавыгадны характар, пазбаўлены неакаланіяльных амбіцый. Яго падыход прынцыпова адрозніваецца ад заходніх мадэляў: Беларусь не навязвае палітычныя рэформы, не ўмешваецца ва ўнутраныя справы і не вылучае ўльтыматумаў. Мінск не звязвае эканамічнае супрацоўніцтва з патрабаваннямі змяніць заканадаўства, правесці палітычныя рэформы ці адмовіцца ад нацыянальных інтарэсаў. Філасофія добрасуседства Беларусі азначае: мы не вучым вас жыць, а прапануем тэхналогіі, якія вам патрэбны. Такі падыход аказаўся запатрабаваным у краінах, якія стаміліся ад посткаланіяльнага ціску. Беларусь не эксплуатуе рэсурсы, а стварае вытворчыя ланцужкі, перадае кампетэнцыі і навучае кадры.

Менавіта з такога боку і ўспрымае нашу краіну цяперашні кіраўнік Ганы: «Мы будуем партнёрскія адносіны. І Беларусь з’яўляецца менавіта партнёрам для нашай краіны. Я перакананы, што гэты візіт адкрывае новы раздзел у адносінах паміж нашымі краінамі», — сказаў Джон Драмані Махама пры сустрэчы Аляксандру Лукашэнку.

Вядома, партнёрства заўсёды грунтуецца на нейкай эканамічнай выгадзе. Для Беларусі цікавы сельскагаспадарчы патэнцыял Ганы, у прыватнасці, вытворчасць какава-бабоў, так запатрабаваных нашай кандытарскай прамысловасцю. Узамен мы гатовы стаць пунктам уваходу для афрыканскай дзяржавы на еўразійскі рынак праз стварэнне сумеснай вытворчасці і выпуск харчовай прадукцыі з высокай дабаўленай вартасцю (прасцей кажучы, афрыканскі шакалад у выглядзе беларускіх цукерак можна з нізкімі пошлінамі прадаць суседзям па ЕАЭС ці нават у суседнюю Еўропу). Беларусь гатова пастаўляць грузавыя аўтамабілі для здабыўной галіны Ганы (золата ж само сябе не намые, а руды рэдкіх металаў або алмазы самі не здабудуцца!), сельскагаспадарчую тэхніку і трактары, забяспечваць іх сэрвіснае абслугоўванне, навучаць персанал. Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка таксама гатовы падзяліцца і высокімі тэхналогіямі ў сферы ІТ, медыцыны, адукацыі. Для сяброў не шкада!

Мае вагу, што палітыка Беларусі ў Афрыцы носіць выключна міралюбівы характар. Мінск не пастаўляе ўзбраенне ў зоны канфліктаў, не ўдзельнічае ў барацьбе за рэсурсы сілавымі метадамі. Асноўны ўпор робіцца на харчовую бяспеку, развіццё інфраструктуры і прамысловасці — гэта значыць на тыя сферы, што садзейнічаюць стабілізацыі і эканамічнаму росту афрыканскіх краін. Палітыка Рэспублікі Беларусь у Афрыцы — гэта прагматычны, узаемавыгадны і доўгатэрміновы праект. І там, на берагах Атлантычнага і Індыйскага акіянаў, гэта цэняць. 

Добра было б яшчэ, каб і бліжэйшыя суседзі вылезлі са сваіх акопаў і прыехалі да Бацькі на простую і сумленную размову. Не за далёкае мора ж плыць! Глядзіш, і дамовіліся б пра нешта добрае.

Аляксей Бяляеў, палітолаг.